Groen doen, maar wie verzint die regels?

Pieter Pottenkijker beschouwt zichzelf niet als milieuactivist.

Hij heeft geen geitenwollensokken in de kast liggen, loopt niet dagelijks met een spandoek door Capelle aan den IJssel en heeft nog nooit de burgemeester aan zijn revers gegrepen omdat die een verkeerd soort vuilniszak gebruikte.

Maar Pieter wordt ouder. En met het ouder worden groeit soms ook het inzicht. Zo begint het hem steeds duidelijker te worden dat we zuinig moeten zijn op onze planeet. Want er is er maar één en bij de klantenservice van Moeder Aarde kun je niet terecht voor een exemplaar met minder gebruikssporen.

Pieter scheidt zijn afval, probeert niet onnodig energie te verspillen en kijkt inmiddels met enige argwaan naar apparaten die permanent aanstaan terwijl niemand weet waarvoor.

Tot zover niets aan de hand.

Maar dan komen de regels. En daar begint het te kriebelen. Niet van de brandnetels, maar van de bestuurlijke uitslag.

Want wie zich een beetje verdiept in het milieubeleid, ontdekt een wonderlijke wereld waarin gezond verstand soms met vervroegd pensioen lijkt te zijn gestuurd.

Neem de plastic flesjes. Je moet ze apart inleveren, mag ze niet overal weggooien en krijgt soms statiegeld terug. Allemaal begrijpelijk. Maar waarom moet Pieter vervolgens drie kwartier met een kleverig flesje in zijn jaszak rondlopen omdat er nergens een inleverautomaat te bekennen is?

De planeet redden is prachtig, maar een wandelende afvalbak worden was niet helemaal zijn levensdoel.

En dan de tuin.

Pieter maait zijn gras. Althans, wanneer dat volgens de omstandigheden, de buren, de gemeente en vermoedelijk de maanstand verantwoord is. Want het gras mag niet te kort, de heg niet te hoog, de bladeren moeten blijven liggen voor de egels en de tegels moeten eruit voor de biodiversiteit.

Voor je het weet, is je achtertuin veranderd in een ecologisch proefstation waar iedere grasspriet een eigen dossier heeft.

En probeer dan maar eens uit te leggen waarom je op zaterdagmiddag gewoon een kop koffie in de zon wilt drinken.

De gemeente heeft de natuur ontdekt. Alleen is de natuur niet altijd op de hoogte van de gemeentelijke planning.

Neem ook het afval scheiden. De ene gemeente zamelt bepaalde verpakkingen apart in, terwijl een andere gemeente diezelfde verpakkingen bij het restafval wil hebben. Een inwoner die verhuist, moet dus niet alleen wennen aan een nieuwe woning, maar ook een spoedcursus gemeentelijke afvalkunde volgen.

Pieter stelt zich voor hoe een vuilniszak bij de gemeentegrens wordt tegengehouden door een verkeersregelaar.

‘Waar gaat u met die verpakking naartoe?’

‘Naar de gele bak.’

‘Niet in deze gemeente, meneer. Hier is die verpakking bestuurlijk gezien grijs.’

Pieter zou er bijna een kliko van krijgen.

En dan hebben we het nog niet eens over houtkachels, vuurkorven en barbecues. Op sommige dagen wordt dringend afgeraden om hout te stoken vanwege de luchtkwaliteit. Terecht, want houtrook kan schadelijk zijn. Maar wie op een windstille avond door een woonwijk loopt, vraagt zich soms af of de halve buurt tegelijkertijd een middeleeuws dorp aan het uitroken is.

De oplossing is niet om iedere barbecue te verbieden. Wel om verstandig met rook, brandstof en de gezondheid van anderen om te gaan.

Dat lijkt Pieter een heel redelijk uitgangspunt. Alleen is redelijk beleid kennelijk moeilijker te maken dan een bordje met een rood kruis erdoorheen.

Ook elektrische auto’s leveren prachtige paradoxen op. Ze rijden tijdens gebruik zonder uitlaatgassen, maar de productie van accu’s kost grondstoffen en energie. Bovendien moet de elektriciteit ergens vandaan komen. Dat maakt elektrisch rijden niet zinloos, maar wel ingewikkelder dan een reclameslogan doet vermoeden.

Pieter houdt van ingewikkeld. Hij schrijft er immers zelf over.

Maar ingewikkeld is iets anders dan doen alsof één technische oplossing alle problemen oplost.

En zo zijn er meer voorbeelden. De ene dag wordt ons verteld dat we vooral lokaal moeten kopen, de volgende dag blijkt een product uit een efficiënter productieproces elders soms een kleinere klimaatvoetafdruk te hebben. We worden aangemoedigd om spullen langer te gebruiken, maar repareren kan zo duur zijn dat een nieuw apparaat goedkoper uitvalt. En we moeten zuiniger omgaan met energie, terwijl woningen soms eerst voor een klein fortuin moeten worden verbouwd om aan de nieuwste eisen te voldoen.

Pieter begrijpt de bedoeling. Hij begrijpt zelfs de noodzaak. Maar hij begrijpt ook de verontwaardiging van mensen die het gevoel krijgen dat ze voortdurend iets verkeerd doen, terwijl ze hun best proberen te doen.

Want daar zit de angel.

Milieubeleid moet niet alleen deugdelijk zijn op papier. Het moet ook uitvoerbaar, begrijpelijk en eerlijk zijn. Mensen moeten weten waarom een regel bestaat, wat die oplevert en waarom de ene maatregel beter is dan de andere.

En vooral: ze moeten niet het gevoel krijgen dat zij persoonlijk verantwoordelijk zijn voor alle problemen van de wereld, terwijl grote systemen ondertussen gewoon doordraaien.

Pieter pleit daarom niet voor minder milieubewustzijn. Hij pleit voor meer gezond verstand.

Leg uit. Maak het haalbaar. Beloon goed gedrag. Zorg dat gemeenten niet allemaal hun eigen groene woordenboek schrijven. En bedenk bij iedere nieuwe regel eens hoe die uitpakt voor iemand die gewoon zijn huishouden probeert te runnen.

Want uiteindelijk zijn we allemaal passanten op deze planeet.

De een in een elektrische auto, de ander op een fiets, en een enkeling op een oude Solex die meer geluid maakt dan vooruitgang boekt.

Maar we wonen hier wel samen. En als we onze aarde een beetje fatsoenlijk willen achterlaten voor onze kinderen en kleinkinderen, zullen we allemaal iets moeten bijdragen.

Pieter doet mee.

Hij scheidt zijn afval, verspilt minder en probeert na te denken voordat hij iets koopt.

Maar als er morgen een gemeentelijke verordening verschijnt die voorschrijft dat hij zijn bananenschillen uitsluitend op dinsdag tussen 14.07 en 14.12 uur in noordwestelijke richting mag weggooien, dan heeft hij toch nog één vraag.

Is het milieu daarmee geholpen, of zijn we inmiddels vooral bezig de bureaucratie van zuurstof te voorzien?

Want groen doen is prima. Maar gezond verstand mag best een beschermde diersoort worden. Zolang we het tenminste niet eerst verplicht moeten aanmelden bij het gemeenteloket.

Geef een reactie