Waar Schollevaar de stilte bewaart

Schollevaar wordt vijftig!

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Pieter Pottenkijker heeft iets met plekken waar het leven even ophoudt met rennen.

Niet dat hij zelf zo’n stilzitter is. Daarvoor heeft hij te veel nieuwsgierigheid in zijn lijf en te veel praatjes achter zijn kiezen. Maar soms kom je op een plek waar zelfs Pieter vanzelf wat zachter gaat praten. Waar je niet hoeft te vragen of het wat minder mag, omdat de omgeving je dat zelf al influistert.

Begraafplaats Schollevaar is zo’n plek.

Terwijl buiten de wijk het verkeer zich haast naar afspraken waarvan de deelnemers zich vermoedelijk ook afvragen waarom ze er eigenlijk heen moeten, liggen hier mensen die nergens meer naartoe hoeven. De bomen ritselen, de vogels trekken zich weinig aan van menselijke beslommeringen en de paden nodigen uit tot een wandeling zonder eindbestemming.

Nou ja, zonder eindbestemming voor de wandelaar dan.

Een wijk groeit, een begraafplaats ontstaat

Schollevaar viert zijn vijftigste verjaardag. Een mooie aanleiding om eens terug te kijken naar de plekken die de wijk hebben gevormd. Niet alleen de huizen, scholen, winkels en het station, maar ook een plek die we liever niet te vaak nodig hebben.

Begraafplaats Schollevaar werd in 1974 in gebruik genomen. De wijk was volop in ontwikkeling en Capelle aan den IJssel groeide stevig. Er moesten woningen komen, voorzieningen en ruimte om met elkaar te leven. En dus ook ruimte voor wanneer dat leven eindigt.

Pieter vindt dat eigenlijk een heel volwassen gedachte. Een samenleving die vooruitkijkt, denkt niet alleen aan wie er straks komt wonen, maar ook aan wie er ooit afscheid genomen moet worden.

Dat maakt een begraafplaats niet somber. Het maakt haar onderdeel van het leven.

Al zal Pieter niet beweren dat hij bij het woord begraafplaats onmiddellijk de polonaise inzet. Zelfs hij heeft zijn grenzen.

Van gemeentelijke grond naar een plek van afscheid

De geschiedenis van Schollevaar kent meer dan één hoofdstuk. De begraafplaats begon als gemeentelijke voorziening. Midden jaren tachtig werd zij geprivatiseerd en raakte uitvaartonderneming Steehouwer betrokken bij de verdere ontwikkeling van het terrein.

Daar ontstonden plannen voor een crematorium en een uitvaartcentrum. Begin jaren negentig werd de locatie opnieuw overgedragen. In het voorjaar van 1993 vonden er aantoonbaar al plechtigheden plaats in crematorium Schollevaar. Tegenwoordig vormen begraafplaats, crematorium en uitvaartcentrum samen de DELA-locatie aan de Burgemeester Schalijlaan.

In 2014 werd het crematorium na een ingrijpende verbouwing heropend. Vier jaar later ontving het crematorium de Gouden IJsselsteen.

Zo veranderde een begraafplaats in een plek waar verschillende vormen van afscheid samenkomen. Maar hoe de gebouwen ook veranderen, de kern blijft dezelfde: mensen moeten er terechtkunnen op een moment dat hun wereld er heel anders uitziet dan gisteren.

En dat vraagt om meer dan een nette ontvangsthal, een mooie aula en voldoende parkeerplaatsen. Het vraagt om mensen die begrijpen dat achter iedere uitvaart een eigen verhaal schuilgaat.

Geen twee graven vertellen hetzelfde verhaal

Pieter wandelt langs de graven. Hij leest namen, ziet jaartallen en blijft soms even staan bij een bloemstuk of een klein voorwerp dat iemand heeft achtergelaten.

Een naam. Twee jaartallen. Daartussen een heel leven.

Soms staat er een tekst die je doet glimlachen. Soms een paar woorden die je liever niet leest omdat ze je herinneren aan iemand die je zelf mist. En soms is er nauwelijks iets zichtbaar, behalve de zorg waarmee iemand het graf heeft onderhouden.

Achter iedere steen zitten mensen die hebben liefgehad, ruzie hebben gemaakt, kinderen hebben grootgebracht, verkeerde afslagen hebben genomen en het onderweg toch weer goed probeerden te maken.

Kortom: mensen.

Geen heiligen met een perfect bijgehouden agenda, maar mensen van vlees en bloed. Met hun eigenaardigheden, hun grappen, hun fouten en hun vermogen om voor een ander van betekenis te zijn.

Pieter denkt dat we daar best wat vaker bij mogen stilstaan. Niet om iedere dag met een grafrede te beginnen, maar om onszelf eraan te herinneren dat het leven geen wedstrijd is waarin degene met de meeste afspraken en de volste bankrekening uiteindelijk de beker mee naar huis krijgt.

Die beker is trouwens ook nergens meer nodig.

Afscheid is ook een vorm van liefde

We praten niet allemaal gemakkelijk over de dood. Sommigen draaien er met een grote boog omheen. Anderen maken er grappen over, omdat een beetje humor soms helpt om iets draaglijk te maken.

Pieter behoort beslist tot die laatste categorie. Hij ziet graag de zonnige kant, maar weet ook dat er dagen zijn waarop zelfs de zon zich niet laat bestellen.

Een begraafplaats laat zien hoe verschillend mensen afscheid nemen. De een kiest voor bloemen, de ander voor een eenvoudig steentje. Sommigen komen vaak, anderen vinden hun weg pas na lange tijd terug. Verdriet houdt zich niet aan openingstijden en kent geen voorgeschreven route.

Daarom verdient iedereen de ruimte om op zijn eigen manier te rouwen.

En misschien is dat wel een van de mooiste functies van deze plek: je hoeft hier niets uit te leggen. Je mag stil zijn. Je mag huilen. Je mag glimlachen om een herinnering die een buitenstaander niet zou begrijpen. Je mag zelfs opgelucht zijn wanneer iemand na een lang ziekbed eindelijk rust heeft gevonden.

Liefde laat zich niet in één vorm gieten. Afscheid evenmin.

Een groene plek midden in het leven

Wie de geschiedenis van Schollevaar vertelt, kan niet om de begraafplaats heen. Niet omdat de dood belangrijker is dan het leven, maar omdat ze onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn.

Een wijk bestaat uit mensen die aankomen en mensen die vertrekken. Uit kinderen die hun eerste fiets krijgen en ouderen die hun laatste rit maken. Uit nieuwe buren die zich voorstellen en oude bekenden die gemist worden.

De begraafplaats bewaart een deel van dat verhaal.

Daarom verdient ook deze plek aandacht. Zorg voor het groen, onderhoud van de paden en respect voor de rust zijn geen bijkomstigheden. Ze laten zien hoe we omgaan met mensen die er niet meer zijn én met degenen die hen blijven missen.

Pieter hoopt dat Schollevaar ook de komende vijftig jaar zo’n plek blijft houden. Een plek waar verdriet niet wordt weggestopt, waar herinneringen ruimte krijgen en waar niemand zich hoeft te verontschuldigen voor een traan.

Wat blijft er over?

Aan het einde van zijn wandeling kijkt Pieter nog even om.

Hij neemt geen antwoord mee op de grote vragen van het leven. Daarvoor is hij te nieuwsgierig en het leven te eigenwijs. Wel neemt hij een gedachte mee die hem onderweg steeds duidelijker werd.

We besteden veel tijd aan de vraag wat we willen bereiken. We maken plannen, bouwen huizen, vullen agenda’s en proberen de toekomst een beetje naar onze hand te zetten.

Maar misschien is minstens zo belangrijk wat we voor elkaar betekenen terwijl we hier zijn.

Wie hebben we laten lachen? Bij wie zijn we blijven zitten toen het moeilijk werd? Voor wie hebben we de deur geopend, ook toen het eigenlijk niet uitkwam?

Dat zijn vragen die je niet hoeft te bewaren tot je een wandeling over een begraafplaats maakt.

Je kunt er vandaag al iets mee.

En dus wandelt Pieter weer naar buiten, terug naar het Schollevaar van alledag. De wijk van winkels, fietsen, spelende kinderen en buren die elkaar op straat tegenkomen.

Hij hoopt dat ze elkaar blijven zien. Dat mensen niet alleen aanbellen wanneer er iets geregeld moet worden, maar ook wanneer er niets bijzonders aan de hand is.

Want uiteindelijk gaat het daar om.

Een wijk is niet alleen de plek waar we wonen. Het is de plek waar we elkaars leven een beetje mooier maken.

En wanneer dat leven eindigt, blijft de herinnering aan wat we voor elkaar hebben betekend.

Schollevaar wordt vijftig. De begraafplaats herinnert ons eraan dat de waarde van een leven niet zit in het aantal jaren, maar in de liefde die we onderweg hebben gedeeld.

Pieter Pottenkijker trekt zijn jas recht, knikt naar de bomen en gaat naar huis.

Er valt nog genoeg te beleven. En gelukkig ook nog genoeg om voor elkaar te betekenen.

Geef een reactie