Spirit in the Sky – Eenmaal verkocht, nooit meer losgekomen!

Pieters’ Daglicht over muzikale herinneringen

Er zijn van die liedjes die je niet alleen hoort, maar die zich ergens tussen je oren nestelen en daar vervolgens weigeren huur te betalen. Je kunt ze jarenlang niet horen, maar zodra de eerste tonen klinken, sta je weer met beide benen in je jeugd. Bij Pieter is dat zonder enige twijfel Spirit in the Sky van Norman Greenbaum.

Pieter was dertien. Een leeftijd waarop de wereld nog overzichtelijk was. Je had school, vriendjes, een fiets, zakgeld en natuurlijk de Top 40. En toen was daar Norman Greenbaum. Met zijn Spirit in the Sky. Bam! Verkocht! En niet zo’n beetje ook. Dit was liefde op het eerste gehoor. Een muzikale verkering die inmiddels al meer dan een halve eeuw standhoudt. Zonder relatietherapie.

Het begon allemaal met die gitaar. Dat heerlijke, gruizige, bijna buitenaardse geluid. Alsof iemand een elektrische vliegenmepper op een versterker had aangesloten en vervolgens de hemel probeerde te bereiken. Daaroverheen die gospelachtige achtergrondzang en de laconieke stem van Greenbaum. Het was rock, gospel, blues en een flinke scheut psychedelica in één muzikale cocktail. Je hoefde niet eens te weten waar het nummer over ging. Je wist gewoon: dit is bijzonder!

En Pieter wilde natuurlijk weten hoe bijzonder. Niet alleen luisteren, maar ook de prestaties volgen. Want een plaat die je lief is, moet je koesteren. En liefst ook zien stijgen in de hitparade.

Daarvoor bestond destijds een wekelijks ritueel. Iedere vrijdagochtend fietste Pieter naar school, het Nebo-Marienbosch in Nijmegen. Onderweg lag het Shell-benzinestation in Hatert. Een ideale tussenstop. Niet voor benzine, want op je dertiende had je aan een fiets doorgaans genoeg, maar voor de Top 40.

Daar haalde hij zijn wekelijkse exemplaar. En vervolgens kon de grote controle beginnen. Waar stond Norman deze week? Was hij gestegen? Gedaald? Hoeveel plaatsen nog tot de eerste positie? En wie had het lef om hem voor te blijven?

Het waren andere tijden. Geen Spotify, geen Shazam, geen YouTube en zeker geen algoritme dat je precies vertelde welke muziek je leuk moest vinden. Je moest er iets voor doen. Een Top 40 ophalen bij een benzinestation. Een plaatje kopen met je zuurverdiende zakgeld. En vooral geduld hebben tot je favoriete nummer weer op de radio kwam.

Spirit in the Sky verscheen eind 1969 en werd in 1970 een internationale wereldhit. In Nederland kwam het tot de vierde plaats in de Top 40. Elf weken stond het nummer genoteerd. Voor Pieter waren dat elf weken waarin de muzikale hemel geregeld openging.

En dan de man achter de hit. Norman Greenbaum was bepaald geen doorsnee popster. Geboren in een orthodox-joods gezin, maar hij schreef een lied waarin Jezus en het hiernamaals een prominente rol spelen. De inspiratie kwam onder meer van een televisieoptreden van countryzanger Porter Wagoner. Greenbaum schreef de tekst naar eigen zeggen in een kwartier. Soms heeft een mens kennelijk maar vijftien minuten nodig om de eeuwigheid te beschrijven.

De platenmaatschappij had aanvankelijk zo haar bedenkingen. Vier minuten was lang voor de radio, die vervormde gitaar klonk nogal ongebruikelijk en die combinatie van Jezus en rock was ook niet bepaald dagelijkse kost. Maar soms moet je als platenmaatschappij gewoon je mond houden en de plaat draaien.

Greenbaum werd uiteindelijk een schoolvoorbeeld van een eendagsvlieg. Al is dat niet helemaal terecht. Hij had eerder met Dr. West’s Medicine Show and Junk Band een bescheiden hit met The Eggplant That Ate Chicago en scoorde later nog met Canned Ham. Maar geen van die nummers kon tippen aan zijn hemelse uitstapje.

En dat is misschien ook wel de tragiek van een wereldhit. Je maakt één nummer dat de wereld verovert en daarna wil iedereen dat je het kunstje nog eens herhaalt. Alsof Rembrandt na de Nachtwacht iedere week een nieuw schilderij moest afleveren dat minstens even indrukwekkend was.

Spirit in the Sky kreeg ondertussen een leven dat veel langer duurde dan de oorspronkelijke hitperiode. Doctor and the Medics maakten er in 1986 opnieuw een Britse nummer-éénhit van. In 2003 volgde Gareth Gates. Het nummer dook op in films, reclames en bij uitvaarten. Een opmerkelijke combinatie, maar eigenlijk heel passend. Het is immers een lied over de dood dat klinkt alsof je er een feestje van kunt maken.

En Pieter? Die is nog altijd verkocht. Zodra dat karakteristieke gitaarintro klinkt, is hij weer dertien. Even terug naar Hatert, de Shell, de vrijdagmorgen en de fietstocht naar het Nebo-Marienbosch. Naar een tijd waarin een Top 40 nog iets was om naar uit te kijken en een liedje je hele week kon maken.

Misschien is dat wel de ware kracht van muziek. Je hoort niet alleen een melodie, je hoort ook wie je ooit was. Je ruikt bijna de benzine bij het Shell-station en voelt de trappers onder je voeten.

Dus mocht er straks ergens boven de wolken een hemels orkest worden samengesteld, dan heeft Pieter één dringend verzoek. Norman Greenbaum op de setlist. En graag niet als achtergrondmuziek tijdens de koffie.

Want sommige liedjes verdienen een eeuwig leven.

En Spirit in the Sky heeft bij Pieter allang een vaste plaats op de gastenlijst.

Geef een reactie