
Schollevaar wordt vijftig!
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter Pottenkijker dacht met zijn vorige verhaal over het Maria Danneelserf een aardig stukje wijkgeschiedenis te hebben opgediept. Een bakker, een supermarkt, een snackbar en een wijkcentrum. Geen geringe oogst voor een stukje Schollevaar.
Maar Pieter had buiten de herinneringen van zijn lezers gerekend.
Nauwelijks was het verhaal gepubliceerd of de eerste reacties kwamen binnen. En die waren niet mals. Niet dat Pieter onmiddellijk met pek en veren werd bedreigd, maar hij kreeg toch het vriendelijke verwijt dat hij nogal wat winkelgeschiedenis door de vingers had laten glippen.
‘Pieter, ik mis Berkhout, de kaas- en kipspecialist, en Kees de groenteboer.’
Een andere lezer kwam met een complete winkelinventaris. De bloemenwinkel, de snuisterijen- en snoepwinkel op de hoek, later de sigarettenwinkel, de fietsenwinkel en de kledingversteller. En dan hadden we ook nog Videaland, Maat, de kapper en de slager.
Pieter keek nog eens naar zijn aantekeningen. Tjonge jonge. Hij had een winkelcentrum beschreven, maar kennelijk een winkelcentrum waar de helft van de winkeliers nog niet eens was komen opdagen!
Een winkelstraat met een geheugen
Laten we eerlijk zijn: het Maria Danneelserf was in die jaren veel meer dan een verzameling winkelpuien. Het was een plek waar je voor je dagelijkse boodschappen terechtkon, maar waar je minstens zoveel kans liep op een praatje, een nieuwtje of een onverwachte ontmoeting.
Bij Berkhout haalde je kaas en kip. Bij Kees de groenteboer kon je terecht voor de dagelijkse vitaminen. Althans, als je niet eerst bij de groentekraam van de buurvrouw had gehoord dat de bloemkool elders goedkoper was.
De bloemenwinkel zorgde voor kleur, de snoep- en snuisterijenwinkel voor kleine verleidingen. Een kind dat daar naar binnen mocht, kwam zelden met lege handen naar buiten. En een ouder die dacht slechts één snoepje af te rekenen, ontdekte dat kinderen over een bijzonder ontwikkeld onderhandelingsvermogen beschikken.
Later veranderde de bestemming van sommige winkelpanden. De sigarettenwinkel, de fietsenwinkel en de kledingversteller kregen hun plek in het dagelijks leven van de wijk. Zo’n kledingversteller was trouwens een uitkomst. Niet alles hoefde meteen vervangen te worden als een broekspijp te lang was of een rits het bijltje erbij neergooide.
Videoland en andere moderne wonderen
En dan Videoland!
Wie in de jaren tachtig en negentig opgroeide, weet nog hoe bijzonder het was: een film uitzoeken, een videoband meenemen en thuis met het gezin voor de televisie kruipen.
Streamingdiensten bestonden nog niet. Je kon niet met één druk op de knop kiezen uit duizenden films. Je moest er daadwerkelijk voor naar buiten. En vervolgens hopen dat de film die je wilde hebben niet al door een andere buurtbewoner was meegenomen.
De videoband moest bovendien op tijd terug. Anders kreeg je een boete. Dat was een vorm van abonnementsgeld waar Netflix tegenwoordig nog een puntje aan kan zuigen.
Ook Maat, de kapper en de slager hoorden bij het vertrouwde winkelbeeld. De kapper wist soms eerder dan de plaatselijke krant wat er in de wijk speelde. En bij de slager ging het niet uitsluitend over een onsje gehakt. Er werd gevraagd hoe het met de kinderen ging en of de vakantie nog was bevallen.
Dat was geen klantenbinding uit een marketingboek. Dat was gewoon de buurt.
De verdwenen winkeldeur
Pieter beseft dat hij met zijn eerdere verhaal vooral de grote lijnen had beschreven. Maar juist de kleinere winkels maakten het Maria Danneelserf tot wat het was.
Iedere winkel had zijn eigen functie, zijn eigen gezicht en zijn eigen klantenkring. Je kende de ondernemer, de gezichten achter de toonbank en vaak ook de vaste klanten die ongeveer op hetzelfde tijdstip kwamen.
Je ging voor een boodschap en bleef hangen voor een verhaal.
Tegenwoordig noemen we dat sociale cohesie, ontmoeting en een sterke sociale basis. Destijds noemden we het gewoon even naar de winkel gaan.
Dat verschil is misschien wel tekenend voor onze tijd. We hebben er prachtige woorden voor bedacht, maar lijken soms vergeten hoe vanzelfsprekend we die ontmoeting vroeger organiseerden.
Pieter opent het wijkarchief opnieuw
Met vijftig jaar Schollevaar in gedachten vindt Pieter het de moeite waard om al die herinneringen bij elkaar te brengen. Niet om het verleden mooier te maken dan het was. Ook vroeger was niet iedere kip mals, iedere kaas lekker en iedere winkelier even vriendelijk.
Maar het Maria Danneelserf had iets wat je niet zomaar terugbouwt met stenen, winkelpuien en een nieuw reclamebord.
Het had een menselijke maat.
Daarom doet Pieter bij dezen een oproep aan zijn lezers en oud-bewoners van Schollevaar: wie weet nog meer? Welke winkels ontbreken? Wie waren de ondernemers? Welke herinneringen horen bij Berkhout, Kees, Videaland, MAat, de bloemenwinkel en al die andere zaken?
En vooral: wie heeft nog foto’s, oude advertenties of verhalen?
Pieter houdt zich aanbevolen. Zijn archief van vergeten zaken heeft nog voldoende ruimte. Al moet hij misschien eerst een extra boekenkast aanschaffen. Want één ding is inmiddels duidelijk: het Maria Danneelserf was veel meer dan een plek waar je boodschappen deed.
Je ging er voor brood, kaas, kip, groente, bloemen, een fiets, een nieuwe broek of een videofilm.
Maar uiteindelijk kwam je er vooral voor elkaar.
En dát is misschien wel het mooiste wat een winkelcentrum een wijk kan nalaten.
