
Over sluitende begrotingen, rammelende portemonnees en gemeentelijke rekenkunst
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter Pottenkijker heeft de begroting van Capelle aan den IJssel bestudeerd.
Dat is geen bezigheid die hij iedereen aanbeveelt. Er zijn aangenamere manieren om een avond door te brengen. Een potje boulen bijvoorbeeld. Een goed glas wijn. Of het tellen van de voegen in de badkamer, waarbij je tenminste nog het gevoel hebt dat je ergens aan bijdraagt.
Maar goed, de gemeente heeft haar begroting voor 2027 gepresenteerd. En Pieter vindt dat een betrokken burger zich niet uitsluitend met het weer, de prijs van de gehaktballen en de vraag of de buren hun kliko op de juiste dag buitenzetten, behoort bezig te houden.
Hoewel dat laatste natuurlijk óók een maatschappelijk vraagstuk is.
Het goede nieuws: de begroting is sluitend.
Pieter slaakte een zucht van verlichting. De eindjes zijn aan elkaar geknoopt, de cijfers passen in de kolommen en ergens op het gemeentehuis moet een rekenmachine tevreden hebben gepiept.
Maar toen las Pieter verder.
Vanaf 2028 dreigen opnieuw miljoentekorten.
Kijk, daar heeft Pieter nou moeite mee. Je presenteert een sluitende begroting, maar je kijkt tegelijkertijd naar de toekomst alsof daar een financiële pitbull achter een hek staat te wachten. Voor 2027 is de huishoudportemonnee kennelijk nog op dieet te zetten. Daarna wordt het spannend.
En wie mag er alvast wat extra geld op tafel leggen?
Juist. De Capellenaar.
De belastingaanslag krijgt een groeispurt
Een gemiddeld tweepersoonshuishouden in een gangbare rijtjeswoning gaat volgens de begroting van € 849,98 naar € 919,17 per jaar aan gemeentelijke lasten.
Dat is € 69,19 extra. Oftewel 8,1 procent.
Pieter heeft het nog even nagerekend. Niet omdat hij de gemeente wantrouwt, maar omdat hij vroeger op school geleerd heeft dat twee keer controleren verstandiger is dan één keer betalen.
Achtenzestig euro? Nee. Zeventig euro? Bijna. Het is € 69,19. Dat is toch mooi een paar keer boodschappen doen, een bescheiden etentje of een hoeveelheid koffie waarmee je een middelgroot verzorgingstehuis wakker kunt houden.
En dan is er de afvalstoffenheffing. Voor huishoudens van drie personen of meer stijgt die volgens de plannen van € 363,96 naar € 456 per jaar. Een toename van ruim € 92.
Pieter kijkt bezorgd naar zijn afvalbak.
‘Jongen,’ zegt hij, ‘wat heb jij uitgespookt? Heb je soms een tweede gezin onderhouden?’
De kliko zwijgt. Die heeft geen spreekrecht bij de gemeenteraad.
Ook de rioolheffing gaat omhoog. De ondergrondse infrastructuur blijkt eveneens een kostbare aangelegenheid. Dat is begrijpelijk. Riolen moeten functioneren. Niemand zit te wachten op een gemeentelijke begroting die sluit, terwijl de straat bij de eerste herfstbui verandert in een dependance van de Noordzee.
Maar Pieter constateert wel dat de rekening zich op steeds meer fronten aandient.
De kliko mag blijven waar-ie is
En dan komt er een opmerkelijk bericht uit het gemeentehuis: de verdere uitrol van minicontainers wordt stopgezet.
Pieter heeft daar even over moeten nadenken.
Jarenlang werd er gesproken over afvalscheiding, nieuwe voorzieningen en de logistieke verheffing van de Nederlandse vuilnisverwerking. En nu wordt de uitrol niet verder voortgezet.
Dat roept vragen op.
Wat betekent dit voor de afvalinzameling? Wat heeft de gemeente al geïnvesteerd? En welke gevolgen heeft het besluit voor inwoners die hun afval netjes proberen te scheiden?
Pieter is niet tegen verandering. Hij heeft in zijn leven genoeg meegemaakt om te weten dat stilstand soms achteruitgang betekent. Maar hij heeft óók geleerd dat een plan niet automatisch beter wordt doordat er een gemeentelijk logo op staat.
Een goed plan moet werken. En als het niet werkt, moet je kunnen uitleggen waarom je ermee stopt.
Liefst voordat de rekening op de mat valt.
Veiligheid, woningen en andere goede voornemens
Gelukkig wil de gemeente ook zichtbaar aan de slag.
Meer aandacht voor handhaving. Meer kansen op betaalbare woningen voor Capellenaren. Leefbare wijken waarin mensen prettig en veilig kunnen wonen.
Dat zijn ambities waar Pieter zich best iets bij kan voorstellen.
Een wijk is immers meer dan een verzameling stenen, parkeerplaatsen en hondenpoepbakjes. Het is de plek waar mensen elkaar ontmoeten, kinderen opgroeien en ouderen zelfstandig proberen te blijven wonen. Waar je ’s avonds veilig over straat wilt en waar een woning niet uitsluitend bereikbaar hoort te zijn voor mensen die bij de geboorte een goudstaaf in de wieg hebben aangetroffen.
Voorrang voor Capellenaren bij nieuwe woningen kan daarbij een rol spelen. Maar Pieter hoopt vooral dat er ook daadwerkelijk voldoende betaalbare woningen bijkomen.
Want voorrang bij een woning die er niet is, lijkt hem ongeveer hetzelfde als voorrang bij de kassa van een supermarkt die gesloten is.
Je staat vooraan, maar je schiet er geen fluit mee op.
Wethouder Benne Kerver wil dat inwoners de komende jaren daadwerkelijk iets merken van de plannen. Dat is een begrijpelijk streven. Zichtbare resultaten maken gemeentelijk beleid tastbaar.
Pieter zou daar graag één aanvullende voorwaarde aan verbinden: maak ook de kosten zichtbaar. En vertel eerlijk wat wel en niet lukt.
De rekening van morgen
Natuurlijk begrijpt Pieter dat gemeenten niet met onbeperkte geldmiddelen werken. Personeel, voorzieningen, infrastructuur, afvalverwerking en ondersteuning kosten geld. En als de inkomsten en uitgaven niet in evenwicht zijn, moet er iets gebeuren.
Maar een sluitende begroting vertelt niet het hele verhaal.
De vraag is ook wie de rekening betaalt, welke voorzieningen daarvoor terugkomen en hoe houdbaar de gekozen oplossingen op langere termijn zijn.
Want de gemeente kan haar begroting sluitend maken met een keurige optelsom, maar bij de inwoners moet die optelsom uiteindelijk ook nog in de huishoudportemonnee passen.
En daar wringt soms de schoen.
Pieter pleit daarom niet voor een gemeente die nergens meer geld aan uitgeeft. Hij pleit voor een gemeente die uitlegt wat inwoners voor hun geld krijgen, keuzes durft te verantwoorden en tijdig bijstuurt als plannen anders uitpakken dan gedacht.
Dat geldt voor de belastingen. Voor de minicontainers. Voor de handhaving. En zeker voor de woningbouw.
De definitieve belastingtarieven moeten overigens nog door de gemeenteraad worden vastgesteld. De bedragen zijn dus nog voorlopige cijfers.
Pieter wacht de definitieve besluitvorming met belangstelling af. Intussen heeft hij zijn eigen begroting aangepast. De post ‘onvoorziene gemeentelijke verrassingen’ krijgt een bescheiden uitbreiding. De post ‘luxe uitgaven’ blijft voorlopig ongewijzigd. Die was al niet indrukwekkend.
En de kliko? Die mag blijven staan.
Pieter heeft hem verzekerd dat hij volgend jaar extra zijn best moet doen. Niet omdat de afvalbak verantwoordelijk is voor de gemeentelijke financiën, maar omdat je in Capelle tegenwoordig kennelijk nooit weet waar de volgende verhoging vandaan komt.
Een sluitende begroting is mooi. Maar een gemeente is pas echt op orde als ook haar inwoners de eindjes aan elkaar kunnen knopen.
En dát is een rekensom waarvoor Pieter graag de uitkomst ziet.
