Als de wijk een nieuw jasje krijgt

Pieter heeft een zwak voor mensen die zich na verloop van tijd eens kritisch in de spiegel bekijken.

Niet omdat hij zelf zo’n toonbeeld van jeugdige frisheid is. Wie Pieter op een maandagochtend met zijn haar in de verkeerde windrichting aantreft, zou zelfs kunnen denken dat de spiegel uit medelijden beslagen is. Maar toch: af en toe moet je durven vaststellen dat het jasje waarin je ooit vol trots de wereld tegemoet trad, inmiddels wat begint te trekken bij de oksels.

Dat geldt voor mensen.

En voor wijken.

Schollevaar bestaat inmiddels bijna vijftig jaar. Een halve eeuw geleden was het een wijk in wording, met bouwkranen aan de horizon, modder aan de schoenen en bewoners die zich afvroegen of er ooit een fatsoenlijke stoep zou komen. Inmiddels is de wijk volwassen. De kinderen van toen zijn grootouders geworden, de eerste bewoners hebben hun eigen geschiedenis geschreven en menig woning heeft meer meegemaakt dan sommige gemeentelijke beleidsnota’s bij elkaar.

En dan komt onvermijdelijk de vraag: hoe moet het verder?

Neem winkelcentrum De Scholver. Jarenlang was het een vertrouwd onderdeel van het dagelijks leven. Je ging er boodschappen doen, kwam er iemand tegen die je eigenlijk al jaren niet meer gesproken had en liep vervolgens twintig minuten later naar buiten zonder precies te weten waarom je ook alweer naar binnen was gegaan.

Dat laatste is overigens geen stedenbouwkundig probleem, maar een menselijk verschijnsel.

Tussen eind 2018 en medio 2022 werd het winkelcentrum gefaseerd vernieuwd. Nieuwe entrees, opgefriste winkelpuien, aanpassingen bij de opgang uit de parkeergarage en ruimte voor een terras aan het Pier Panderplein. De grote metamorfose was in april 2021 al zichtbaar afgerond; de verdere projectfasering liep door tot medio 2022.

En alsof een nieuw gezicht nog niet voldoende was, kreeg De Scholver ook een nieuwe naam: PicassoPassage.

Pieter moest daar even over nadenken. Picasso was immers de man die gezichten zodanig uit elkaar kon trekken dat je soms niet meer wist waar de neus gebleven was. Misschien was dat precies de bedoeling: een winkelcentrum dat zichzelf opnieuw durfde uit te vinden.

Hoe dan ook, de vernieuwing was meer dan een lik verf. Een wijkhart moet immers meegroeien met de mensen die er wonen. Winkels, entrees en pleinen zijn geen decorstukken in een stedelijk toneelstuk. Het zijn plekken waar het gewone leven zich afspeelt.

En een terras? Dat is natuurlijk een uitstekende uitvinding. Je kunt er koffie drinken, de wereldproblemen bespreken en constateren dat de koffie tegenwoordig behoorlijk aan de prijs is.

Maar belangrijker: je kunt er elkaar ontmoeten zonder dat daar eerst een afspraak, een aanvraagformulier of een projectsubsidie voor nodig is.

Aan de rand van het winkelcentrum ligt het station Schollevaar. Ooit was het een belangrijke belofte voor een wijk die nog volop in ontwikkeling was. De trein bracht Schollevaar dichter bij Rotterdam en de rest van de wereld.

Nu, bijna een halve eeuw later, staat ook het stationsgebied aan de vooravond van verandering.

Eind 2023 besloot het gemeentebestuur plannen te laten maken voor de omgeving van het station. Er waren initiatieven van eigenaren en er ontstond behoefte om te onderzoeken waar nieuwe woningen konden komen.

In september en oktober 2025 lag vervolgens het concept-gebiedspaspoort voor het stationsgebied ter inzage. De plannen die de gemeente presenteerde, gingen uit van minimaal vijfhonderd woningen, waarvan dertig procent sociale huur. Ook werd gedacht aan een groene, autoluwe omgeving en onderzocht men of het Accent College er een plek kon krijgen.

Let wel: plannen zijn nog geen gebouwen. Een lijn op een kaart is geen voordeur en een ambitie is nog geen boom die schaduw geeft.

Toch markeert deze ontwikkeling een belangrijk moment in de geschiedenis van Schollevaar. In de beginjaren werd de wijk gebouwd op grond die nog grotendeels een agrarisch verleden had. Nu moet de vernieuwing vooral binnen de bestaande wijk plaatsvinden.

Dat vraagt om andere keuzes. Niet alleen over hoeveel woningen erbij kunnen, maar ook over hoe mensen zich door het gebied bewegen, waar ze elkaar tegenkomen en wat er overblijft van het groene karakter dat Schollevaar mede zijn identiteit heeft gegeven.

Want als je alle ruimte volbouwt, kan het zomaar gebeuren dat je uiteindelijk een prachtige wijk hebt ontworpen waarin niemand meer weet waar hij even rustig kan zitten.

Dat zou toch een merkwaardige vorm van vooruitgang zijn.

In 2024 kwam Schollevaar in beeld als voorbeeld bij de landelijke aandacht voor vernieuwing van naoorlogse wijken. De groenblauwe structuur, de wandelroutes, de variatie in woningen en het eigen station werden als kwaliteiten benoemd.

Tegelijkertijd zijn er opgaven. De bevolking verandert, bewoners worden ouder, woningen moeten duurzamer worden en voorzieningen zijn niet allemaal meer zo vanzelfsprekend als vroeger.

Pieter vindt dat eigenlijk een geruststellende gedachte. Eindelijk wordt een wijk niet uitsluitend bekeken door de bril van wat er mis is, maar ook door die van wat er al goed gaat.

Dat is een wezenlijk verschil.

Wie alleen problemen ziet, begint al snel met slopen, vervangen en opnieuw tekenen. Wie ook kwaliteiten ziet, vraagt zich eerst af wat behouden moet blijven en hoe het bestaande sterker kan worden gemaakt.

Schollevaar heeft immers niet alleen stenen en straten. Het heeft groene woonerven, wandelroutes, vertrouwde plekken en bewoners die er soms al tientallen jaren wonen. Daar zit geschiedenis in. En geschiedenis is niet iets wat je zomaar bij het grofvuil zet omdat er een nieuw bestemmingsplan op tafel ligt.

In januari 2026 werd ook de toekomst van Schollevaar-Zuid opnieuw bekeken. De veranderende bevolkingssamenstelling, groen, wandel- en fietsroutes en laagdrempelige ontmoetingen kregen daarbij nadrukkelijk aandacht.

Precies daar ligt volgens Pieter de kern.

Een wijk moet niet alleen geschikt zijn voor de mensen die er vandaag wonen, maar ook voor degenen die er morgen willen wonen. Voor jongeren die een eerste woning zoeken, gezinnen die ruimte nodig hebben, ouderen die zelfstandig willen blijven en mensen die afhankelijk zijn van een toegankelijke omgeving.

En voor die buurman die niet zo goed ter been is, maar nog wel graag zelf naar de winkel gaat.

Dat vraagt om meer dan aantallen woningen en percentages sociale huur. Het vraagt om een samenhangende blik op wonen, mobiliteit, groen, voorzieningen en ontmoeting.

Pieter is niet tegen vernieuwing. Integendeel. Hij heeft niets tegen een nieuwe winkelpui, een duurzaam huis of een station dat uitnodigt om er niet alleen zo snel mogelijk doorheen te lopen.

Maar hij heeft wel iets tegen de gedachte dat een wijk vanzelf beter wordt zodra er genoeg nieuwe stenen zijn gestapeld.

Een wijk is geen bouwpakket dat na montage vanzelf gezelligheid produceert.

Daarvoor zijn plekken nodig waar je even kunt blijven hangen. Een bankje in de schaduw. Een wandelroute die niet alleen van A naar B voert, maar ook langs een buur die je kent. Een winkelcentrum waar je niet uitsluitend komt om af te rekenen. Een plein waar ruimte is voor een praatje, een activiteit of gewoon een beetje lanterfanten.

En vooral: een planproces waarin bewoners niet pas aan het einde mogen vertellen dat het bankje op de verkeerde plek staat.

De vraag is dus niet alleen hoeveel woningen Schollevaar erbij krijgt. De vraag is ook welke wijk de bewoners ervoor terugkrijgen.

Wordt het een verzameling efficiënte woonadressen, of blijft het een buurt waar mensen zich thuis kunnen voelen? Wordt groen een restpost op de tekening, of een voorwaarde voor gezond samenleven? Wordt ontmoeting een aardige illustratie in een beleidsstuk, of iets waarvoor daadwerkelijk ruimte wordt gemaakt?

Pieter heeft daar wel een idee over.

Laat de toekomst van Schollevaar niet uitsluitend tekenen door mensen met een liniaal, een rekenmodel en een indrukwekkend stapeltje rapporten. Zet er ook bewoners bij die weten waar de wind waait, waar kinderen spelen en waar de eenzame buurvrouw iedere dinsdag haar boodschappen doet.

Want een wijk vernieuwen is uiteindelijk niet hetzelfde als een wijk vervangen.

Schollevaar heeft een nieuw jasje nodig, misschien. Maar laten we er vooral voor zorgen dat het hart erin blijft kloppen.

En als dat lukt, mag er van Pieter best Picasso op de gevel staan.

Zolang er binnen maar mensen zijn die elkaar herkennen.

Geef een reactie