
Schollevaar wordt vijftig!
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter Pottenkijker heeft inmiddels heel wat ontdekt over Schollevaar. Over veenmoerassen, verdwenen eilanden, boeren, bouwplannen, eerste palen, modderige schoenen en treinen die de wijk met de buitenwereld verbonden.
Maar nu komt Pieter bij een minstens zo belangrijke vraag.
Wanneer werd Schollevaar eigenlijk een gemeenschap?
Want je kunt duizenden woningen neerzetten, straten namen geven en op iedere hoek een verkeersbord plaatsen, maar daarmee heb je nog geen wijk. Daarvoor is iets anders nodig. Iets wat zich niet zomaar laat bestellen bij een aannemer en waarvoor je ook geen gemeentelijke aanbesteding kunt uitschrijven.
Mensen moeten elkaar leren kennen.
En dat blijkt in de praktijk een ingewikkelder bouwproject dan menig appartementencomplex.
Een wijk zonder ontmoetingen is een verzameling voordeuren
Toen Schollevaar in de jaren zeventig en tachtig groeide, kwamen er niet alleen woningen bij. Er ontstond ook een netwerk van scholen, sportverenigingen, zorgvoorzieningen, buurtcentra en activiteiten.
Er kwamen plekken waar kinderen konden spelen, waar bewoners elkaar konden ontmoeten en waar mensen samen iets konden ondernemen.
Buurtcentrum ’t Klavier, het wijkcentrum aan het Maria Danneelserf, de speeltuinvereniging, muziekonderwijs en verschillende sportverenigingen werden onderdeel van het sociale leven in de wijk.
Pieter stelt zich voor hoe dat ging.
Een nieuwe bewoner loopt met een verhuisdoos de woning binnen. Op de doos staat met viltstift: KEUKEN – VOORZICHTIG! De doos wordt neergezet, de koffieautomaat wordt aangesloten en vervolgens begint de grote ontdekkingstocht.
Waar zit de bakker? Waar gaat mijn kind naar school? Is er ergens een voetbalclub? En waar kan ik terecht als ik behoefte heb aan een praatje met iemand die niet uitsluitend antwoord geeft met een duimpje op WhatsApp?
Dat zijn geen onbelangrijke vragen.
Een huis geeft je een adres. Een buurt geeft je de kans om ergens bij te horen.
Het buurtcentrum: de menselijke versie van een stopcontact
Pieter heeft een zwak voor buurtcentra.
Niet omdat hij vindt dat iedere wijkbewoner verplicht drie avonden per week moet gaan klaverjassen, sjoelen of bloemschikken. Pieter heeft namelijk niets tegen bloemschikken, maar hij vindt dat een mens ook het recht moet behouden om een geranium gewoon in de vensterbank te zetten zonder daar een creatieve workshop van te maken.
Nee, een buurtcentrum is waardevol omdat het mensen bij elkaar kan brengen die elkaar anders misschien nooit zouden ontmoeten.
De oudere die behoefte heeft aan gezelschap. De jongere die ergens wil oefenen met muziek. De ouder die andere ouders wil leren kennen. De vrijwilliger die graag iets voor een ander betekent.
Daar ontstaan contacten die niet op een indicatieformulier passen.
En soms begint het met iets heel kleins. Een kop koffie. Een toevallige ontmoeting. Een vraag hoe het gaat.
Voor je het weet, weet iemand dat je ziek bent, dat je partner is overleden of dat je al drie weken probeert een kast in elkaar te zetten waarvan de handleiding vermoedelijk door een vijandige buitenlandse mogendheid is geschreven.
Dat is gemeenschapsvorming: mensen raken betrokken bij elkaars leven.
De kerk als ontmoetingsplek
In 1992 opende de Ontmoetingskerk aan de Zevensprong. De kerk kwam tot stand door samenwerking tussen de Christelijke Gereformeerde Kerk Rotterdam-Oost/Capelle en de Hervormde Wijkgemeente Schollevaar.
Vanaf 1999 werd die samenwerking verder geïntensiveerd.
Pieter vindt de naam Ontmoetingskerk prachtig gekozen. Je hoeft er niet eens een theologische studie voor te volgen om te begrijpen wat de bedoeling is.
Ontmoeten.
Dat klinkt eenvoudig, maar in een samenleving waarin mensen steeds vaker langs elkaar heen leven, is het bijna een revolutionaire activiteit.
Natuurlijk hoeft niet iedereen hetzelfde te geloven, dezelfde muziek mooi te vinden of dezelfde politieke voorkeur te hebben. Een gemeenschap wordt niet sterker doordat iedereen precies hetzelfde denkt.
Juist verschillen kunnen mensen iets leren. Als ze tenminste bereid zijn om naar elkaar te luisteren. En dat laatste is tegenwoordig soms een grotere uitdaging dan een gesprek voeren zonder tussendoor op je telefoon te kijken.
Achttienduizend mensen, duizenden verhalen
In november 2009 telde Schollevaar ongeveer 18.400 inwoners en aan het einde van dat jaar circa 8.000 woningen.
Er waren scholen, winkels, sportvoorzieningen, een gezondheidscentrum, seniorenvoorzieningen en buurtcentra.
Schollevaar was uitgegroeid tot een volwassen woonwijk.
Pieter vindt dat indrukwekkende cijfers. Maar achter ieder cijfer schuilt een verhaal.
De buurvrouw die al twintig jaar de planten van haar zieke buurman water geeft. De vrijwilliger die iedere week de sportclub opent. De leerkracht die een kind nét dat extra beetje aandacht geeft. De bewoner die een nieuwe buur welkom heet.
Dat zijn de kleine verbindingen waarop een wijk drijft. En die ontstaan niet vanzelf doordat er ergens een gebouw staat met het woord ontmoeting op de gevel
Daarvoor zijn mensen nodig die de deur openen, activiteiten organiseren, koffie zetten, luisteren en af en toe hun eigen agenda opzijschuiven.
Vrijwilligers dus.
Mensen die vaak onbetaald doen wat voor de leefbaarheid van een wijk van onschatbare waarde is.
Pieter zou ze bij het vijftigjarig jubileum graag eens stevig in het zonnetje zetten. Niet alleen met een bos bloemen en een dankwoord van drie minuten, maar ook met blijvende aandacht voor de plekken en mogelijkheden die hun werk ondersteunen.
Wat vieren we in 2027?
In 2027 bestaat Schollevaar vijftig jaar, gerekend vanaf de vaststelling van het bestemmingsplan in 1977.
Pieter hoopt dat het jubileum niet alleen een feest wordt van oude foto’s, herinneringen en verhalen over de eerste modderige voetstappen.
Vier vooral ook wat een wijk tot een gemeenschap maakt.
Zorg voor ontmoetingsplekken. Geef verenigingen en vrijwilligers ruimte. Houd voorzieningen bereikbaar. En vergeet niet dat niet iedereen vanzelfsprekend aansluiting vindt.
Want eenzaamheid verdwijnt niet doordat er een nieuw buurtcentrum wordt geopend. Daarvoor moeten mensen elkaar daadwerkelijk ontmoeten en moet er ruimte zijn om mee te doen.
Een wijk wordt niet alleen gebouwd met stenen, maar vooral met aandacht.
Pieter sluit zijn geschiedenisboek en kijkt eens om zich heen.
Achttienduizend inwoners. Duizenden voordeuren. Honderden verhalen die hij nog niet kent.
En misschien zit achter de volgende voordeur wel iemand die best eens een praatje wil maken.
Pieter trekt zijn jas aan. Hij gaat eens kijken.
Niet omdat het moet van een beleidsnota. Maar gewoon, omdat het menselijk is.
Want een wijk is pas echt thuis als mensen niet alleen naast elkaar wonen, maar ook een beetje naar elkaar omkijken.
Pieter
Pieters’ Daglicht over Denkdingen – waar achter iedere voordeur een mens woont en tussen twee voordeuren soms een wereld van verschil ligt.
