
Over 110 jaar Sparta, twee torentjes en de wonderlijke bouwkunde van het ergens bij horen
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter heeft iets met kastelen.
Niet vanwege de slotgrachten. Daar krijg je alleen maar gedoe van met parkeren. En ook niet vanwege de ophaalbruggen. Pieter vindt het leven zonder beweegbare toegangsweg al ingewikkeld genoeg.
Nee, een kasteel suggereert dat er iets te bewaren valt.
Een verhaal. Een geschiedenis. Een plek die niet bij iedere nieuwe beleidsnota opnieuw hoeft uit te leggen waarom zij bestaat.
In Rotterdam-West staat zo’n kasteel. Er wordt gevoetbald.
Dat helpt. Anders had er vermoedelijk allang iemand een woonconcept met een Engelse naam van gemaakt.
Honderdtien jaar en nog altijd niet af
Het Kasteel van Sparta opende op 15 oktober 1916. Deze week werd het 110 jaar. Bij de opening kwam Willem II op bezoek. Sparta won met 1–0. En wie staat er bij de jubileumwedstrijd weer voor de deur? Willem II.
Pieter houdt daarvan. Je spreekt iets af, er gaat een ruime eeuw overheen, en de visite weet je nog steeds te vinden.
Bij sommige vrienden lukt dat na een verhuizing van drie straten al niet meer.
Honderdtien jaar is trouwens een respectabele leeftijd voor een plek waar mensen met grote regelmaat vaststellen dat het allemaal anders moet.
Andere opstelling. Andere trainer. Eerder wisselen. Later wisselen. Die bal moet naar voren. Waarom schieten ze nou weer zo snel naar voren?
De voetbalsupporter beschikt over een zeldzaam talent: hij kan het beleid volledig afkeuren en toch trouw blijven aan de organisatie.
Menig gemeentebestuur zou daar graag een werksessie aan wijden.
Eerst het stadion, toen de buren
Wat Pieter bijzonder vindt: toen Het Kasteel openging, was de omgeving nog grotendeels onbebouwd. De bouw van de omliggende woonwijk kwam vanaf 1919 op gang. Eerst het stadion. Daarna groeide Spangen er verder omheen.
Dat is nog eens gebiedsontwikkeling. Eerst zorgen dat er iets is om samen naartoe te gaan. Daarna de voordeuren.
Pieter wil niet beweren dat iedere nieuwbouwwijk met een voetbalstadion moet beginnen. Je zult maar rustig willen wonen en iedere twee weken iemand horen roepen dat de scheidsrechter dringend een ander beroep moet overwegen.
Maar er zit wel een aardige gedachte in.
Bij nieuwe wijken tekenen we huizen, wegen, parkeerplaatsen en groenstroken. Vervolgens vragen we ons af hoe we de bewoners met elkaar in contact krijgen.
Daar komt dan een project voor. Met een startbijeenkomst. In een ruimte die je per dagdeel moet huren.
Het Kasteel had al een reden om bij elkaar te komen voordat de buren er waren.
Een kwartslag draaien en toch jezelf blijven
Bij de grote verbouwing van 1998–1999 ging het stadion ingrijpend op de schop. Zelfs het veld werd een kwartslag gedraaid. Het historische Kasteelgebouw bleef behouden.
Pieter probeert zich voor te stellen dat iemand dat thuis voorstelt.
“We hebben besloten de woonkamer negentig graden te draaien.” “En de televisie?” “Die staat voortaan op de plek waar jij altijd dacht dat de achtertuin begon.”
Toch is dat misschien juist het knappe van zo’n oude plek. Er kan van alles veranderen zonder dat iedereen meteen zijn herinneringen hoeft in te leveren.
Een nieuwe tribune maakt een oude wedstrijd niet ongedaan. Een andere ingang wist niet uit wie je vroeger meenam.
Er zijn mensen die bij een stadion niet alleen aan voetbal denken, maar ook aan een hand om hun pols. Niet loslaten in de drukte. Aan de eerste keer dat ze laat op mochten blijven. Aan een vader die onderweg weinig zei en op de tribune ineens een heel ander stemvolume bleek te bezitten.
En later sta je er zelf met een kind. Je wijst naar het veld. Maar eigenlijk geef je iets door.
De lege stoel kijkt mee
Bij een jubileum wordt meestal verteld wie er allemaal geweest zijn.
Pieter denkt dan ook aan wie er niet meer komen.
De man die altijd precies wist waarom het misging. De vrouw die de spelers al aan hun manier van lopen herkende. De vriend met wie je jarenlang dezelfde discussie voerde, zonder ooit de behoefte te voelen die definitief op te lossen.
Een lege stoel is op een plattegrond gewoon een beschikbare plaats. Voor degene ernaast kan het een heel ander verhaal zijn.
Daar heb je geen herdenkingscommissie voor nodig. Soms is één opmerking genoeg.
“Hij had hier wat van gevonden.” En dan weet iedereen wat hij gevonden zou hebben.
Inclusief de woorden die in het programmaboekje niet worden afgedrukt.
De waarde die niet door het poortje past
Pieter stelt zich voor dat iemand Het Kasteel uitsluitend zakelijk komt beoordelen.
Hoeveel stoelen? Hoeveel bezoekers? Hoeveel omzet per vierkante meter?
Allemaal nuttige vragen. Ook een voetbalclub kan de energierekening niet betalen met warme herinneringen. Maar ergens tussen die cijfers verdwijnt gemakkelijk iets uit beeld.
Dat iemand een zware week heeft gehad en op zaterdag toch zijn jas aantrekt.
Dat een ander al drie dagen nauwelijks iemand heeft gesproken, maar hier onmiddellijk wordt aangesproken op de wedstrijd van vorige week.
Dat je ergens kunt binnenkomen zonder eerst een hulpvraag te hoeven formuleren.
“Ben je er weer?” “Ja.” “Mooi.”
Pieter vindt het een onderschat gesprek. Kort ook. Daar kan de gemiddelde intake nog iets van leren.
Een shirt kun je kopen
Voor het jubileum is er een speciaal ‘Ode aan Het Kasteel’-shirt. De oplage bedraagt 1.916 exemplaren: het openingsjaar, netjes vertaald naar de kledingkast.
Pieter begrijpt dat.
Soms wil je iets aantrekken wat zegt waar je bij hoort, zonder dat je het helemaal hoeft uit te leggen. Al zit het belangrijkste natuurlijk niet in de stof.
Een shirt kan nieuw zijn. Wat iemand erbij voelt, kan tientallen jaren oud zijn. Het ruikt nog naar de winkel, maar er past al een heel leven in.
Laat de poort maar open
Honderdtien jaar Het Kasteel.
Je kunt het vieren met een wedstrijd, een jubileumshirt en mooie beelden van vroeger. Dat gebeurt ook.
Pieter zou daar nog iets kleins aan willen toevoegen. Neem iemand mee. Iemand die er nog nooit is geweest. Iemand die vroeger altijd ging. Iemand die de laatste tijd wel erg vaak zegt dat hij liever thuisblijft.
Vertel onderweg niet de hele geschiedenis. Laat ook wat ruimte voor de verkeerde afslag, de koffie en de vraag waar je eigenlijk moet zijn.
En wijs, als jullie eenmaal binnen zijn, niet alleen naar het veld. Zeg ook even wie er vroeger naast je zat.
Zo wordt een oud stadion van iemand die er nog maar net is.
Pieter denkt dat daar het geheim zit.
Bakstenen blijven staan zolang je ze onderhoudt. Een ‘thuis’ blijft bestaan zolang iemand zegt: “Kom. Hier is nog een plek.”
