
CAPELLE HANGT AAN DE MUUR
Theater van memorie – Thomasvaer & Pieternel
Capelle op weg naar 750 jaar!
Waarin Pieter Pottenkijker de sleutel omdraait van een deur die nooit meer dicht hoeft.
Komt u binnen.
U hoeft niet te wachten tot er meer mensen zijn. Eén bezoeker is ook publiek. Soms zelfs aangenamer publiek, maar dat mag ik als suppoost natuurlijk niet zeggen.
Past u op de drempel. Die is denkbeeldig, maar daar struikelt een mens vaker over dan over een echte.
Pieter Pottenkijker is de naam. Suppoost, gids en schatbewaarder. Dat laatste klinkt alsof ik ergens een kist met gouden munten heb staan. Ik moet u teleurstellen. Mijn schatten bestaan voornamelijk uit verhalen, losse eindjes en dingen die iemand bijna had weggegooid.
Een foto met achterop: ‘Zomer, bij tante.’
Welke zomer? Welke tante?
Daar begint mijn werk.
Ik ben ook belast met de ontvangst, het afstoffen van de herinneringen en het voorkomen dat de grote verhalen alle plaats innemen. Die hebben daar een handje van. Voor je het weet hangt er een burgemeester over drie lijsten verspreid en moet de vrouw die veertig jaar voor haar buren klaarstond genoegen nemen met een spijkertje naast de kapstok.
Dat gaan we hier anders doen.
Maar eerst de opening.
Boven de ingang hangt een doek. Wilt u het linker koord even vasthouden? Nee, úw links. Bij officiële gelegenheden ontstaan de eerste moeilijkheden doorgaans bij de taakverdeling.
Zo. Daar gaat het.
Theater van Memorie – Thomasvaer & Pieternel
Kijkt u gerust even.
Een naam moet kunnen landen.
Memorie – betekent herinnering. We hadden ook Theater van Alles Wat We Nog Weten kunnen nemen, maar dan waren we met de gevel in de problemen gekomen.
Thomasvaer en Pieternel geven we een plaats boven de deur als een buiging naar het Capelse cabaret duo dat u voor dit theater als naamgever zult tegenkomen. Hun namen passen bij de geest die we hier willen laten rondlopen: vertellen, terugkijken, een beetje plagen. Af en toe de deftigheid bij haar jaspand trekken. En ondertussen goed blijven kijken naar de mensen.
Want achter een lach kan best iets ernstigs zitten. Andersom trouwens ook.
Hierbinnen hangt Capelle aan den IJssel aan de muur. Niet met straat en al. We hebben de bewoners thuisgelaten en voor de woningen zou de verzekering moeilijk doen.
Hier hangen schilderijen van woorden.
Een verdwenen winkel kan er hangen, met de bel boven de deur nog in de eerste zin. Een schoolplein waar iemand voor het eerst werd uitgekozen – of altijd als laatste. Een huis dat nieuw rook. Een werkdag aan de rivier. Een kasteel waarvan de eigenaar dacht dat het wel een poosje mee zou gaan.
Ook verdriet krijgt een plaats. Daar lopen we niet met een grapje omheen. Bij sommige schilderijen zal ik wat zachter praten. Misschien zeg ik even niets.
U mag dan gerust blijven staan.
In 2028 viert Capelle zijn 750-jarig bestaan. Voor zo’n verjaardag kun je een taart bestellen, maar met zoveel kaarsjes verlies je het overzicht. Daarom beginnen we met verhalen.
Honderd weken lang neem ik u iedere week mee naar een nieuw schilderij.
Soms wandelen we ver terug in de tijd. Soms blijft iemand plotseling staan en zegt: ‘Maar daar heb ík nog gespeeld.’
Dat zijn goede ogenblikken.
Niet omdat vroeger alles beter was. Dat hangt er nogal vanaf wie u het vraagt. De winkelier herinnert zich misschien de trouwe klanten, zijn dochter de avonden waarop vader nog achter de boekhouding zat. Dezelfde straat kan in twee herinneringen een andere kleur hebben.
Die mogen hier naast elkaar hangen.
Ik zal u ook vertellen wat we weten, wat iemand zich herinnert en wat we nog moeten uitzoeken. Mocht ik mij vergissen, trekt u dan aan mijn mouw. Liefst figuurlijk; ik heb maar één goed jasje.
En we kijken af en toe van de muur naar onszelf.
We vinden oude gewoonten merkwaardig, tot er iets tussen zit wat we vanochtend nog hebben gedaan. We lachen om gewichtigdoenerij van lang geleden en horen ineens een heel vertrouwde vergaderstem.
Daar hoeft niet altijd een les uit te komen. We zijn hier niet op cursus.
Een vraag die even met u meeloopt, is al heel wat.
U ziet daar verderop trouwens een lege lijst.
Nee, er is niets gestolen. Die hangt er voor u.
Misschien kent u een verhaal dat nog nergens in onze verzameling voorkomt. Een persoon die niet vergeten mag worden. Een plek waarvan u nog precies weet hoe het er rook. Een gebeurtenis die in de boeken twee regels kreeg en bij u thuis een leven lang onderwerp van gesprek bleef.
Strooi zulke bouwsteentjes gerust onze kant op. Een naam, een foto, een paar zinnen, een vraag. U hoeft er geen keurig verhaal van te maken. Daar zoeken we samen wel de vorm bij. En als uw herinnering niet past bij wat er al hangt, kijken we des te aandachtiger.
Een tentoonstelling wordt niet vollediger doordat iedereen hetzelfde vertelt.
Zo. Het theater is open.
Altijd, overigens. Ook wanneer u ’s nachts wakker ligt en liever ergens anders aan denkt. U hoeft niet eens zachtjes te doen.
Voor vandaag laat ik u rustig even rondkijken.
En schuift u volgende week weer aan bij het eerste schilderij. Dan neem ik u mee naar de muur, zoek ik het juiste plekje om te staan en beginnen we.
Ik zal er zijn.
Met mijn goede jasje aan.
