Opa’s rekening is geen pinautomaat

Pieters’ Daglicht over geld, geldezels en de kunst van gewoon ‘nee’ zeggen

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Pieter is opa.

En dat betekent dat Pieter zich tegenwoordig met van alles bemoeit waar hij vroeger helemaal niet over nadacht. Of beter gezegd: waar hij vroeger ook niet over hoefde na te denken.

Een kleinkind had vroeger een spaarvarken. Zo’n roze ding van aardewerk met een gleuf bovenin en, als je pech had, een nogal chagrijnig gezicht. Daar gingen de centjes in. Soms een rijksdaalder. En als oma jarig was geweest misschien zelfs vijf gulden.

Je wist precies waar het geld zat. In het varken. En als het varken vol was, moest het stuk. Dat was financieel beleid van het niveau: lekker overzichtelijk.

Tegenwoordig hebben kleinkinderen een bankrekening. Met een bankpas. En een pincode. En een bankapp. En internetbankieren. En allerlei digitale mogelijkheden waar Pieter soms het gevoel van krijgt dat hij voor zijn eigen geld eerst een universitaire opleiding Digitale Geheimzinnigheid moet volgen.

Tot nu toe gaat het gelukkig allemaal prima.

Maar Pieter is opa. Dus denkt hij verder. Want ergens lopen mensen rond die hebben ontdekt dat jongeren niet alleen handig zijn met TikTok, Snapchat, Instagram en computerspelletjes, maar soms ook beschikken over iets waar criminelen dol op zijn: een bankrekening.

En zo ontstaat de geldezel. Een woord waar je aanvankelijk bijna medelijden mee krijgt.

Een ezel. Zo’n vriendelijk dier met lange oren. Maar deze ezel draagt geen wortelkar en trekt geen karretje door de bergen. Deze ezel laat zijn bankrekening gebruiken om crimineel geld te ontvangen, op te nemen of door te sluizen. En daar wordt het ineens een stuk minder grappig.

Het begint soms ook heel onschuldig. “Hey, wil je snel honderd euro verdienen?”

Kijk. Daar begint bij veel jongeren de interne alarmbel al zachtjes te rinkelen. Maar dan volgt: “Je hoeft alleen maar even je rekening te gebruiken.” Of: “Je krijgt er €150 voor.” Of:

“Is gewoon werk.” Of de klassieker: “Maak je niet druk. Iedereen doet dit.”

Iedereen?

Pieter heeft in zijn leven geleerd dat zodra iemand zegt dat iedereen iets doet, je vooral even moet kijken wie die iedereen precies is. Want meestal blijkt iedereen ineens heel moeilijk vindbaar. De ronselaar trouwens ook. Die blijft namelijk graag buiten beeld.

De bankrekening van de jongere staat wél pontificaal in beeld. En daar zit precies het probleem.

Want als er crimineel geld op jouw rekening binnenkomt, ziet de bank jouw naam. Als het geld wordt opgenomen, staat jouw pasje bij de automaat. Als het wordt doorgestuurd, staat jouw rekening in de geldstroom.

De crimineel is verdwenen. De geldezel niet. En dan kan het ineens serieus worden.

Een geblokkeerde rekening. Geen geld kunnen opnemen. Gedoe met de bank. Mogelijk aansprakelijkheid voor schade. Onderzoek door politie. En in sommige gevallen strafrechtelijke gevolgen.

En probeer dan maar eens uit te leggen dat je dacht dat je gewoon honderd euro verdiende met een eenvoudig klusje.

Daarom maakt Pieter zich als opa zorgen. Niet omdat hij denkt dat zijn kleinkinderen dom zijn. Integendeel. Maar omdat slim zijn niet betekent dat je immuun bent voor verleiding, groepsdruk, geldzorgen of iemand die heel overtuigend op je weet in te praten.

Criminelen zijn tenslotte niet op zoek naar domme mensen.

Ze zijn op zoek naar bruikbare mensen. En soms zijn dat jongeren die gewoon graag wat geld willen verdienen.

Daarom zou Pieter willen dat we niet alleen tegen jongeren zeggen: “Pas op voor geldezels.” Dat is ongeveer net zo effectief als tegen iemand zeggen: “Pas op dat je niet uitglijdt.”

Waar dan? Wanneer? Hoe? En wat moet je doen als iemand je daadwerkelijk een gladde vloer onder de voeten schuift?

Dus misschien moeten we het veel eenvoudiger maken. Je bankpas is persoonlijk. Je pincode is persoonlijk. Je bankapp is persoonlijk. Je inloggegevens zijn persoonlijk. En je rekening? Die is al helemaal niet beschikbaar voor een tijdelijke commerciële samenwerking met een vriendelijke meneer van Instagram die beweert dat hij toevallig even een rekening nodig heeft. Je pas is geen bijbaan.

Dat zou wat Pieter betreft op iedere middelbare school, mbo-opleiding, sportclub en jongerenplek mogen hangen.

En nog iets.

Als een jongere tóch in zo’n situatie terechtkomt, moeten we vooral niet beginnen met: “Zie je wel! Had je maar beter moeten weten.” Want schaamte is een slechte hulpverlener. Wie bang is voor straf, ouders, school én bank, vertelt misschien helemaal niets. Terwijl juist dan snel hulp nodig is.

Stoppen. Praten. Bank informeren. Hulp zoeken. En als er sprake is van bedreiging of druk: daar serieus werk van maken. Want achter sommige geldezels zit niet alleen hebzucht, maar ook manipulatie, uitbuiting, schulden, kwetsbaarheid of angst.

Daarom is dit geen verhaal over stoute jongeren. Het is een verhaal over weerbaarheid. Over opvoeden. Over financiële redzaamheid.Over digitale veiligheid.En vooral over het vermogen om tegen iemand te zeggen: “Nee. Mijn rekening is van mij.”

Pieter heeft zijn kleinkinderen inmiddels geleerd dat je je bankpas niet uitleent. Net als zijn auto. Zijn tandenborstel.

En Adri. Hoewel hij bij dat laatste vooral vreest dat Adri degene is die onmiddellijk zegt: “Nou, probeer maar eens.”

Opa Pieter kijkt ondertussen nog eens naar zijn eigen bankrekening.

Geen vreemde stortingen. Geen mysterieuze bijverdiensten. Geen buitenlandse prins die hem dringend geld wil laten doorboeken.

Gelukkig.

Want Pieter mag dan graag een beetje ondeugend zijn. Maar een geldezel? Dat verdomt hij.

En zijn kleinkinderen hopelijk ook.

Geef een reactie