Schoudervullingen, cassettebandjes en een wereld die niet stil kon zitten

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Er zijn weken waarin een mens zomaar terug kan vallen in de tijd. Niet door een tijdmachine, een te zware val op het hoofd of een bezoek aan de belastingdienst, maar gewoon door naar NPO Radio 5 te luisteren. Deze week is het namelijk de Week van de Jaren Tachtig.

En laat dat nu een decennium zijn waarin Pieter zich uitstekend thuis voelt.

De jaren tachtig waren de jaren van de schoudervulling. Een kledingstuk waarmee je als mens ineens de omvang van een gemiddelde boekenkast kreeg. Vooral damesblazers beschikten over zulke imposante schouders dat je bij het betreden van een kamer eerst toestemming moest vragen aan de deurpost.

En dan waren er de leggings, beenwarmers, grote oorbellen en neonkleuren. Het was alsof iemand tegen de kledingindustrie had gezegd: “Doe maar lekker normaal.” Waarop de kledingindustrie antwoordde: “Dat lijkt ons niet verstandig.”

Maar de jaren tachtig waren natuurlijk veel meer dan mode.

Het was het tijdperk van de Rubiks kubus. Een wonderlijk stukje speelgoed waarmee je urenlang kon proberen zes kleuren op hun plaats te krijgen. Pieter heeft ooit overwogen om er een te kopen, maar bedacht dat hij zijn leven al ingewikkeld genoeg vond zonder gekleurde vierkantjes.

Er kwamen elektronische spelletjes. Game & Watch. Arcadekasten. En aan het einde van het decennium verscheen de Game Boy. Een apparaatje waarmee je voortaan overal kon zitten zonder naar buiten te hoeven kijken. Een revolutionaire ontwikkeling, want daarvoor moest je nog gewoon naar buiten om je te vervelen.

Ook de televisie veranderde. Met een videorecorder kon je een programma opnemen. Dat was destijds ongeveer hetzelfde als tegenwoordig een streamingdienst hebben, alleen moest je eerst een bandje programmeren, hopen dat het lukte en vervolgens constateren dat je in plaats van de film een half uur ruis had opgenomen.

En dan de Walkman. Wat een uitvinding! Ineens kon je met een cassettebandje en een koptelefoon de wereld om je heen buitensluiten. Pieter vermoedt dat daar het eerste zaadje is gelegd voor de huidige maatschappij waarin iedereen met oordopjes door het leven loopt en niemand meer hoort wanneer de buurman “goedemorgen” zegt.

Muziek werd bovendien steeds meer een plaatje.

MTV maakte van artiesten visuele verschijnselen. Michael Jackson, Madonna en talloze anderen kwamen niet alleen via hun muziek de huiskamer binnen, maar ook via videoclips. Een hit moest voortaan niet alleen lekker klinken. Er moest ook iets te zien zijn. En Nederland had natuurlijk Doe Maar.

Nederpop werd groot. Reggae, ska, punk en pop werden vrolijk door elkaar gehusseld. En ondertussen zong Nederland mee met liedjes waarin soms helemaal geen vrolijke boodschap zat. De Bom is daarvan een prachtig voorbeeld: een dansbaar lied over een onderwerp waarbij je normaal gesproken toch eerder aan een schuilkelder denkt.

Want daar zat de andere kant van de jaren tachtig.

Achter de felle kleuren en vrolijke muziek zat een samenleving die het behoorlijk moeilijk had. Werkloosheid, woningnood en bezuinigingen. Jongeren die zich afvroegen of er voor hen eigenlijk wel een toekomst was. Krakers protesteerden tegen woningnood. Honderdduizenden mensen demonstreerden tegen kernwapens. De Koude Oorlog hing als een donkere wolk boven Europa.

Het was dus bepaald niet allemaal neon en beenwarmers. En toch herinneren we ons vaak vooral de muziek.

Misschien komt dat omdat muziek iets wonderlijks doet. Het legt een klein stukje tijd vast. Je hoort een paar seconden van een nummer en ineens weet je weer waar je was, wie er bij je was en hoe de wereld er toen uitzag.

Pieter noemt dat muzikale tijdreizen zonder dat je je gordel hoeft vast te maken. En misschien is dat precies waarom zo’n Week van de Jaren Tachtig zo aardig is.

Niet om te doen alsof vroeger alles beter was. Dat was het beslist niet. Wie terugkijkt met alleen maar een roze bril, vergeet de werkloosheid, de woningnood, de dreiging van oorlog en de onzekerheid.

Maar wie alleen maar naar de problemen kijkt, mist ook iets.

Want tussen alle zorgen door werd er gelachen, gedanst, muziek gemaakt, gespeeld, geknutseld, verliefd geworden en gedroomd.

Misschien is dat wel de belangrijkste herinnering die de jaren tachtig ons kunnen geven. Dat een samenleving best onzeker mag zijn, zolang mensen elkaar niet kwijtraken.

Dus zet die radio maar wat harder. Doe Maar.

En als u ineens de onweerstaanbare behoefte voelt om een legging aan te trekken, een Rubiks kubus op te lossen en met enorme schoudervullingen door de woonkamer te marcheren… Doe het gerust.

Maar Pieter kan u één ding beloven: De buren bellen vanzelf aan.

Geef een reactie