
Pieters’ Daglicht over pesten, plagen en het ongemakkelijke spiegelbeeld
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pietertje werd vroeger gepest.
Dat klinkt tegenwoordig bijna als het begin van een dramatische documentaire waarin een volwassen man met ernstige blik naar buiten staart en vertelt dat hij het allemaal nooit meer te boven is gekomen.
Nou, zo erg was het gelukkig niet. Hoewel…
Pietertje weet nog heel goed hoe het voelde wanneer anderen besloten dat hij nét iets te anders, te klein, te dik, te verlegen, te aanwezig of gewoon toevallig het slachtoffer van de dag was. Kinderen kunnen daar namelijk verrassend creatief in zijn. Geef een stelletje basisschoolkinderen een schoolplein en binnen vijf minuten hebben ze een complete sociale rangorde ingericht. Inclusief onderklasse, middenklasse, elite en een paar kinderen die kennelijk buiten de Europese Unie vallen.
Deze week is het de Week tegen Pesten. Het thema is: ‘Een plek voor iedereen! Toch?’
Dat vraagteken vindt Pietertje eigenlijk het mooiste onderdeel. Want natuurlijk zeggen we allemaal dat iedereen erbij hoort.
Tuurlijk.
Net zoals iedereen zegt dat hij alleen maar naar de televisie kijkt voor het journaal en dat hij écht maar één koekje bij de koffie neemt.
Het echte leven is weerbarstiger.
Want hoort iedereen er werkelijk bij? Ook dat kind dat altijd alleen staat? Ook die jongen die nooit wordt gevraagd om mee te doen? Ook dat meisje waar in de groepsapp steeds zogenaamd ‘grappige’ opmerkingen over worden gemaakt?
En ook degene die anders is dan de rest?
Pietertje moet daar eerlijk gezegd nog een stapje verder in gaan. Want ja, Pietertje werd gepest. Maar eerlijk is eerlijk: Pietertje deed het zelf ook.
Niet altijd met opzet. Soms was het gewoon een grapje. Soms een geintje dat in zijn eigen hoofd aanzienlijk grappiger was dan bij degene die het moest ondergaan. En soms deed hij mee omdat iedereen meedeed.
Dat laatste is misschien wel het vervelendste om toe te geven.
Want pesten heeft lang niet altijd een duiveltje met horentjes nodig. Soms is het gewoon een groepje kinderen dat staat te lachen en één kind dat niet weet of het mee moet lachen om zichzelf of naar huis moet huilen.
En Pietertje heeft ongetwijfeld weleens aan de verkeerde kant van dat groepje gestaan.
Dat maakt hem geen monster. Het maakt hem een mens. En misschien is dat precies waarom we af en toe wat minder gemakkelijk met onze vingertjes naar ‘de pestkop’ moeten wijzen. Want pesten is niet alleen het verhaal van de pester en het gepeste kind. Het is ook het verhaal van de meeloper, de zwijger, de toekijker en degene die denkt: ach, het valt toch wel mee?
Voor degene die wordt uitgelachen, valt het namelijk zelden mee. Een grap is pas een grap als beide partijen kunnen lachen.
Dat is een buitengewoon ingewikkelde waarheid, vooral voor mensen die zelf toevallig degene zijn die het hardst lachen.
Pietertje heeft inmiddels geleerd dat je iemand behoorlijk kunt raken zonder ooit de bedoeling te hebben gehad om dat te doen.
Een opmerking. Een blik. Een lach. Iemand niet uitnodigen.
Iemand telkens overslaan. Een foto doorsturen. Of gewoon doen alsof iemand niet bestaat.
Dat laatste kan misschien nog wel het gemeenste zijn. Want een stomp doet pijn en een scheldwoord komt hard aan, maar genegeerd worden kan iemand het gevoel geven dat hij helemaal niet meetelt.
En daar zit volgens Pietertje de kern van deze Week tegen Pesten.
Een plek voor iedereen.
Toch?
Dat vraagteken mogen we wat hem betreft op het schoolplein, in de klas, in de groepsapp, op de sportclub én uiteindelijk ook in ons eigen hoofd hangen.
Want misschien moeten we ons niet alleen afvragen: Wie wordt hier gepest? Maar ook: Wie lach ik eigenlijk uit?
Wie vergeet ik steeds? Wie laat ik niet meedoen? En misschien zelfs: Wanneer ben ik zelf onderdeel van het probleem?
Pietertje kijkt daarbij liever niet te lang in de spiegel. Je weet tenslotte maar nooit wat je daar allemaal tegenkomt. Maar één ding weet hij inmiddels wel.
Iedereen verdient een plek. Ook Pietertje. Ook degene die vroeger door Pietertje werd geplaagd. En misschien zelfs die ene jongen die Pietertje destijds verschrikkelijk irritant vond.
Al blijft dat laatste natuurlijk een hele grote stap. Pietertje is tenslotte ook maar een mens.
Een plek voor iedereen. Toch?
Nou vooruit. Ook voor hem.
