Het Torentje houdt stand

Over een dak dat meer vertrouwen wekt dan de politiek eronder

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Er zijn van die berichten waarbij je als columnist even rechtop gaat zitten. Niet omdat er een kabinetscrisis is, een motie van wantrouwen sneuvelt of een politicus voor de zoveelste keer beweert dat iets „echt anders moet”.

Nee.

Omdat er boven op het Torentje iets blijkt te zitten dat ouder, steviger en betrouwbaarder is dan menig politieke belofte: een houten dakconstructie uit 1547.

Vierhonderdachtenzeventig jaar oud!

Ik heb onmiddellijk mijn eigen dak gecontroleerd. Dat bleek van 1998 en inmiddels bij een stevige regenbui al te beschikken over de bestuurlijke eigenschap „water naar beneden laten komen”. Het Torentje doet het al bijna vijf eeuwen. Zonder coalitieakkoord. Zonder regeerprogramma. Zonder externe verkenner.

Dat geeft te denken.

Het Rijksvastgoedbedrijf ontdekte de eeuwenoude constructie min of meer bij toeval. Het plafond moest open voor een asbestcontrole en daarboven bleek een eikenhouten bouwpakket te zitten dat de tand des tijds glansrijk had doorstaan.

Een bouwpakket!

De balken waren voorzien van Romeinse cijfers, zodat de middeleeuwse timmerlieden wisten welk stuk waar hoorde. Eigenlijk een soort IKEA uit de zestiende eeuw. Alleen zonder Billy-kast, zonder Zweedse gehaktballetjes en vooral zonder de beruchte instructie: „Deze stap graag met twee personen uitvoeren.”

De eikenbomen waren rond 1546 in Zuid-Zweden gekapt. Daarna werden de balken met de hand gezaagd, genummerd en naar Den Haag vervoerd.

Je vraagt je bijna af hoe het gesprek toen is gegaan.

„Waar moet die balk heen?” “Naar Den Haag.”

“En hoe lang gaat-ie mee?” “Een jaar of vijfhonderd.” “Mooi. Dan zijn we voorlopig klaar.”

En dat waren ze kennelijk.

De onderzoekers konden met dendrochronologisch onderzoek – de wetenschap van de jaarringen – aantonen hoe oud het hout is. Een soort natuurlijke barcode. Een boom vertelt met zijn jaarringen precies wanneer hij een goed jaar had en wanneer het weer eens tegenzat.

Ook dat klinkt verdacht politiek. Goede jaren, slechte jaren, groeispurts, droogte, stormen en ondertussen gewoon doorgroeien.

Misschien moeten we eens wat vaker naar bomen kijken.

Want het contrast met de politiek is inmiddels bijna pijnlijk komisch. Ons politieke landschap lijkt soms onderhevig aan erosie. Het debat verhardt, vertrouwen brokkelt af, omgangsvormen slijten en de inhoud wordt nogal eens bedolven onder persoonlijke profilering, incidenten en politieke marketing.

En boven dat alles staat het Torentje. Rustig. Onaangedaan. Met een houten constructie die al overeind stond toen Willem van Oranje nog gewoon Willem van Oranje was en Nederland politiek gezien nog bepaald geen Nederland zoals wij dat kennen.

Het Torentje heeft keizers, koningen, stadhouders, kabinetten, oorlogen, crises, verzuiling, ontzuiling, televisie, sociale media en inmiddels zelfs filmpjes van politici op TikTok overleefd.

Misschien is dat wel de mooiste les van dit opmerkelijke stukje bouwhistorie. Duurzaamheid zit niet alleen in materiaal. Het zit ook in vakmanschap.

De mensen die deze kap maakten, bouwden kennelijk niet voor de eerstvolgende verkiezingen. Ze bouwden voor de toekomst.

Dat is een gedachte die we in onze huidige politiek misschien best eens opnieuw mogen ontdekken.

Niet alles hoeft vandaag zichtbaar te scoren. Niet iedere uitspraak hoeft onmiddellijk op sociale media te staan. Niet ieder politiek succes hoeft persoonlijk op het conto van een bestuurder te worden geschreven.

Soms moet je gewoon iets maken dat over vijftig, honderd of vijfhonderd jaar nog steeds staat.

Het Binnenhof wordt momenteel grondig gerenoveerd. De kosten zijn inmiddels opgelopen van honderden miljoenen naar minimaal 2,7 miljard euro en de oplevering is doorgeschoven naar 2031. Dat is aanzienlijk meer dan de zestiende-eeuwse timmerlieden vermoedelijk begrootten.

Maar misschien ligt daar ook een mooie opdracht verborgen. Laten we niet alleen de stenen, balken en daken van onze democratische gebouwen onderhouden.

Laten we ook het fundament van onze democratie onderhouden: fatsoen, betrouwbaarheid, vakmanschap, verdraagzaamheid en het vermogen om over de eigen politieke schaduw heen te kijken.

Want het Torentje heeft bewezen dat iets eeuwenlang overeind kan blijven.

Nu de politiek nog.

En als het allemaal echt niet lukt, kunnen we altijd nog aan de zolderbalken vragen hoe zij het hebben aangepakt.

Die hebben tenslotte ervaring.

Geef een reactie