
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Sommige monumenten bestaan uit steen, brons of staal. Andere bestaan vooral uit verhalen. En dan zijn er monumenten die je eigenlijk niet alleen moet bekijken, maar vooral moet lezen.
Zo’n monument krijgt Capelle erbij.
Op zaterdag 19 september wordt bij het Molukse kerkgebouw Bethel het monument AMA INA onthuld. Daarop staan 149 Molukse familienamen. AMA verwijst naar vaders en voorvaders, INA naar moeders en voormoeders. Eigenlijk staat er dus: kijk eens goed naar waar we vandaan komen.
En daar kan Pieter Pottenkijker, die doorgaans al bij een losse stoeptegel een historische aanleiding vermoedt, natuurlijk niet zomaar aan voorbijlopen.
Capelle heeft namelijk een lange geschiedenis met de Molukse gemeenschap. Een geschiedenis met mooie herinneringen, maar ook met momenten waarop de spanning zo hoog opliep dat je er met een thermometer bij had kunnen gaan staan.
Pieter herinnert zich vooral de gastvrijheid. En het eten. Want wie ooit bij een Moluks feest heeft mogen aanschuiven, weet dat gastvrijheid daar niet per se begint met de vraag: “Wilt u koffie?” Nee, daar begint het eerder met: “Eet.”
En als je na een bord zegt dat je echt niets meer kunt hebben, wordt dat opgevat als een lichte vorm van beleefdheidsweerstand.
“Eet.” Dus eet je. En vervolgens komt er nog iets.
Heerlijke maaltijden, warme ontmoetingen en een gemeenschap die wist wat samenleven betekent. Dat zijn de herinneringen die blijven hangen.
Maar er waren ook andere herinneringen.
In 1984 leerde Pieter Ge Derksen kennen, een van de voormannen van D66 in Capelle. Juist in een periode waarin de spanningen in de Molukse wijk in Oostgaarde hoog opliepen, bleef Ge contact houden met de Molukse gemeenschap.
Dat was niet vanzelfsprekend.
In januari 1984 kwam het in Oostgaarde tot een ernstige confrontatie tussen Molukse jongeren en politie en ME. Er was geweld, er vielen gewonden en de situatie dreigde volledig te ontsporen.
Juist dan wordt zichtbaar wat bestuurlijke moed eigenlijk betekent.
Niet alleen achter een bureau zitten met een dossier waarin staat dat “partijen met elkaar in gesprek zijn”. Maar naar mensen toe gaan. Luisteren. Contact houden. Ook als het ongemakkelijk wordt. Ook als je weet dat niet iedereen blij zal zijn met wat je doet.
Ge deed dat. En Pieter heeft daar nog altijd bewondering voor. Want soms is contact houden geen oplossing. Soms is contact houden de voorwaarde om überhaupt ooit tot een oplossing te kunnen komen.
De geschiedenis van de Molukkers in Capelle begon overigens al veel eerder. Vanaf 1958 kwamen Molukse gezinnen naar Capelle en werden zij ondergebracht in IJsseloord, een speciaal gebouwd woonoord achter de IJsseldijk. Later verhuisden veel gezinnen naar de Molukse wijk in Oostgaarde. Wat ooit als tijdelijk verblijf was bedoeld, werd een permanent bestaan.
Daar zit misschien wel de kern van het verhaal.
Mensen kwamen naar Nederland met het idee ooit terug te keren. Die terugkeer kwam niet. Een tijdelijk verblijf werd een leven. Een nieuwe generatie werd geboren. Kinderen kregen kinderen. En kleinkinderen groeiden op in Capelle.
Een geschiedenis die je dus niet kunt wegzetten als “iets van vroeger”.
Dat brengt ons terug bij die 149 namen. Want achter iedere naam zit een familie. Achter iedere familie zitten herinneringen. Liefde. Verdriet. Hoop. Teleurstelling. Doorzettingsvermogen. En waarschijnlijk ook een indrukwekkende hoeveelheid recepten.
AMA INA maakt die geschiedenis zichtbaar.
Niet alleen voor de eerste generatie, maar juist ook voor de generaties daarna. Vijf generaties nemen bij de onthulling gezamenlijk deel aan het officiële moment. Mooier kun je de boodschap eigenlijk niet verbeelden.
Van AMA en INA naar kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Van herinnering naar toekomst. Pieter vindt dat belangrijk.
Want een stad is meer dan asfalt, bakstenen, verkiezingsprogramma’s en een gemeentelijke belastingaanslag waar je spontaan je leesbril voor afzet.
Een stad bestaat uit mensen. Uit hun verhalen. Uit wat zij meebrengen. En uit de vraag of we bereid zijn elkaars geschiedenis te kennen.
Daarom is AMA INA meer dan een monument voor 149 familienamen. Het is een uitnodiging.
Om stil te staan. Om te luisteren. En misschien vooral om elkaar niet alleen te ontmoeten wanneer er problemen zijn.
Want wie elkaar kent voordat het spannend wordt, heeft bij spanning een veel grotere kans om elkaar vast te houden.
En dat is misschien wel de belangrijkste naam die op dit monument zou kunnen staan.
Verbondenheid.
