
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter las het bericht en bleef even stil. Dat gebeurt niet vaak. Meestal heeft Pieter na drie regels al een mening, na vijf regels een vergelijking met de gemiddelde Nederlandse stoeptegel en na zeven regels een vermoeden dat de wereld dringend behoefte heeft aan koffie.
Maar dit bericht kwam binnen.
Ruim 2.300 jeugdigen verbleven op 1 mei van dit jaar in een één-op-één plaatsing of bij een niet-gecontracteerde aanbieder buiten hun eigen regio.
Tweeëntwintighonderd en nog wat kinderen. Pieter rekende het nog eens na. Nee hoor. Het bleef 2.300.
En toen dacht hij: hoe kan het eigenlijk dat een kind zoveel zorg nodig heeft, dat wij uiteindelijk besluiten dat het kind vooral alleen moet zijn?
Dat is ongeveer hetzelfde als tegen iemand die niet kan zwemmen zeggen: “We hebben een oplossing. We halen het zwembad weg.”
Van de 39 jeugdzorgregio’s die cijfers aanleverden, waren er 768 jeugdigen die één-op-één begeleiding kregen. Daarnaast waren er 1.557 kinderen en jongeren geplaatst bij een niet-gecontracteerde aanbieder buiten de eigen regio.
Het zijn geen getallen. Het zijn kinderen. Dat is misschien wel het eerste wat we onszelf moeten blijven herinneren. Achter die 768 zit een jongen die misschien al jaren van hulpverlener naar hulpverlener gaat. Een meisje dat trauma heeft meegemaakt en voor wie iedere nieuwe verandering voelt alsof de aarde onder haar voeten verschuift. Een jongere die niet meer past binnen een groep omdat de problemen te ingewikkeld zijn geworden.
En dan komt de noodoplossing.
Een vakantiehuisje. Een aparte ruimte. Een begeleider. De hele dag. Één kind. Één professional. En verder vooral… stilte.
Pieter ziet het al voor zich.Goedemorgen!” Goedemorgen.” “Lekker geslapen?” “Ja.”
“Mooi.” “Dank u.”
En dan heb je als begeleider nog ongeveer twaalf uur en vijftig minuten over om te bedenken waar je het over gaat hebben.
Maar alle gekheid op een stokje: dit is geen vakantiehuisje. Dit is het leven van een kind.
Natuurlijk begrijpt Pieter dat één-op-één begeleiding soms noodzakelijk kan zijn. Er zijn situaties waarin veiligheid, rust en intensieve begeleiding simpelweg niet anders kunnen.
De noodgreep is dan geen luxe. Maar als noodgreep een structurele voorziening wordt, hebben we een probleem. Want kinderen zijn geen pakketjes die je tijdelijk ergens neerzet totdat er een beter adres beschikbaar is.
Ze hebben vrienden nodig. Leeftijdsgenoten. Een omgeving. Een school of dagbesteding. Een buurvrouw die weet hoe ze heten. Een voetbalclub. Een juf. Een plein. Een beetje herrie. Soms zelfs een irritant klasgenootje.
Juist dat gewone leven kan onderdeel zijn van herstel. En daar zit voor Pieter de echte crux.
We praten in de jeugdzorg vaak over passend aanbod. Maar passend aanbod is meer dan een bed, een begeleider en een indicatie.
Passend betekent ook: kunnen meedoen. Kunnen groeien. Kunnen oefenen. Kunnen vallen zonder dat de hele wereld meteen zegt dat je niet meer mee mag doen. En als een jongere buiten de eigen regio wordt geplaatst bij een aanbieder die de gemeente niet zelf heeft gecontracteerd, wordt het bovendien ingewikkelder om zicht te houden op kwaliteit, veiligheid en het perspectief op terugkeer naar een duurzamere plek.
Pieter denkt daarom dat we niet alleen moeten vragen: “Hoe krijgen we die 2.300 omlaag?” Maar vooral: “Waarom zijn die 2.300 nodig?”
Want als we alleen het getal bestrijden, kunnen we volgend jaar trots melden dat het er nog maar 1.900 zijn.
Applaus. Confetti. Koffie. En ondertussen zitten er nog steeds 1.900 kinderen ergens te wachten op een oplossing.
Nee. Het echte meesterwerk zou zijn als we ervoor zorgen dat kinderen niet eerst hoeven vastlopen voordat er passend aanbod ontstaat.
Dat we niet wachten tot een situatie explodeert om vervolgens met man en macht een brandblusser te zoeken. Dat we eerder kijken, beter samenwerken en gespecialiseerde hulp beschikbaar hebben wanneer die nodig is.
Zodat één-op-één weer wordt wat het zou moeten zijn: een tijdelijke uitzondering wanneer het echt niet anders kan. Niet een eindstation.
Want ieder kind verdient meer dan een kamer met een begeleider. Ieder kind verdient een toekomst. En liefst eentje met andere mensen erin.
Want Pieter weet het inmiddels zeker: Jeugd heeft geen behoefte aan een noodoplossing voor het leven. Jeugd heeft behoefte aan een leven waarin de oplossing ruimte maakt voor jeugd.
