
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die dingen die je pas echt gaat waarderen als je ouder wordt.
Een goede stoel bijvoorbeeld. Een koelkast die niet midden in de nacht begint te grommen alsof er een boze beer in woont. Een auto waarvan de deuren gewoon opengaan als je aan het handvat trekt.
En een uitschuiftafel.
Op de Franse markten waar Pieter zo nu en dan rondstruint, zijn ze steevast te vinden: de tables extensibles. Tafels die je groter kunt maken als er onverwacht bezoek komt. Of als je vrouw ineens bedenkt dat er behalve jullie tweeën ook nog twaalf vrienden, drie buren en een verdwaalde Belg mee moeten eten.
In Nederland zijn die dingen ongetwijfeld ook te koop. Maar als Pieter de Nederlandse meubeladvertenties mag geloven, hebben wij daar een wat andere kijk op.
Wij verkopen tafels. Fransen verkopen tafels die kunnen groeien. En dat bracht Pieter terug naar zijn jeugd.
Want het gezin waarin Pieter opgroeide was eigenlijk één grote famille extensible.
Het begon overzichtelijk. Vader. Moeder. En een paar kinderen. Maar na verloop van enige jaren waren het vader, moeder en twaalf kinderen.
Twaalf. Dat is geen gezin meer. Dat is een kleine afdeling van een middelgroot ministerie. En dan was het gezin nog niet altijd compleet.
Want vader was hoofdmeester op de lagere school en in die tijd bestond het sociale team van een dorp uit een meester, een pastoor of dominee, een agent en de dokter.
Dat was het ongeveer. Geen wijkteam. Geen casusregisseur. Geen multidisciplinair overleg met twaalf deskundigen en een PowerPointpresentatie van 87 dia’s.
Nee. De meester zei: “Volgens mij gaat het daar niet goed.” De pastoor zei: “Dat dacht ik ook.”
De agent knikte. En de dokter zei: “Zullen we eens kijken?” En dan werd er iets geregeld.
Soms betekende dat dat een kind uit een ander gezin een tijdje bij de familie Pottenkijker aan tafel aanschoof.
Geen ingewikkelde indicatie. Geen formulier in drievoud. Geen wachtlijst. Gewoon: “Eet maar mee.”
En eerlijk is eerlijk: het werkte ook andersom. Want ook bij Pieter thuis liep niet altijd alles op rolletjes. Dus soms schoof een van zijn broers of zussen een tijdje bij de buren aan.
Zo ging dat. De ene dag had je twaalf kinderen. De volgende dag waren het er dertien. En een week later misschien weer elf. Het was eigenlijk een soort menselijke uitschuiftafel. Alleen zonder handleiding. En zonder garantie.
Maar juist daar zat iets bijzonders in. Niemand vroeg zich af of het kind officieel bij de tafel hoorde. Als je honger had, schoof je aan. Als je verdriet had, schoof je aan. Als het thuis even niet ging, was er ergens een andere tafel.
En misschien is dat wel een gedachte die we een beetje zijn kwijtgeraakt.
We hebben tegenwoordig prachtige voorzieningen. Sociale teams, jeugdhulp, scholen, huisartsen, professionals en allerlei organisaties die zich dagelijks inzetten voor kinderen en gezinnen.
Dat is belangrijk. Maar een kind groeit uiteindelijk niet op in een systeem.
Een kind groeit op tussen mensen. In een straat.
In een buurt. In een familie. Op school. Bij buren.
Bij mensen die soms helemaal geen professional zijn, maar gewoon weten dat een extra bord op tafel soms meer kan betekenen dan duizend woorden.
Daarom vindt Pieter die Franse tables extensibles eigenlijk prachtige dingen. Je koopt een tafel voor vier. Maar als het nodig is, maak je er een tafel voor acht van. Of tien. Of twaalf.
En na het eten schuif je hem weer terug. Alsof er niets bijzonders is gebeurd.
Misschien zouden we dat principe ook wat vaker op elkaar mogen toepassen. Niet meteen vragen: “Is dit mijn verantwoordelijkheid?” Maar eerst: “Hebben we nog een stoel?” Niet: “Hoort dit kind bij ons?” Maar: “Wil je mee-eten?” En niet: “Wie gaat dit oplossen?” Maar: “Wat kunnen wij samen doen?”
Want uiteindelijk hebben we allemaal wel eens een tafel nodig die wat groter kan worden. Pieter keek op de Franse markt nog eens naar zo’n table extensible.
“Mooi ding,” zei hij. Zijn lief keek hem aan. “Wil je er een kopen?” Pieter dacht even na. “Alleen als we hem niet hoeven uit te schuiven voor twaalf kinderen.” “Waarom niet?” “Dan moet ik de afwas doen.” En daar bleek dan toch weer een grens aan maatschappelijke betrokkenheid te zitten.
Maar één ding weet Pieter inmiddels zeker: Een samenleving waarin altijd een stoel kan worden bijgeschoven, is misschien wel de mooiste uitschuiftafel die er bestaat. En die hoeft helemaal niet uit Frankrijk te komen. Die begint gewoon bij onszelf.
Aan onze eigen tafel.
