
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Soms zijn er van die berichten waarbij Pieter even niet weet of hij moet lachen, huilen of gewoon heel hard „verdorie!” moet zeggen.
Dit was er zo eentje.
Pieter moest namelijk even slikken. En daarna een traantje wegpinken. Niet omdat hij zo’n geweldige fan is van voetbalshirts – hoewel Pieter natuurlijk best een aardige indruk kan maken in een mooi sporttenue – maar omdat er mensen zijn die met iets ogenschijnlijk kleins iets ontzettend groots kunnen doen.
Neem Nico de Borst.
Nico is voorzitter van Stichting Breath. En wie Nico een beetje kent, weet dat hij niet zo snel tevreden achterover in zijn stoel gaat zitten met de mededeling: „Zo. Dat hebben we dan ook weer geregeld.”
Nee. Nico en zijn mensen regelen gewoon door. En soms begint dat met iets heel eenvoudigs. Een voetbalshirt.
Van de kast naar het veld
Bij CKC in Kralingseveer was na de wisseling van kledingsponsor een flinke hoeveelheid voetbalspullen overgebleven. Shirts, sportkleding, scheidsrechterskleding. Een deel zelfs nog nieuw, met kaartjes eraan en sommige spullen nog keurig verpakt.
Normaal gesproken zou je kunnen denken: jammer dan. Een paar dozen naar een opslag. Een beetje stof erop. En over twintig jaar vindt iemand ze terug, waarna er op een bestuursvergadering een hele discussie ontstaat over de vraag of je „die oude shirts nou eigenlijk nog weg mocht gooien”.
Maar gelukkig gebeurde dat niet. De kleding kreeg een bestemming. Via Stichting Breath ging ze naar Vysokiy, in Oekraïne, vlak bij Kharkiv. En daar werd een voetbalshirt opeens iets heel anders dan een stuk textiel met een clublogo. Daar werd het een stukje normaliteit.
Even gewoon kind zijn
Want laten we eerlijk zijn: voor kinderen in een oorlogsgebied is „gewoon kind zijn” tegenwoordig helemaal niet zo gewoon. Kinderen horen eigenlijk bezig te zijn met voetbal. Met wie er in de spits staat. Met wie de slechtste verdediger van het team is. Met wie de bal per ongeluk over het hek heeft geschoten. Met de vraag of je vader zaterdag komt kijken.
En natuurlijk met de eeuwige discussie of dat nou écht buitenspel was.
Niet met sirenes. Niet met schuilplaatsen. Niet met verlies. Niet met de oorlog. En dus gebeurt er iets bijzonders wanneer een kind daar een compleet voetbaltenue krijgt. Dan krijg je geen wereldvrede. Dan stopt de oorlog niet. Dan verdwijnen de raketten niet ineens achter de horizon omdat een jongetje een nieuw shirt aantrekt. Maar er gebeurt wel iets.
Het kind kijkt in de spiegel. Trekt het shirt recht. Doet misschien nog even alsof hij een professionele voetballer is. En voor een paar minuten is hij gewoon weer voetballer. Geen oorlogsslachtoffer. Geen kind uit een getroffen gebied. Geen nummer in een statistiek. Gewoon: “Kijk eens mam! Ik heb een nieuw voetbalshirt!” En dát is groot.
Het mooiste verjaardagscadeau
Toevallig kwamen de eerste kinderen de kleding passen op de verjaardag van Nico de Borst.
Je kunt je bijna voorstellen hoe dat ging. Nico krijgt misschien een felicitatie. Een taartje. Een kaart. Misschien iemand die zegt: „Van harte, Nico!” Maar vervolgens staan daar kinderen in Oekraïne met stralende ogen hun nieuwe voetbaltenue te passen. En dan zegt Nico: “Nou, doe die taart maar weg.” Want wat moet je met een verjaardagstaart als je zo’n cadeau krijgt?
Nico verwoordde het zelf prachtig: het mooiste cadeau was de glimlach op de gezichten van de kinderen.
Pieter begrijpt dat. Want sommige cadeaus pak je uit. Andere cadeaus pak je niet eens in. Die zie je gewoon gebeuren.
De oorlog een beetje kleiner maken
Stichting Breath bouwt in Vysokiy aan een centrum voor getraumatiseerde kinderen van gesneuvelde militairen en andere oorlogsslachtoffers. Daar moeten kinderen opvang krijgen. Begeleiding. Onderwijs. Sport. Cultuur. En vooral: ruimte om weer kind te worden.
Dat is geen klein project. Dat is gigantisch. Want oorlog laat zich niet zomaar uit een kinderhoofd verwijderen. Je kunt niet zeggen: “Zo, jongen, we zijn klaar met oorlog. Vanaf morgen weer gezellig naar school.” Was het maar zo eenvoudig. Trauma kent geen knopje „reset”. Maar je kunt wel proberen de oorlog stukje bij beetje uit het leven van een kind te verdringen.
Met een veilige plek. Met aandacht. Met onderwijs. Met sport. Met muziek. Met een gesprek. En soms dus ook met een voetbalshirt.
Een shirt is soms meer dan een shirt
Pieter moest daarbij denken aan iets merkwaardigs.
Wij Nederlanders kunnen ons soms enorm druk maken over een voetbalshirt. Een nieuwe sponsor. Een ander ontwerp. Een afwijkende kleur. Een shirt dat „net niet helemaal lekker zit”. Een club die ineens van een traditioneel rood-wit naar iets komt waarvan je denkt: “Hebben ze dit ontworpen of was de printer leeg?” En vervolgens betalen we er zonder veel moeite een flink bedrag voor.
Daar, in Oekraïne, krijgt zo’n shirt een betekenis die veel groter is dan de stof waarvan het gemaakt is. Het wordt een teken. Van verbondenheid. Van waardigheid. Van: jij hoort erbij. En misschien zelfs van: morgen gaan we gewoon weer voetballen.
Grote kleine daden
Pieter noemt dit graag een grote kleine daad. Klein, omdat het begint met kleding die ergens over is. Groot, omdat het eindigt met een kind dat even vergeet dat de wereld om hem heen in brand staat.
En dat is misschien wel precies wat we soms vergeten. We kunnen de grote wereldproblemen niet allemaal oplossen. Wij kunnen de oorlog niet stoppen. Wij kunnen geen vredesverdrag tekenen. Wij kunnen geen raketten uit de lucht halen. Maar we kunnen soms wel iets doen. Een shirt geven. Een kind helpen. Een maandelijkse bijdrage leveren. Een paar uur vrijwilligerswerk doen. Een doos spullen verzamelen. Een deur openen. Een hand uitsteken. En misschien denken we dan: ”Ach, wat stelt dat nou voor?”
Nou. Vraag het eens aan een kind dat voor het eerst sinds lange tijd weer trots in een voetbaltenue op een veld staat.
Nico, CKC en alle mensen die dit mogelijk maken
Dus Pieter wil vandaag eigenlijk maar één ding zeggen.
Dank je wel, Nico. Dank je wel aan iedereen van Stichting Breath. Dank je wel aan CKC. Dank je wel aan iedereen die de kleding verzamelde, vervoerde, uitdeelde en ervoor zorgde dat ze uiteindelijk terechtkwam waar ze nodig was. Want jullie veranderen de rauwe werkelijkheid helaas niet. De oorlog is er nog steeds. Het verdriet is er nog steeds. De onzekerheid is er nog steeds. Maar jullie maken die werkelijkheid voor een aantal kinderen wel een stukje draaglijker.
En misschien is dat precies wat echte menselijkheid is. Niet doen alsof je de wereld in je eentje kunt redden. Maar wel weigeren om je neer te leggen bij het idee dat je helemaal niets kunt doen.
Soms begint het met een vrachtwagen. Soms met een donatie. Soms met een huis. En soms…met een voetbalshirt.
Pieter veegt nog één keer voorzichtig de traan uit zijn ooghoek. “Verdorie,” mompelt hij. “Je zou bijna weer zin krijgen om zelf te gaan voetballen.”
Hij kijkt even naar zijn eigen conditie. Hij kijkt naar zijn knieën. Hij kijkt naar een voetbal. De voetbal kijkt terug. Pieter besluit dat zijn bijdrage aan de internationale vrede vandaag vooral bestaat uit het niet betreden van het voetbalveld. Je moet tenslotte ook weten waar je talenten níét liggen.
Maar één ding weet Pieter zeker: Een voetbalshirt kan een kind niet uit een oorlog halen. Maar het kan een kind wel even terugbrengen naar zijn kindertijd. En soms is dat al een heel klein stukje van de overwinning.
