
Over een camping, een Jacobsladder en de kunst om mensen weer even gewoon mens te laten zijn
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter heeft een nieuwe onderscheiding bedacht. Dat klinkt gevaarlijk. Want zodra Pieter iets gaat bedenken, bestaat het risico dat er ergens een jury wordt opgericht, een reglement van twaalf pagina’s wordt geschreven, drie commissies zich ermee gaan bemoeien en er uiteindelijk een bijeenkomst volgt met lauwe koffie, droge koek en iemand die zegt: “We moeten dit vooral integraal benaderen.”
Daarom heet de onderscheiding De Pottenkijker.
De Pieter Pottenkijker Prijs voor Mensen die het Verschil Maken.
Geen gouden plak ter grootte van een ontbijtbord. Geen roodfluwelen kussentje. Geen trompetgeschal vanuit een monumentale raadszaal. Gewoon een prijs voor mensen die iets goeds doen. Zonder er eerst een businesscase voor te maken. En zonder dat ze drie maanden later op de televisie vertellen hoe bijzonder ze zelf eigenlijk zijn.
En daar kwam Pieter op een man uit Groningen tegen. Appie Wijma. 58 jaar. Oud-kweker. Campingbaas. Mensenmens.
Appie heeft een camping. Maar eigenlijk heeft hij iets veel belangrijkers: een uitgestoken hand. Voor mensen voor wie vakantie normaal gesproken net zo ver weg is als een penthouse op de maan. Want vakantie vieren klinkt zo gewoon.
Je gooit wat onderbroeken in een tas, zoekt je zonnebril, stopt de oplader van je telefoon ergens waar je hem vervolgens gegarandeerd niet meer terugvindt en roept tegen de rest van het gezin: “Zijn we er allemaal?”
Voor meer dan een miljoen mensen die onder de armoedegrens leven ligt dat anders. Daar gaat de vraag niet over of de camping aan zee of in het bos ligt. Daar gaat de vraag soms over of je deze maand überhaupt genoeg geld hebt voor boodschappen. En een kind dat vraagt: “Mam, gaan wij dit jaar nog op vakantie?” kan dan een verdomd moeilijke vraag zijn.
Appie dacht kennelijk: dat kan anders. Dus stelde hij zijn camping open voor gezinnen die bijna niets hebben. Een week kamperen. Gratis.
Geen voetnoot. Geen kleine lettertjes. Geen “gratis, indien u vooraf eerst € 47,50 administratiekosten voldoet. Gewoon: kom maar.
Voor het derde jaar alweer.
Op zijn geboortegrond, in het grensgebied van Groningen en Friesland, staat nu een plek waar mensen die normaal vooral bezig zijn met overleven weer even mogen nadenken over leven.
Appie noemt de plek Polemonium. De Jacobsladder. Een plek waar engelen op en neer zouden gaan. Pieter vindt dat eigenlijk een buitengewoon toepasselijke naam. Want Appie zegt: “Als je op de onderste tree van de maatschappelijke ladder staat, kun je alleen nog maar omhoog.”
Daar moet je als maatschappij eigenlijk eens rustig over nadenken. Wij zijn nogal goed geworden in praten over ladders. Over participatieladders. Zelfredzaamheidsladders. Doorstroommodellen. Kansen. Perspectief. Inclusie. En ondertussen staat er iemand onderaan die vooral denkt: Hoe betaal ik het verjaardagscadeautje van mijn kind? Of: Kan ik deze maand nog een keer tanken? Of: Hoe vertel ik mijn zoon dat wij niet op vakantie gaan, terwijl hij al jaren droomt van een tent?
Appie doet iets verfrissends. Hij pakt geen rapport. Hij pakt een tent.
En daar zit misschien wel de grootste wijsheid van dit hele verhaal.
Hij wil mensen niet redden. Hij wil ze even ruimte geven. Een week zonder schaamte. Een week zonder voortdurend rekenen. Een week waarin je niet bij ieder ijsje hoeft te denken of dat financieel verantwoord is. Een week waarin een kind gewoon een kind kan zijn.
Mariska vertelde dat ze voor het eerst met haar gezin op vakantie is. Ze heeft dagen afgeteld. En ergens tussen de voortent, de koffie en misschien een iets te enthousiaste campinggast die om half acht ’s morgens al met een grasmaaier in de weer is, gebeurt iets heel belangrijks. Ze zegt: “Hier kan ik even mezelf zijn.”
Dat is een zin waar Pieter even stil van werd. Want hoe bijzonder is het eigenlijk dat iemand op vakantie moet om zichzelf weer te mogen zijn?
Er is ook een weggeefwinkel. Kleding. Speelgoed. Ondergoed. Allemaal gekregen van mensen en bedrijven. Gratis mee te nemen.
En daar zit Laura met haar zoon. Alleenstaande moeder. Ze wonen in Vlissingen. De eindjes moeten aan elkaar worden geknoopt. Een feestje van een vriendje van haar zoon kan zomaar een financiële hoofdbreker worden. Want een uitnodiging voor een kinderfeestje is voor de meeste ouders: “Leuk, even een cadeautje halen.” Voor anderen kan het zijn: “O help, waar haal ik dat geld vandaan?”
En dan loopt Laura een winkel binnen waar ze voor het eerst misschien niet hoeft te kijken naar het prijskaartje. Ze mag een tas vullen. Kleding.
Spullen voor haar zoon. Ondergoed. Gewoon omdat iemand ergens heeft besloten: jij mag ook.
Maar misschien is het aangrijpendste verhaal wel dat van Brigitte. Zij heeft kanker en is terminaal. Ze is met haar vriendin op vakantie. Misschien de laatste vakantie die ze samen beleven. Daar bestaat geen beleidsdocument voor. Geen subsidieparagraaf. Geen KPI. Geen rendementsberekening. Er is alleen tijd. En de wetenschap dat een weekje samen uiteindelijk een herinnering kan worden die veel langer duurt dan de vakantie zelf.
En daarom moet Appie volgens Pieter de Pottenkijker krijgen. Niet omdat hij een camping heeft. Niet omdat hij vrijwilligers heeft. Niet eens omdat hij gratis vakanties organiseert. Maar omdat hij iets doet wat we met z’n allen soms ingewikkeld hebben gemaakt: Hij kijkt naar mensen en ziet geen dossier. Geen cliëntnummer. Geen minima. Geen alleenstaande ouder. Geen gezin met schulden.
Geen migrant. Geen gelovige. Geen ongelovige.
Hij ziet gewoon mensen.
Appie zegt het zelf: iedereen is welkom. Moslim.
Christen. Gelovig. Niet-gelovig. Hij probeert geen zieltjes te winnen. Hij probeert mensen een zomer te geven.
Kijk. Dat is nou Pottenkijken. Niet gluren bij de buren. Maar goed kijken. Zo goed kijken dat je ziet waar iemand behoefte aan heeft.
En dan niet zeggen: “Wat vervelend voor u.”
Maar: “Kom maar. We hebben nog een plekje.”
Pieter heeft daarom besloten dat De Pottenkijker voortaan niet naar de grootste bestuurders gaat. Niet automatisch naar degene met de meeste lintjes. Niet naar de man of vrouw met de indrukwekkendste functietitel. De Pottenkijker gaat naar mensen zoals Appie. Mensen die gewoon beginnen. Met wat ze hebben. Op de plek waar ze staan. En die ondertussen de wereld een heel klein beetje vriendelijker maken.
Pieter ziet het al helemaal voor zich. Een eenvoudige onderscheiding. Misschien een klein gouden oog. Met daaronder: DE POTTENKIJKER
Voor mensen die het verschil maken.
En Appie? Die hoeft hem wat Pieter betreft niet eens op te halen. Stuur hem maar naar zijn camping. Daar staat hij waarschijnlijk toch. Tussen de tenten. Bij de koffie Met een vrijwilliger naast zich. Een kind dat rondrent. Een moeder die eindelijk eens niet aan de eind van de maand denkt. En ergens op de achtergrond misschien een engel. Op weg naar de volgende tree.
Want soms begint een betere wereld niet met een groot plan. Soms begint die gewoon met iemand die zegt: “Kom maar. Je mag hier een weekje blijven.”
