De laatste veer

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Er zijn van die zondagochtenden waarop de wereld nog even vriendelijk lijkt.

De koffie pruttelt. Adri leest iets waar af en toe een glimlach uit ontsnapt. Nacho de beagle ligt in een houding waarvan alleen honden weten dat die comfortabel is. En Pieter… die luistert.

Naar Andermans Veren.

Een uur waarin de tijd niet vooruit holt, maar even achteroverleunt. Waar Wim Kan, Toon Hermans, Jasperina, Herman van Veen, Don Quishocking, Ivo de Wijs, Youp, Freek en al die andere woordkunstenaars nog eens langskomen. Niet als stoffige museumstukken, maar als levende herinneringen. Dankzij de onovertroffen gids Kick van der Veer, die met liefde, kennis en een aanstekelijk enthousiasme laat horen hoe rijk de Nederlandse kleinkunst eigenlijk is.

En juist dát programma moet verdwijnen. Vanwege bezuinigingen.

Pieter verslikte zich bijna in zijn tweede kop koffie. Niet omdat de koffie slecht was, maar omdat hij zich ineens afvroeg of iemand bij de omroep misschien een rad van fortuin heeft neergezet.

“Draai maar! Waar zal het pijltje vandaag op vallen? Nieuws? Nee, daar hebben we er al vijftien van. Muziek? Nog honderd stations die dezelfde top-2000-plaatjes draaien. O… kijk eens aan… cultuur! Weg ermee!”

Het is een merkwaardige tijd. 

OWe hebben drieëndertig programma’s waarin dezelfde tien hits van Phil Collins, ABBA, Fleetwood Mac en Doe Maar elkaar afwisselen alsof ze in een eindeloze file op de A12 staan. Presentatoren die elkaar aflossen met exact dezelfde zinnen.

“Goedemorgen luisteraars! Na deze plaat praten we over het weer, de files en de vraag of een tomaat fruit is.”

Vervolgens klinkt voor de 48e keer die week Africa van Toto. Niets mis mee. Prachtig nummer. Maar zelfs Toto zal onderhand denken: “Zet eens iets anders op.”

En dan is er één programma dat iets bewaart wat nergens anders meer te horen is. Een programma dat verhalen vertelt. Dat laat horen hoe taal kan zingen, prikken, troosten en schuren. Dat generaties met elkaar verbindt.

En juist dát moet sneuvelen. Pieter ziet het al voor zich. Ergens zit een beleidsmaker met een Excel-bestand. Kolom A: kosten. Kolom B: opbrengst. Kolom C: cultuur. En omdat cultuur zich zo slecht laat uitdrukken in eurotekens, verdwijnt de hele kolom gewoon met één druk op de Delete-toets.

Efficiënt. Sterker nog: barbaars. Want wie denkt dat kleinkunst alleen maar nostalgie is, heeft nooit echt geluisterd. Cabaret hield Nederland al een spiegel voor toen een smartphone nog een sciencefictionverhaal was. De conferences van Wim Kan, de conferences van Seth Gaaikema, de liedjes van Drs. P of Jenny Arean vertellen minstens zoveel over ons land als menig geschiedenisboek.

Dat verdwijnt niet alleen van de radio. Dat verdwijnt uit het collectieve geheugen.

Pieter weet heus wel dat er bezuinigd moet worden. Dat keuzes soms onvermijdelijk zijn. Maar bezuinigen is niet hetzelfde als blind snoeien.

Wie een oude eik omzaagt omdat hij geen appels geeft, begrijpt niet waarom mensen graag in de schaduw zitten.

Zo is het ook met Andermans Veren. Sommige programma’s leveren geen kijkcijferrecords op.

Ze leveren iets veel belangrijkers. Geheugen.

Verwondering. Humor. En liefde voor taal.

Misschien is dat wel precies waarom Pieter iedere zondag weer luistert. Niet omdat hij terug wil naar vroeger. Maar omdat een samenleving zonder verhalen een beetje lijkt op een vogel zonder veren. Hij kan misschien nog fladderen. Maar vliegen wordt een stuk lastiger.

Geef een reactie