
Held op zes pootjes
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die momenten waarop je wereldbeeld een ferme opdonder krijgt. Dat overkwam Pieter toen hij las dat wetenschappers kakkerlakken hebben uitgerust met een duikpak, een zuurstoffles en – als de techniek zich netjes gedraagt – straks misschien ook nog een navigatiesysteem.
Ik moest het bericht drie keer lezen. Niet omdat ik de woorden niet begreep. Maar omdat mijn hersenen koppig bleven volhouden dat het 1 april moest zijn.
Mijn eerste ontmoeting met een kakkerlak was bepaald niet romantisch. Het beest rende met een snelheid waar menig Formule 1-coureur jaloers op zou zijn onder een keukenkastje, terwijl ik als een oververhitte ballerina op één been door de keuken sprong. Sindsdien stond de kakkerlak in mijn persoonlijke Top 10 van Ongevraagde Huisgenoten. Vlak boven de mug die je pas hoort als het licht uit is.
En nu blijkt diezelfde kakkerlak ineens kandidaat voor een heldenmedaille.
Zie het voor je. Een overstroomde parkeergarage. Hulpdiensten zoeken wanhopig naar overlevenden. Dan klinkt er geen sirene, maar een zacht geritsel. Daar komt hij. Sergeant Sissende Kakkerlak uit Madagaskar. Keurig in een miniatuurduikpak, zuurstofflesje op de rug en vastberaden op zes pootjes richting een spleet waar geen mens, hond of robot kan komen. Ik geef toe: het heeft iets onweerstaanbaar komisch.
Nog even en Defensie opent de opleiding “Speciale Amfibische Kakkerlakkenbrigade”. Met oefeningen in een kinderbadje, camouflage tussen de aardappelschillen en een diploma “Kruipen onder Extreme Omstandigheden”. De commandant roept: “Vrijwilligers naar voren!” waarop driehonderd kakkerlakken tegelijk verdwijnen onder de plint.
Toch schuilt achter dit merkwaardige nieuws iets bijzonders. Wij mensen zijn meesters in het uitdelen van etiketten. Mooi. Lelijk. Nuttig. Lastig. Lief. Vies.
De kakkerlak had het daarbij bepaald niet getroffen. Hij was jarenlang het symbool van alles wat je liever niet in huis aantreft. Het insect dat zelfs een stofzuiger met tegenzin opslokt.
Maar ineens kijken wetenschappers anders. Niet naar wat het dier oproept, maar naar wat het kan. Zijn kracht. Zijn uithoudingsvermogen. Zijn vermogen om op plekken te komen waar technologie tekortschiet. Dat is misschien wel de mooiste ontdekking van dit hele verhaal.
Niet het duikpak. Niet de afstandsbediening. Maar de verandering van onze blik.
Dat neemt overigens de ethische vragen niet weg. Als insecten inderdaad pijn kunnen ervaren, dan verdient ook een kakkerlak een zorgvuldige behandeling. Wetenschappelijke vooruitgang mag nooit betekenen dat respect voor leven verdwijnt, hoe klein of onaanzienlijk dat leven ook lijkt. Juist daar laat beschaving zich zien.
Misschien is dat wel het echte daglicht van vandaag. Soms zit waarde verstopt onder een pantser waar wij liever met een slipper op mikken.
Misschien geldt dat niet alleen voor kakkerlakken. Ook mensen worden soms veel te snel beoordeeld op hun uiterlijk, verleden of reputatie. Terwijl juist zij, als je de moeite neemt om beter te kijken, onverwachte talenten blijken te bezitten.
Dus mocht u binnenkort een kakkerlak tegenkomen… Nee hoor, sla vooral niet direct alarm. Kijk eerst even of hij een zuurstofflesje draagt. En als hij u vriendelijk groet, noteer dan zijn naam. Het zou zomaar eens de held van morgen kunnen zijn.
En eerlijk is eerlijk… Dat had zelfs Pieter nooit zien aankruipen.
