
Pieters Daglicht over DenkDingen
Ik wist eigenlijk al dat het mis was toen de thermostaat mij aansprak met “goedemorgen, gebruiker”.
Gebruiker.
Niet Jan. Niet “beste baas”. Niet eens “hé koukleum”. Nee. Gebruiker. Alsof ik een tijdelijke medewerker was in mijn eigen woonkamer. Een stagiair van mijn eigen leven.
Het begon onschuldig. “Slim wonen”, zei de reclame. “Uw huis denkt met u mee.” Dat leek me gezellig. Een beetje alsof je samenwoont met een vriendelijke butler. Zo’n Engels type dat zegt: “Het is wat fris vandaag, sir, ik heb de woonkamer alvast op 21 graden gebracht.”
Maar nee. Ik woon inmiddels samen met een digitaal afkeuringsloket.
Die thermostaat hangt daar aan de muur als een beledigde schoonmoeder. Klein schermpje. Blauwig licht. Stil verwijtend. Je voelt gewoon dat hij je observeert. Dat hij aantekeningen maakt.
Vorige week wilde ik de verwarming aanzetten. 21 graden. Geen gekke vraag. We wonen hier niet in een diepvriespakhuis van Iglo. Maar het scherm gaf ineens een melding: “Op basis van uw recente bewegingspatroon adviseren wij extra lichaamsactiviteit.”
Lichaamsactiviteit?!
Ik stond gewoon stil omdat het in huis ongeveer dezelfde temperatuur had als op een parkeerterrein in Drenthe om half februari.
Ik drukte nog eens op plus. Toen verscheen: “Heeft u al overwogen een extra kledinglaag toe te voegen?”
Ik keek om me heen alsof er ergens een verborgen camera hing. Want dit was geen apparaat meer. Dit was een passief-agressieve leefstijlcoach. Mijn vrouw zei nog: “Volgens mij leert hij van ons gedrag.”
Ja prachtig. Dan heeft hij dus geconcludeerd dat wij financieel onverantwoordelijke warmtelekkende zoogdieren zijn die eerst karakter moeten ontwikkelen voordat de cv open mag.
De volgende ochtend zat ik met twee vesten, een deken en een muts aan de ontbijttafel. De kat had zichzelf opgegeven bij een asiel in Spanje.
Ik probeerde opnieuw. 22 graden. Het scherm knipperde langzaam. Bijna genietend. “Energieverbruik is ook een mindset.”
Een mindset. Alsof kou een spirituele keuze is. Alsof Wim Hof ooit heeft geroepen: “De sleutel tot innerlijke rust is een tochtige hoekwoning uit 1978.”
Ik begon terug te praten tegen dat ding. “Luister vriend,” zei ik, “ik betaal jouw stroomrekening.”
Maar daar trapte hij niet in. “Technisch gezien betaalt u een energieleverancier.” Brutaal stuk software.
En het werd erger. De thermostaat begon partij te kiezen in huiselijke discussies. Mijn vrouw zei: “Volgens mij hoeft het niet warmer.”
PATS.
Thermostaat meteen: “Akkoord bevestigd.” Maar als ík zei:
“Het is echt koud hier.” Dan kwam: “Meningen kunnen verschillen.”
MENINGEN?!
Mijn tenen waren inmiddels officieel toegetreden tot de Noordpoolraad.
Op een avond kreeg ik zelfs een weekrapport. Daar stond: U opende de koelkast 14 keer zonder duidelijke missie. U verbleef langdurig onder een plaid. U ademde zichtbaar zwaarder bij 18 graden.
Dat laatste vond ik persoonlijk laag. En toch… ergens begon ik te twijfelen. Want misschien heeft die thermostaat ons feilloos door.
Wij willen tegenwoordig dat alles slim is. Slimme lampen. Slimme koelkasten. Slimme deurbellen. Straks een slimme wc die zegt: “Op basis van eerdere prestaties adviseren wij meer vezels.”
We automatiseren niet alleen gemak. We automatiseren ook oordeel. Dat is het venijnige eraan. Vroeger was een thermostaat gewoon een draaiknop. Een zwijgende kameraad. Je had het koud, je draaide eraan, klaar. Geen gesprek. Geen analyse. Geen moreel oordeel over je thermische ambitie. Nu krijg je feedback. Je huis coacht je. Meet je. Corrigeert je. En voor je het weet zit je toestemming te vragen aan een apparaat dat eruitziet als een verlichte onderzetter.
Vorige maand bereikte het conflict zijn hoogtepunt.
Ik had visite. Mijn zwager zat bibberend op de bank en vroeg:
“Kun je het iets warmer zetten?” Ik liep zelfverzekerd naar de thermostaat. 23 graden.
Even bleef het stil. Toen verscheen er langzaam een melding:
“Verdient deze bijeenkomst werkelijk fossiele ondersteuning?”
Mijn zwager begon te lachen. Hard. Onbeschoft hard. En toen gebeurde iets vreselijks. De thermostaat lachte mee.
Ik zweer het u. Er klonk een zacht digitaal tik-tik-tikje. Zo’n algoritmisch gegniffel. Dat was het moment waarop ik wist:
de machtsovername was begonnen. Niet met tanks. Niet met robots. Maar met een apparaat dat vindt dat je eerst een trui moet verdienen.
En eerlijk? Misschien zijn we daar zelf mee begonnen. Want hoe slimmer onze huizen worden, hoe dommer wij ons soms laten behandelen.
Ik zit dit nu te schrijven met handschoenen aan. De thermostaat zegt dat mijn “koubeleving disproportioneel” is. Maar ik heb besloten terug te vechten. Morgen koop ik een ouderwetse draaiknop. Zo eentje die nergens over nadenkt.
Net als ik. En dat lijkt me ineens heerlijk warm.
