Als vreemde tongen spreken

Waarom ‘Foreign Tongues’ geen nalatenschap is, maar een onbetaalbare logeerpartij van de Stones op leeftijd  

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Er zijn albums die binnenkomen als een nieuwe jas: je moet even wennen, hij kraakt een beetje, maar na drie dagen wil je hem niet meer uit. En er zijn albums die binnenkomen als een oude vriend die je al dood gewaand had, maar die ineens aanbelt met een fles rode wijn, een scheve grijns en het vaste voornemen om nog één keer alles uit de kast te trekken. ‘Foreign Tongues’ van The Rolling Stones behoort onmiskenbaar tot die tweede categorie — en geloof me: hij blijft logeren.

Want laten we eerlijk zijn: de Stones zijn onderhand minder een band dan een natuurverschijnsel. Zoals eb en vloed. Of de Belastingdienst. Je weet dat het bestaat, je weet dat het terugkomt, maar je blijft je verbazen over de hardnekkigheid ervan. En toch – tegen beter weten in – klinkt daar ineens een plaat die niet ruikt naar mottenballen, maar naar zweet, elektriciteit en een licht onverantwoorde levenslust.

Het is geen meesterwerk, zeggen de kranten. En dat klopt. Maar wat een verademing dat dat er even niet toe doet.

Wat ‘Foreign Tongues’ namelijk wél is: een album dat weigert zich te gedragen naar de leeftijd van zijn makers. Mick Jagger zingt alsof hij een pact heeft gesloten met een obscure Londense diabolist, Keith Richards speelt gitaar alsof hij per ongeluk de sleutel van de eeuwige jeugd in zijn asbak heeft gevonden, en de rest van de band volgt met een plezier dat bijna ontroerend is. Je hoort geen afscheid. Je hoort geen terugblik. Je hoort mannen die, tegen alle logica in, nog steeds vooruit willen.

En dat is misschien wel het meest hilarische aan deze plaat: de totale minachting voor het idee dat iets ‘af’ zou moeten zijn.

Neem de productie – strak, eigentijds, hier en daar bijna brutaal modern – en zet die naast die onmiskenbare Stones-sleur van blues, rock en rafelranden. Het had een karikatuur kunnen worden, een museumstuk met een hip filter eroverheen. Maar nee: het leeft. Het schuurt. Het danst. Soms een beetje onbeholpen, maar juist daardoor des te overtuigender.

Alsof je naar een stel zeventigers kijkt die besluiten om niet waardig oud te worden, maar gewoon nog één keer – en vooruit, nog een keer daarna – de dansvloer op te gaan. Niet omdat het moet. Maar omdat het kan.

En ergens, tussen al dat spelplezier en die overduidelijke lol, sluipt er iets anders naar binnen. Iets ernstigs. Iets wat je pas hoort als je even stopt met glimlachen.

Want dit album gaat, onder alle bravoure, over tijd. Over doorgaan terwijl de wereld allang denkt dat je klaar bent. Over relevant blijven in een tijd die je allang heeft ingehaald. Over spreken in ‘vreemde tongen’ – niet alleen muzikaal, maar ook existentieel: hoe blijf je verstaanbaar als je uit een andere tijd komt?

Het antwoord van de Stones is even simpel als koppig: door niet te vertalen. Door niet te buigen. Door gewoon te blijven spelen.

Is ‘Foreign Tongues’ hun beste werk? Natuurlijk niet. Is het noodzakelijk? Waarschijnlijk ook niet.

Maar het is wél een kleine, opstandige overwinning op de vanzelfsprekendheid van verval. Een plaat die zegt: we zijn er nog. Niet perfect. Niet vernieuwend. Maar levend – en dat is, alles welbeschouwd, een onderschatte kwaliteit.

En misschien is dat uiteindelijk de boodschap die blijft hangen, ergens tussen een riff en een schorre uithaal: dat je niet groots hoeft te zijn om betekenis te hebben. Dat plezier geen bijzaak is, maar een vorm van verzet.

En dat zelfs na zestig jaar rock-’n-roll de grootste verrassing nog altijd kan zijn dat iemand gewoon doorgaat.

Geef een reactie