Een lied uit 1969 – Een boodschap voor 2026

Er zijn liedjes die je mooi vindt. Er zijn liedjes die je kunt meezingen. En er zijn liedjes die zich, zonder dat je het merkt, ergens diep in je hoofd nestelen. Om daar vervolgens bijna zestig jaar lang te blijven wonen, zonder ook maar één euro huur te betalen.

“In The Year 2525” is voor mij zo’n kraker.

Als jongetje draaide ik het grijs. Nou ja, figuurlijk dan. In die tijd draaiden platen namelijk écht grijs. Spotify bestond nog niet. De enige algoritmes waren mijn moeder die riep dat ik dat “janknummer” nu toch wel vaak genoeg had gehoord, en mijn vader die zei dat de pick-up na twintig keer hetzelfde lied vanzelf de geest zou geven.

Dat viel mee. De pick-up leeft niet meer. Het lied wel. Sterker nog: het lijkt elk jaar actueler te worden.

Toen ik het als kind hoorde, vond ik vooral de mysterieuze sfeer geweldig. Die donkere stem. Dat onheilspellende ritme. Alsof er elk moment een ruimteschip achter de schutting kon landen.

Maar de tekst? Die begreep ik nauwelijks. Je denkt als kind immers niet na over het jaar 2525. Dan vraag je je vooral af of je vóór het eten nog buiten mag spelen. Pas veel later begon ik te luisteren naar wat Rick Evans eigenlijk had geschreven.

Een toekomst waarin mensen niet meer zelf nadenken. Waar pillen bepalen wat je voelt. Waar machines beslissen. Waar kinderen niet meer geboren, maar ontworpen worden. Waar spieren overbodig worden omdat niemand nog iets hoeft te doen. Waar de mens langzaam zichzelf afschaft.

Destijds klonk dat als pure sciencefiction. Nu klinkt het soms verdacht veel als het nieuws van gisteren.

We praten tegenwoordig met kunstmatige intelligentie alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Horloges vertellen ons wanneer we moeten bewegen. Telefoons weten eerder dat we boodschappen nodig hebben dan wijzelf. Koelkasten sturen boodschappenlijstjes. Auto’s parkeren zichzelf. En sommige mensen kunnen nog geen ei bakken zonder eerst drie YouTube-filmpjes te raadplegen.

De evolutie heeft een onverwachte afslag genomen.. Vroeger zochten mensen kennis. Nu zoeken ze een oplader.

Ik hoorde laatst iemand zeggen: “Mijn telefoon is leeg.” Hij keek erbij alsof zijn eigen hart ermee was gestopt. Ik overwoog heel even om 112 te bellen. Niet voor hem. Voor de telefoon.

En ondertussen laten we steeds meer beslissingen over aan systemen. Navigatie vertelt ons hoe we moeten rijden. Streamingdiensten vertellen ons wat we leuk vinden. Sociale media vertellen ons waarover we ons druk moeten maken. AI schrijft onze teksten.

En voor je het weet vraagt je broodrooster of je vandaag misschien liever glutenvrij denkt.

Het wonderlijke is dat al deze technologie fantastisch kan zijn. Ik wil mijn wasmachine niet ruilen voor een wasbord. Mijn knieën trouwens ook niet. Techniek is een zegen. Totdat zij ongemerkt de bestuurder wordt en wij passagier.

Dat is precies waar In The Year 2525 eigenlijk over gaat. Niet over robots. Niet over computers. Maar over mensen die langzaam vergeten dat zij zelf verantwoordelijk zijn voor hun keuzes. Dat vooruitgang geen bestemming is. Maar een gereedschap. Een hamer bouwt een huis. Of slaat een ruit in. Dat ligt niet aan de hamer.

Toen Rick Evans dit nummer in een klein half uur schreef, midden jaren zestig, waren mensen vooral bezig met de maanlanding, kernwapens en de belofte dat technologie de wereld zou redden.

Misschien had hij gewoon een bijzonder scherpe antenne. Of misschien keek hij simpelweg goed om zich heen. Want de geschiedenis leert dat elke generatie denkt dat vooruitgang automatisch wijsheid oplevert. Dat blijkt zelden waar.

We bouwen steeds slimmere apparaten. De uitdaging blijft om ook zelf een beetje verstandig te blijven. Misschien is dat wel de echte boodschap van dit inmiddels bijna zestig jaar oude lied. Niet dat de toekomst gevaarlijk is. Maar dat wij haar maken. Elke dag opnieuw.

En eerlijk gezegd hoop ik dat er in het jaar 2525 nog ergens een oude platenspeler staat. Met iemand die glimlachend een versleten singletje oplegt. En zich afvraagt hoe twee muzikanten uit Nebraska het destijds zo angstaanjagend goed konden voorspellen.

Al hoop ik stiekem dat het grootste ongelijk van het lied zal blijken te zijn dat de mens uiteindelijk toch leert dat vooruitgang pas echt vooruitgang is, als zij hand in hand gaat met wijsheid, medemenselijkheid en gezond verstand.

Want zelfs kunstmatige intelligentie kan niet vervangen wat een warm hart vermag. Gelukkig maar. Anders had mijn vrouw allang een software-update voor mij aangevraagd.

Geef een reactie