De Nationale Spoedvergadering

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Over urgentisme, haast en de kunst van het brandjes blussen met benzine

Er zijn van die dagen waarop Pieter Pottenkijker vermoedt dat heel Nederland wordt bestuurd vanuit een appgroep.

Niet zomaar een appgroep. Een appgroep waarin om kwart over zeven ’s ochtends iemand roept: “Mensen! Er is een probleem!” Waarop binnen drie minuten zestien bestuurders antwoorden: “We moeten NU iets doen!” En niemand vraagt: “Wat is precies het probleem?”

Pieter kwam tot deze conclusie tijdens een bezoek aan Den Haag. Niet in een ministerieel gebouw, maar gewoon op een terras. Want daar hoor je meestal meer waarheid dan in een debat.

Aan het tafeltje naast hem zat een man driftig te telefoneren. “Nee, nee, nee,” riep hij. “We moeten voor vanavond een taskforce hebben.” Even later: “Nee, een taskforce-taskforce.” En vijf minuten later: “Misschien moeten we een taskforce oprichten die onderzoekt waarom er zoveel taskforces zijn.”

Pieter noteerde het zorgvuldig in zijn opschrijfboekje. Het was een symptoom. Nederland is namelijk verslaafd geraakt aan urgentie. Alles is een crisis.

De woningcrisis. De stikstofcrisis. De asielcrisis.

De zorgcrisis. De onderwijscrisis. De chipscrisis.

De frietsauscrisis. Op een goede dag verwacht Pieter een Kamerdebat over een nationale veterscrisis.

Dat betekent niet dat de problemen niet echt zijn. Integendeel. Veel problemen zijn ernstig.

Maar zodra alles een crisis wordt, ontstaat een merkwaardig verschijnsel: niemand heeft nog tijd om na te denken. Dan verandert politiek in een wedstrijd brandjes blussen. Met een vlammenwerper.

Pieter zag ooit een campinggast die een barbecue wilde aansteken met een jerrycan benzine. Dat ging snel. Het resultaat was spectaculair. En de wenkbrauwen groeiden uiteindelijk weer terug.

Dat is ongeveer hoe sommige beleidsprocessen tegenwoordig verlopen. Er moet onmiddellijk gehandeld worden. Er moeten maatregelen komen. Persconferenties. Actieplannen. Routekaarten. Versnellingsagenda’s. Doorbraaktafels. Aanpakprogramma’s.

En als dat niet werkt? Dan komt er een versneld versnellingsprogramma voor de aanpak van de doorbraaktafel. Niemand weet precies wat het betekent, maar het klinkt daadkrachtig. En daadkracht verkoopt beter dan bedachtzaamheid.

Een politicus die zegt: “Wij gaan eerst eens goed luisteren.” Krijgt zelden applaus. Een politicus die roept: “Vanavond presenteren wij twintig maatregelen!” Haalt het journaal.

Dat is jammer. Want luisteren is vaak precies wat nodig is. De mensen die dagelijks in de zorg werken weten meestal verrassend veel over zorg. De mensen die woningen bouwen blijken geregeld verstand te hebben van bouwen.

En burgers hebben soms inzichten die niet in een PowerPoint passen.

Maar luisteren kost tijd. Denken kost tijd. Twijfelen kost tijd. En tijd is tegenwoordig ongeveer even populair als een faxapparaat.

Toch ontdekte Pieter iets hoopgevends. De grootste problemen die hij in zijn leven zag oplossen, werden zelden opgelost door haast.

Ze werden opgelost door mensen die bleven zitten wanneer anderen al naar de uitgang renden. Mensen die durfden vragen: “Wat gebeurt hier eigenlijk?” “Waarom loopt dit vast?”

“Hoe zorgen we dat dit over tien jaar nog werkt?”

Dat zijn geen sexy vragen. Je krijgt er geen spoeddebat mee. Geen breaking news. Geen extra talkshow-uitnodiging. Maar je bouwt er wel een samenleving mee.

Misschien moeten we daarom een nieuwe nationale crisis uitroepen. Een crisis van het kortetermijndenken. Een noodtoestand van de haast. Een alarmfase rood voor de waan van de dag. En dan, heel revolutionair, niet direct handelen. Maar eerst een kop koffie zetten. Een stoel pakken. Luisteren. Denken. Nog eens luisteren. En pas daarna besluiten.

Dat voelt misschien langzaam. Maar een kompas werkt ook trager dan een flipperkast. En toch brengt het je vaker op de juiste bestemming.

Geef een reactie