De onzichtbaarheidsmantel van Nederland

Er bestaan in Nederland ongeveer 33.000 mensen met een superkracht. Ze kunnen namelijk verdwijnen. Niet letterlijk natuurlijk. Hoewel sommigen daar inmiddels behoorlijk bedreven in zijn geworden.

Nee, deze mensen beschikken over een veel indrukwekkender vermogen: ze kunnen volledig onzichtbaar worden voor politiek, media en samenleving.

Vanavond slapen ze onder bruggen, in portieken, achter winkelcentra, in tentjes tussen het struikgewas, in auto’s die al jaren niet meer door de APK zouden komen en op bankjes die ooit bedoeld waren om een ijsje op te eten.

Sommigen slapen in een opvang. Tenminste, als er plek is. En als die opvang open is. En als ze voldoen aan de voorwaarden. En als de formulieren op tijd zijn ingevuld. En als Mercurius niet in retrograde staat. Je kent het wel.

Ondertussen is Nederland druk. Heel druk. We discussiëren over stikstof, over wolven, over fatbikes, over zonnepanelen, over het Songfestival, over voetbalsupporters, over vuurwerk en over de vraag of komkommers nog wel komkommer genoeg zijn. Maar over die 33.000 mensen? Opmerkelijk stil.

Nu moet ik eerlijk toegeven dat Nederlandse daklozen qua public relations ook niet bepaald geholpen worden door hun marketingafdeling.

Ze hebben geen woordvoerder. Geen Instagram-team. Geen professioneel communicatiebureau. Geen persconferenties. Sterker nog: de meesten hebben niet eens een vaste voordeur. Dat maakt lobbyen ingewikkeld.

Het contrast wordt pas echt fascinerend wanneer ergens enkele tientallen asielzoekers een paar nachten buiten moeten slapen. Dan verschijnen camera’s. Microfoons. Talkshows.

Breaking News-balken. Speciale uitzendingen. Paneldiscussies. Deskundigen. Nog meer deskundigen. En voor de zekerheid een deskundige die de deskundigen duidt.

Iedereen is het er dan over eens: “Dit is onmenselijk.” En terecht. Want mensen horen niet buiten te slapen. Maar dan ontstaat er een merkwaardige situatie.

Want als buiten slapen voor de één onmenselijk is, hoe noemen we het dan wanneer duizenden anderen dat maanden of jaren doen? Extra menselijk? Premium menselijk? Onmenselijk Plus? Ik vraag het voor een vriend.

Het ongemakkelijke antwoord is waarschijnlijk dat sommige vormen van ellende beter in ons wereldbeeld passen dan andere. Een vluchteling past in een verhaal. Een dakloze Nederlander vaak niet. Want die confronteert ons met een veel lastigere gedachte. Namelijk dat iemand ook hier door het ijs kan zakken. Door schulden.

Door pech. Door psychische problemen. Door een scheiding. Door een fout van een instantie.

Door tien kleine rampen die afzonderlijk onschuldig lijken maar samen een leven kunnen laten ontsporen. Dat verhaal vinden we minder prettig. Dus kijken we liever weg. En wegkijken is een wonderlijk verschijnsel. Hoe langer je het doet, hoe normaler iets lijkt.

Totdat een kartonnen doos geen nood meer symboliseert maar straatmeubilair wordt. Totdat een mens een decorstuk wordt. Totdat niemand zich nog afvraagt waarom een rijk land duizenden mensen zonder dak laat rondzwerven. 

Dat is misschien wel het grootste gevaar. Niet de dakloosheid zelf. Maar de gewenning eraan. Want zodra we wennen aan menselijk leed, verliezen we iets van onze eigen menselijkheid. En dat gebeurt zelden met veel lawaai. Dat gaat stil. Bijna onzichtbaar.

Net als die 33.000 mensen die vannacht ergens onder een brug proberen te slapen terwijl de rest van Nederland zich afvraagt waar het afstandsbedieningstoestel gebleven is.

Misschien ligt het naast ons geweten. Onder de bank.

Geef een reactie