
Het grooste Franse geheim sinds de uitvinding van de kaas.
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die woorden waar de gemiddelde Nederlander spontaan argwaan van krijgt.
Plat du jour bijvoorbeeld.
Alleen al de klank roept bij sommigen beelden op van een dampende pan mysterieuze stoofpot waarin drie verdwaalde aardappelen, een boze prei en een gepensioneerde kip gezamenlijk hun laatste uren doorbrengen.
“Nee hoor,” zegt de Nederlandse vakantieganger dan voorzichtig. “Doe mij maar de kaart.”
De kaart. Dat dikke boekwerk van achttien pagina’s waarvan de helft van de gerechten niet verkrijgbaar blijkt, een kwart alleen nog op vrijdag wordt geserveerd en de rest zoveel kost dat je er thuis een tweedehands barbecue voor kunt kopen.
Ik zat laatst op een Frans terras en zag het weer gebeuren.
Een echtpaar uit Nederland bestudeerde twintig minuten lang de menukaart alsof ze een internationale vredesovereenkomst moesten ondertekenen. Ondertussen kwamen de Fransen binnen. Die keken niet eens. “Plat du jour.”
“Plat du jour.” “Plat du jour.” Binnen vijf minuten zaten ze tevreden te eten terwijl de Nederlanders nog discussieerden over het verschil tussen een entrecôte, een faux-filet en iets wat volgens de kaart afkomstig was van een gelukkig rund dat vermoedelijk klassieke muziek had geluisterd.
Want dat is het mooie van Frankrijk. De Fransen lunchen. Niet een haastig broodje achter een beeldscherm terwijl Outlook piept, Teams vergadert en de printer een existentiële crisis doormaakt.
Nee. Ze gaan zitten. Ze eten. Ze praten. Ze leven. En omdat miljoenen Fransen tussen de middag buiten de deur eten, ontstond iets geniaals: het plat du jour.
Het gerecht van de dag. Geen keuzestress. Geen keuzemenu.
Geen vragen over gluten, koolhydraten, keto, paleo of de emotionele toestand van de courgette. Gewoon eten wat de kok vandaag heeft gemaakt. En dat blijkt verrassend vaak heerlijk. Voor bedragen waarvoor je in Nederland soms net een cappuccino, een parkeerticket en een gevoel van teleurstelling krijgt, ontvang je in Frankrijk een complete lunch.
Voorgerecht. Hoofdgerecht. Nagerecht. Soms zelfs wijn.
Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik eens een driegangenmenu kreeg voor de prijs waarvoor je op een Nederlandse snelweg nog geen benzinepompbroodje met twijfelachtige ham kunt aanschaffen. Dat heeft overigens een achtergrond.
De Franse overheid bedacht ooit dat werknemers fatsoenlijk moesten kunnen lunchen. Werkgevers mogen daarom zogenaamde titres restaurant verstrekken – ook bekend als ticket restaurant, chèque déjeuner of pass restaurant. Een prachtig systeem.
In plaats van medewerkers te laten overleven op een geplette boterham met kaas uit een plastic trommeltje, krijgen zij ondersteuning om een echte maaltijd te kopen. In een restaurant. Een café. Een brasserie. Of zelfs een supermarkt waar verse producten worden verkocht.
Een revolutionair idee eigenlijk. Dat mensen die werken ook goed zouden moeten eten. Ik zie sommige managers nu al zenuwachtig naar hun Excel-bestanden kijken.
Maar het levert iets op. Een cultuur waarin eten geen noodzakelijke onderbreking van het werk is, maar een onderdeel van het leven. En precies daar zit misschien de les.
Wij Nederlanders zijn meesters in efficiëntie. We plannen. Organiseren Optimaliseren. Digitaliseren. En vervolgens hebben we geen tijd meer om rustig een bord eten op te eten.
De Fransen doen het anders. Die lijken soms uren kwijt te zijn aan een lunch. Maar misschien winnen ze juist tijd. Omdat ze onderweg niet vergeten te leven.
Dus wanneer u deze zomer ergens in een Frans dorp een schoolbord ziet staan met daarop in krijt geschreven: Entrée – Plat – Dessert Voor twaalf euro vijftig. Loop dan niet wantrouwig door. Doe iets gewaagds.
Bestel het. Geef de kok het voordeel van de twijfel. De kans is groot dat u heerlijk eet. En mocht het tegenvallen, dan heeft u in elk geval een verhaal.
En zoals iedere ervaren vakantieganger weet: Een goede maaltijd vult de maag. Een goed verhaal vult jarenlang de camping.
