De muurhagedis die meer verstand had dan wij

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Sommige herinneringen hebben een staart. Niet figuurlijk. Gewoon letterlijk. Bij mij is dat de muurhagedis.

Toen ik een jaar of acht was, woonde ik in Angeren. Aan de Zahnstraat. Naast de oude school. Een gebouw dat volgens hedendaagse veiligheidsnormen waarschijnlijk onmiddellijk zou worden afgezet met rood-wit lint, drie inspecteurs en een crisisoverleg van de gemeente. Maar voor ons was het een paradijs.

De muren waren oud. De stenen warmden op in de zon. Er groeiden hier en daar wat planten uit scheuren waarvan niemand wist hoe ze daar terecht waren gekomen. En tussen die stenen leefden ze.

Muurhagedissen. Kleine bruine raketten met pootjes. Ik zag ze bijna dagelijks. Ze lagen op warme stenen alsof ze een all-inclusive wellnessarrangement hadden geboekt. Zodra je dichterbij kwam, schoten ze weg met een snelheid waar menig Formule 1-coureur een puntje aan kon zuigen.

Ik was gefascineerd. Niet alleen omdat ze snel waren, maar vooral omdat ze altijd precies leken te weten wanneer ze moesten blijven zitten en wanneer ze moesten verdwijnen. Een talent dat ik later bij menig bestuurder, wethouder en beleidsadviseur node heb gemist. Maar dat terzijde.

Jaren gingen voorbij. De school verdween. De omgeving veranderde. Er kwamen strakkere stoepen, nettere plantsoenen, beter onderhouden muren en vermoedelijk ook meerdere beleidsnota’s over ruimtelijke kwaliteit.

En de muurhagedissen? Die verdwenen langzaam uit mijn dagelijkse leven. Niet helemaal uit Nederland natuurlijk. Ze zijn er nog wel. Maar je ziet ze nauwelijks meer. Alsof ze collectief besloten hebben dat het tijdperk van de mensheid niet hun meest succesvolle project was.

En toen gebeurde er iets wonderlijks. Deze zomer in Frankrijk. Ik zat op een terras met een kop koffie die volgens de rekening met liefde was bereid maar volgens mijn smaakpapillen vooral met enthousiasme. Plotseling schoot er iets langs mijn stoel.

Een muurhagedis. Toen nog één. En nog één.

Binnen vijf minuten zag ik er meer dan in de afgelopen twintig jaar in Nederland.

Ze zaten overal. Op muurtjes. Op stenen. Tussen bloemen. Op trappen. Zelfs één op een terrasmuur die mij aankeek met de licht verwijtende blik van een Franse ober die vindt dat je te weinig fooi geeft.

En ineens voelde ik iets wat steeds zeldzamer wordt. Verwondering. Dat is een merkwaardig verschijnsel. We beschikken tegenwoordig over kunstmatige intelligentie, satellieten, smartphones, slimme horloges en koelkasten die zelfstandig kunnen melden dat de yoghurt op is.

Maar een hagedis van twintig centimeter kan ons nog steeds stil krijgen.

Misschien omdat verwondering niet ontstaat door ingewikkelde dingen. Maar door aandacht.

De muurhagedis heeft namelijk geen Instagram-account. Hij organiseert geen webinars. Hij schrijft geen visiedocumenten. Hij heeft geen strategische agenda 2040. Hij ligt gewoon op een steen. En toch blijft hij je bij.

Misschien omdat hij ons herinnert aan iets wat we onderweg een beetje zijn kwijtgeraakt. Kijken.

Gewoon kijken. Naar wat er al is. Naar een muur.

Een plant. Een insect. Een hagedis. Een klein wonder dat zich nergens voor aanmeldt en geen subsidie aanvraagt.

Terwijl ik daar zat, bedacht ik me dat de wereld niet per se minder bijzonder is geworden dan vroeger. We zijn alleen drukker geworden met het zoeken naar grote gebeurtenissen. Terwijl het leven zich vaak verstopt in kleine dingen.

Zoals een muurhagedis op een warme steen.

Een beestje dat al miljoenen jaren zonder managementteam uitstekend functioneert.

Dat is, als je er goed over nadenkt, eigenlijk best indrukwekkend. En misschien zelfs een beetje beschamend.

Voor ons.

Geef een reactie