De Algoritme-Apocalyps op de Groentemarkt

Pieters ‘ Daglicht over Denkdingen

Er zijn van die inzichten die je overvallen op momenten dat je daar totaal niet op zit te wachten. Zoals laatst. Ik stond op de zaterdagmarkt tussen een man met een accordeon en een vrouw die met een verbeten gezicht biologische geitenkaas stond te masseren alsof ze een burn-out probeerde weg te kneden uit een stuk zuivel. En toen hoorde ik hem.

“TWEE BLOEMKOLEN! VIJF EURO! MOOIER WORDT HET NIET!”

Daar stond hij. De marktkoopman. Een man met longinhoud waar een middelgroot windpark jaloers op zou zijn. Hij wees naar zijn bloemkolen alsof hij zojuist persoonlijk vrede in het Midden-Oosten had geregeld. En ineens wist ik het.

Die man…was de eerste influencer.

Niet die jongen op Instagram die met ontbloot bovenlijf een eiwitshake aanprijst terwijl hij eruitziet alsof hij zijn emoties uitsluitend verwerkt via dumbbells. Nee. De echte oervorm van de influencer stond al decennia op de markt. Met een schort. Een kromme rug. En een stem die dwars door de glasbak heen kon snijden.

De marktkoopman begreep het algoritme al voordat Silicon Valley überhaupt wist hoe je quinoa schrijft. Want kijk goed naar wat hij doet. Hij creëert urgentie.

“NOG DRIE KILO AARDBEIEN OVER!”

Schaarste. Klassieke engagementtechniek. Hij gebruikt call-to-actions.

“MEVROUW! KOMT U KIJKEN! ALLEEN KIJKEN MAG OOK!”

Exact hetzelfde als: “Link in bio!” “Swipe omhoog!” “Vergeet niet te liken en te subscriben!” En bovenal: hij begrijpt aandacht. Dat is namelijk de enige echte valuta van deze tijd.

Niet goud. Niet bitcoin. Niet aandelen. Aandacht.

De marktkoopman wist allang dat degene die het hardst roept, wint. Of op zijn minst gehoord wordt boven iemand die zachtjes staat te mompelen over seizoensgroenten.

En zo werd de zaterdagmarkt langzaam een metafoor voor het internet. Iedereen schreeuwt.

De kaasboer schreeuwt. De visboer schreeuwt. De jongen met Koreaanse huidserumfilmpjes schreeuwt. De motivational coach met een podcast genaamd Leef Je Beste Leven Nu Vandaag Echt Serieus schreeuwt. En ergens daartussen probeer jij gewoon rustig een banaan te kopen zonder aangesproken te worden als “topper”.

Maar het wordt erger. Want vroeger had je nog grenzen. Een markt duurde tot een uur of vier. Daarna gingen de luifels dicht en konden de bloemkolen eindelijk in stilte verwerken wat er die dag allemaal over hen geroepen was.

Nu stopt de markt nooit meer. Je telefoon is één grote digitale groentekraam geworden. 

TikTok? Een schreeuwende visafslag. 

LinkedIn? Een markt vol mensen die zichzelf verkopen als “verbinder”, terwijl niemand precies weet wat ze verbinden behalve netwerkborrels aan quinoa-salades.

Instagram? Een permanente aardbeienactie met filters. En X, vroeger Twitter, is inmiddels gewoon de uitverkoopbak van menselijke nuance.

Iedereen probeert zichtbaar te blijven in het algoritme. Alsof onzichtbaar worden hetzelfde is als ophouden te bestaan. Dus maken we filmpjes. Van koffie. Van wandelen. Van “morning routines”.

Mensen filmen tegenwoordig hoe ze een glas water drinken alsof ze zojuist de Nobelprijs voor Hydratatie hebben gewonnen. En het gekke is: ik doe er net zo hard aan mee.

Ik heb laatst serieus vijf minuten nagedacht over een profielfoto. Vroeger werd je gefotografeerd door een oom met een trillende hand en een sigaar in zijn mondhoek. Nu analyseer je jezelf alsof je auditie doet voor een documentaire over succesvolle openhaardverkopers.

“Kom ik authentiek over?” Dat is tegenwoordig de mooiste paradox van allemaal. Authenticiteit is een marketingstrategie geworden. Mensen oefenen spontaniteit.

Influencers maken video’s waarin ze zogenaamd “heel kwetsbaar even iets willen delen”, maar ondertussen staan er drie softboxlampen, een ringlight en een gesponsorde havercappuccino buiten beeld.

De marktkoopman van vroeger zou zich rot lachen. Die man had geen contentstrategie. Geen personal branding. Geen online cursus “Verdien 20K per maand met passief inkomen vanuit Bali”. Hij had alleen een krat mandarijnen en een stemvolume waar defensie interesse in zou hebben. Maar misschien — en daar zit het venijn — was hij uiteindelijk eerlijker dan wij. Want hij deed tenminste niet alsof hij níet aan het verkopen was.

Dat is misschien wel het hele probleem van deze tijd. We leven op een markt waar iedereen iets probeert te verkopen, maar niemand nog durft toe te geven dát ze verkopen.

Ideeën. Meningen. Levensstijlen. Perfecte relaties. Politieke verontwaardiging. Zelfhulp. Succes. En ondertussen raken we collectief uitgeput van al dat geschreeuw.

Soms verlang ik terug naar die oude markt. Naar één man die roept dat zijn bloemkolen goedkoop zijn. Gewoon eerlijk. Zonder hashtag. Zonder funnel. Zonder online masterclass “Groei exponentieel met groente-energie”.

Gewoon een man. Met bloemkolen. En longcapaciteit.

Misschien is dat uiteindelijk de les. Dat we af en toe weer moeten leren fluisteren in een wereld die voortdurend schreeuwt. Hoewel…Als ik heel eerlijk ben… Toen ik wegliep hoorde ik hem nog één keer bulderen:

“DEZE PREI VERLAAT VANDAAG HUILEND DE MARKT!”

En ik zweer het je: ik had bijna de neiging hem te volgen.

Geef een reactie