Fladderen als levenshouding  

Waarom niet alles beter wordt van structuur, sturing en een goed plan 

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Het begint, zoals zoveel belangrijke inzichten, met een vlinder die zich nergens iets van aantrekt.

Ik zit op een Frans terras waar de stoelen net iets te elegant zijn om echt comfortabel te zijn, en de koffie precies sterk genoeg om je te laten geloven dat je leven overzichtelijk is. Voor me: lavendel, zon, en een overdaad aan vlinders die zich gedragen alsof ze een collectieve vakantiebonus hebben gekregen.

Ze fladderen. Niet een beetje. Nee, overtuigend. Met bravoure. Alsof ze auditie doen voor een hoofdrol in een natuurdocumentaire waar David Attenborough licht geëmotioneerd van raakt.

In Nederland zie je ook wel eens een vlinder. Zo’n exemplaar dat je bijna moet bevestigen aan een beleidsstuk: “Waarneming gedaan, soort vermoedelijk aanwezig, vervolgonderzoek aanbevolen.” Hier in Frankrijk daarentegen zijn ze niet schaars, maar schaamteloos talrijk. Alsof iemand de knop ‘vlinders’ per ongeluk op maximaal heeft gezet en daarna naar de lunch is gegaan.

De een is groengeel, bescheiden bijna, alsof hij zich verontschuldigt voor zijn eigen bestaan. De ander is wit, met een aderenstelsel in de vleugels dat doet denken aan glas-in-loodramen in een kerk waar niemand haast heeft. Ze zweven van bloem naar bloem, zonder Excel, zonder doelgroepenanalyse, zonder implementatieplan.

En ik, beleidsmatig ingesteld wezen dat ik ben, probeer er structuur in te ontdekken.

Waarom hier wel? Waarom daar minder? Is het de biodiversiteit? Het klimaat? Of hebben Franse vlinders simpelweg een beter netwerk?

Ik stel me een overleg voor.

“Beste vlinders,” zegt de voorzitter, een licht nerveuze citroenvlinder, “we moeten het hebben over onze aanwezigheid in Noordwest-Europa. De cijfers blijven achter.”

Een atalanta steekt een pootje op. “Misschien moeten we minder beleid maken en gewoon wat vaker gaan vliegen?”

Er valt een stilte. Iemand noteert iets. Iemand anders vraagt om een werkgroep.

Terwijl ik dat zo zit te bedenken, landt er een vlinder op de rand van mijn kopje. Niet symbolisch. Gewoon praktisch. Hij kijkt niet eens. Hij is er gewoon.

En dat is misschien precies het punt.

Wij mensen – en zeker wij mensen die graag iets organiseren, structureren, verbeteren – hebben de neiging om alles te willen begrijpen voordat we het toelaten. Eerst het kader, dan de ervaring. Eerst de analyse, dan het leven.

Maar vlinders doen het andersom. Die beginnen gewoon. Ze wachten niet tot de omstandigheden optimaal zijn. Ze vragen geen toestemming. Ze maken geen beleidsnotitie over nectarverdeling. Ze vliegen. Punt.

En misschien is dat wel waarom ze hier zo overvloedig zijn. Niet omdat Frankrijk per se beter is, maar omdat de omstandigheden blijkbaar genoeg ruimte laten voor iets dat niet meteen nuttig hoeft te zijn.

In Nederland zijn we goed in nuttigheid. In doelmatigheid. In verantwoording. Allemaal belangrijke dingen. Maar ergens onderweg zijn we misschien een beetje vergeten dat schoonheid geen KPI heeft.

Dat niet alles wat waardevol is, eerst bewezen moet worden. Dat een vlinder geen rechtvaardiging nodig heeft.

Ik neem een slok koffie. De vlinder is alweer weg, zonder verslaglegging, zonder afsluitende notitie.

En ik denk: misschien moeten we af en toe wat minder proberen te begrijpen waarom er minder vlinders zijn, en wat vaker zorgen dat ze er überhaupt willen zijn. Niet door ze te sturen, maar door ruimte te laten.

Voor bloemen. Voor rommelige randen. Voor dingen die geen direct doel dienen.

Voor fladderen.

Geef een reactie