
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn momenten in het leven waarop een mens ineens beseft dat hij ouder wordt. Bijvoorbeeld wanneer je bij de benzinepomp staat en spontaan begint te zuchten. Niet een klein zuchtje, maar zo’n diepe, existentiële zucht die normaal gesproken alleen voorkomt bij belastingaangiftes en IKEA-handleidingen.
Daar stond ik dus. Slang in de tank. Ogen op het display. En dat display liep harder op dan mijn hartslag na drie trappen.
1,90… – 1,94… – 1,98…- 2,40…-2,65…
Je ziet het bedrag stijgen zoals een kind naar een raketlancering kijkt: vol ontzag en lichte paniek. “Het komt door de oorlog,” zei iemand achter mij. “Israël, Amerika, Iran,” zei een ander. “De olieprijs!” riep een derde, alsof hij net persoonlijk uit een vergadering van de OPEC was gestapt.
En dus gebeurt er in Nederland iets heel voorspelbaars. Het nationale refrein klinkt weer:
De benzineaccijns moet omlaag!
Dat klinkt heerlijk logisch. Net zo logisch als zeggen dat regen stopt als je je paraplu dichtklapt. Want laten we eerlijk zijn: niemand vindt dure benzine leuk. Pijn in de portemonnee is een van de weinige pijnsoorten waar geen paracetamol tegen helpt.
Maar hier begint het interessante denkding.
Want de overheid heeft geen geldboom in de achtertuin van het Torentje staan. Er groeit daar geen struik waar Rob Jetten – of wie er op dat moment woont – even een paar miljard van kan plukken. De overheidsportemonnee wordt gevuld door…ons.
Door onze belastingen. Onze accijnzen. Onze premies. Onze btw. Eigenlijk is de staatskas een soort gezamenlijke portemonnee waar 18 miljoen Nederlanders hun pasje in hebben zitten.
En daar gaat het vaak mis in ons denken. Want als we roepen: “De benzineaccijns moet omlaag!” dan roepen we eigenlijk: “Uit onze gezamenlijke portemonnee moet minder geld komen uit dat vakje.”
En dan gebeurt er altijd één van drie dingen:
1. Een ander vakje wordt duurder.
2. Er wordt ergens op bezuinigd.
3. Of we lenen het en sturen de rekening naar onze kinderen.
En daar wordt het ineens minder gezellig bij de pomp. Want stel dat de accijns omlaaggaat. Dat scheelt misschien een paar cent per liter. Daar word je blij van. Maar ergens anders verdwijnt dan geld. Misschien bij wegenonderhoud. Misschien bij onderwijs. Misschien bij zorg.
En laten we eerlijk zijn: als er één plek is waar niemand minder geld wil, dan is het de zorg. Je kunt moeilijk tegen een chirurg zeggen: “Sorry dokter, de heupoperatie gaat niet door. We hebben net de benzine goedkoper gemaakt.”
Thuis werkt het trouwens precies zo.
Als je besluit dat je iedere week een tientje minder aan boodschappen uitgeeft, dan gebeurt er één van twee dingen: óf je eet minder kaas… óf je merkt ineens dat er geen geld meer is voor de vakantie. De huishoudportemonnee liegt nooit. En de nationale portemonnee ook niet.
Dus ja: dure benzine is vervelend. Echt waar. Ik voel het ook, iedere keer dat ik de tankdop opendraai en het apparaat begint te tellen alsof het een loterij is. Maar de gedachte dat we alles goedkoper kunnen maken zonder dat ergens anders de rekening verschijnt…dat is een beetje zoals denken dat je de wasmachine kunt laten draaien zonder water.
Het klinkt aantrekkelijk. Maar uiteindelijk komt er alleen maar warme lucht uit. En daar rijdt geen auto op.
