Het Mysterie van het Boekenbal

Er zijn van die gebeurtenissen in Nederland waarvan niemand precies weet wat er gebeurt, maar waarvan iedereen wél vindt dat ze belangrijk zijn. De formatie van een kabinet bijvoorbeeld. Of een vergadering van de Vereniging van Eigenaren. En – niet te vergeten – het Boekenbal.

Het Boekenbal, zo had Pieter zich laten vertellen, was het soort feest waar schrijvers bijeenkomen om literatuur te vieren, elkaar te omhelzen, en vervolgens – naarmate de avond vordert – langzaam over te gaan tot het vieren van de drank.

Pieter had er nog nooit een voet binnen gezet. Dat lag niet zozeer aan zijn literaire ambities. Die had hij wel degelijk.

Hij had immers al jaren een blog. En zelfs een half voltooid manuscript, dat hij steevast omschreef als “een roman in ontwikkeling” — een formulering die verdacht veel leek op “een Ikea-kast waarvan de schroeven zoek zijn.” Maar toch. Het Boekenbal. Dat was iets anders.

Het feest vond plaats in Internationaal Theater Amsterdam. Niet zomaar een gebouw, maar een tempel van cultuur waar acteurs, dichters en andere beroepsmatige denkers zich verzamelen. Daar werd de 91ste Boekenweek gevierd, een traditie die inmiddels ouder is dan menig literair debat. Het thema van dit jaar: Mijn generatie.

Pieter stelde zich daarbij een zaal voor vol mensen die elkaar toeriepen: “Jij bent een boomer!” “Jij een millennial!” “En jij schrijft in zinnen zonder werkwoord, dus jij bent een experimentele dichter!”

Over de paarse loper schrijden de groten der letteren. De schrijvers. De uitgevers. De mensen die ooit in een boekhandel hebben gewerkt en daardoor automatisch een culturele status genieten.

Onder de eregasten bevonden zich onder meer Peter de Smet – beter bekend als Hendrik Groen – en Doortje Smithuijsen. Zij hadden het Boekenweekgeschenk en de thema-uitgave geschreven, wat in literaire kringen ongeveer dezelfde status heeft als het openen van de Olympische Spelen, maar dan met meer brilletjes en minder discuswerpen.

Pieter zat thuis op de bank met een kop thee en een nieuwsgierigheid die langzaam veranderde in existentiële twijfel. Hoe kom je eigenlijk op dat Boekenbal?

Word je uitgenodigd? Moet je een boek schrijven? Of volstaat het als je ooit een boodschappenlijstje hebt gepubliceerd op Facebook?

De verhalen waren tegenstrijdig. Volgens sommigen mocht je alleen komen als je schrijver was. Volgens anderen als je uitgever was. En weer anderen beweerden dat je ook binnenkwam als je iemand kende die ooit naast een dichter in de trein had gezeten. Het leek een beetje op een geheim genootschap. Zoals de vrijmetselaars. Maar dan met meer wijn en minder geheimzinnige handdrukken.

Binnen speelde zich een cultureel spektakel af. Er waren optredens, muziek en literatuur. Gedichten werden voorgedragen, generaties besproken en ergens tussendoor verscheen zelfs een fragment uit Turks fruit.

Dansers sprongen over het podium. Drummers sloegen ritmes van de tijd. En ergens in de coulissen stond waarschijnlijk een dichter te mompelen dat niemand hem echt begrijpt.

Als grande finale klonk het iconische nummer My Generation van The Who, waarop schrijvers van verschillende leeftijden samen karaoke zongen. Wat op zich al een wonder is. Schrijvers zingen namelijk zelden samen. Ze corrigeren elkaar meestal eerst.

En dan was er nog het andere deel van het Boekenbal. Het deel waar men in literaire kring iets discreter over spreekt. Het moment waarop de literatuur langzaam oplost in wijn, gesprekken en licht filosofisch gebabbel. Daar ontstaan de mooiste zinnen: “ Mijn uitgever begrijpt mij niet.” “Mijn recensent begrijpt mij niet.” “Eigenlijk begrijpt niemand mij.”

En ergens in een hoek staat een debutant die al drie uur probeert uit te leggen dat zijn roman “een hybride kruising is tussen autofictie, sociaal realisme en een licht absurde hamster”. Niemand weet precies wat dat betekent, maar iedereen knikt. Dat hoort zo.

Pieter keek naar het nieuwsbericht en dacht na. Het Boekenbal was duidelijk een plek waar generaties elkaar ontmoetten. Waar jonge schrijvers dromen van roem. En oudere schrijvers doen alsof ze daar nooit last van hebben gehad. Het was een traditie. Een viering van het boek. Maar ook — en dat begreep Pieter plotseling — een viering van iets anders. Van de behoefte van mensen om verhalen te vertellen.

Want uiteindelijk maakt het niet uit of je binnenkomt over een paarse loper. Of gewoon via de voordeur van je eigen woonkamer. Of je bestseller op de stapel ligt bij de boekhandel. Of dat je blog door zes trouwe lezers wordt gevolgd, waaronder je tante en iemand die per ongeluk op de link klikte. Iedereen die schrijft, hoort een beetje bij dat bal.


Niet omdat hij beroemd is. Niet omdat hij uitgenodigd wordt. Maar omdat verhalen nu eenmaal altijd ergens beginnen. Soms in een theater vol schrijvers. Maar meestal gewoon aan een keukentafel. Met een kop thee. En een middelmatig schrijver die denkt:Misschien moet ik dat Boekenbal toch eens meemaken. Al was het maar om te controleren of de verhalen over de wijn echt waar zijn.

Geef een reactie