
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Ik lees het nieuws meestal bij de koffie. Dat is een risico, maar eentje die ik bewust neem. Toch zijn er momenten waarop zelfs een doorgewinterde koffiedrinker even pauze moet nemen. Zondagochtend was zo’n moment.
“Patiënt met anaal ingebrachte WO I-granaat zorgt voor paniek in Frans ziekenhuis.”
Ik verslikte me niet. Ik bevroor. Dit was geen kop, dit was een cultureel experiment. Een titel die begint bij de spoedeisende hulp en eindigt ergens diep in de Europese geschiedenis.
Toulouse. Een ziekenhuis. Een man. Een voorwerp. Anale inbreng. En dan – alsof het de normaalste zaak van de wereld is – een Duitse granaat uit 1918. Zestien tot twintig centimeter geschiedenisles, discreet opgeborgen waar zelfs Freud even zijn notitieboekje dicht zou klappen.
De man had netjes gemeld dát hij iets had ingebracht. Wat dat iets was, hield hij nog even spannend. Dat heet dramaturgie. Pas bij het rectaal onderzoek werd duidelijk dat dit geen komkommer, kunstobject of verloren afstandsbediening betrof, maar een erfstuk uit de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog.
Ik zag het voor me. Artsen die begonnen aan hun dienst met het idee: rustige nacht, beetje buikpijn, wat snijwondjes. En dan ineens sta je oog in oog met keizer Wilhelm II. Inwendig.
De chirurg verwijderde de granaat. Vakmanschap. Hulde. Pas daarna daalde het besef in dat men zojuist niet alleen een patiënt, maar mogelijk ook een complete vleugel van het ziekenhuis had kunnen verliezen. De explosievendienst werd gebeld. Die keek ernaar, knikte professioneel en zei: “Geen ontploffingsgevaar.” Wat je zegt als je zelf allang weer buiten staat.
En daar zit de serieuze ondertoon. Want dit verhaal is natuurlijk hilarisch. Het is het soort nieuws dat zich razendsnel verspreidt, vergezeld van gegniffel, memes en morele superioriteit. Wat bezielt een mens? Hoe kom je eraan? En belangrijker: waarom?
Maar misschien is dat wel de verkeerde vraag.
Dit gaat niet alleen over een man en een granaat. Dit gaat over grenzen. Over hoe wij omgaan met risico, met sensatie, met aandacht. Over een wereld waarin alles moet kunnen, alles gedeeld wordt en alles – echt alles – een verhaal moet zijn. Zelfs als het letterlijk pijn doet.
Er zit ook iets treurigs in. Dat iemand zo ver gaat dat hij denkt: dit is een goed idee. Of een idee überhaupt. Dat er blijkbaar een leegte is waarin zelfs een stuk oorlogsmaterieel aantrekkelijk wordt. Niet om te herdenken, niet om te bewaren, maar om te voelen. Al is het maar iets.
En laten we eerlijk zijn: dit is niet alleen Frans. Dit is menselijk. Wij stoppen voortdurend dingen in onszelf die daar niet thuishoren. Meningen. Verwachtingen. Oorlogen van anderen. We dragen ze mee, soms jarenlang, tot iemand zegt: “Dit moet eruit.”
Het ziekenhuis in Toulouse deed uiteindelijk wat ziekenhuizen moeten doen: zorgen, kalmeren, opruimen. De patiënt maakt het goed. De granaat is afgevoerd. De geschiedenis is weer netjes buiten het lichaam geplaatst.
Maar de vraag blijft hangen. Niet hoe hij eraan kwam. Niet of hij wordt aangeklaagd. Maar waarom we dit nieuws zo gretig lezen. Waarom we lachen. En waarom we toch even slikken.
Misschien omdat dit verhaal ons eraan herinnert dat beschaving een dun laagje is. En gezond verstand soms nog dunner.
Ik nam een nieuwe slok koffie. Voorzichtig deze keer. Sommige verhalen moet je eerst laten bezinken. Bij voorkeur niet inwendig.
