
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Het was op het schoolplein. Altijd dat schoolplein. Een plek waar dromen beginnen, knieën sneuvelen en woorden soms harder aankomen dan een misplaatste voetbal tegen je slaap.
Pieter stond daar. Klein jochie, grote jas, naam nog groter. Zijn achternaam was zo’n naam. Zo’n naam die uitnodigt. Niet tot koffie, maar tot creativiteit van de verkeerde soort. “Dóóóie!” riepen ze. Niet één keer. Niet per ongeluk. Maar met overtuiging. Met volume. Met dat vileine plezier dat alleen kinderen kunnen hebben als ze nog niet weten dat ze later sorry moeten zeggen tegen zichzelf.
Pieter vond het verschrikkelijk. Want ‘dooie’ is niet zomaar een woord. Het is koud. Het is stil. Het is het einde van alles wat nog moest beginnen. En dat voelde hij, elke keer opnieuw. Alsof iemand met een gum langs zijn bestaan ging. Jij telt niet. Jij bent al klaar. Jij bent… dood.
Volwassenen zeggen dan dingen als: “Ach joh, trek het je niet aan.” Dat is een prachtige zin. Echt waar. Vooral omdat hij volstrekt onuitvoerbaar is. Alsof je tegen iemand met natte voeten zegt: “Doe alsof je droog bent.”
Jaren later.
Pieter is ouder. Wijzer. Zijn jas past nu beter. Zijn zoon heeft vrienden. En die vrienden noemen hem… ‘Dooie’. Liefdevol. Lacherig. Met een arm om de schouder en een frietje in de hand. “Kom je, Dooie?” En niemand bedoelt iets naars. Niemand lacht tegen. Iedereen lacht met.
Het kan verkeren.
En precies daar zit de verwarring. Want woorden zijn net messen: ze kunnen snijden, maar ook brood smeren. Het verschil zit ’m niet in het staal, maar in de hand die het vasthoudt. En vooral: in de bedoeling.
Pesten is zelden grappig. Ook niet als het lacherig klinkt. Ook niet als iedereen meelacht. Het is humor zonder humor. Grapjes zonder vangnet. Het is iemand klein maken zodat een ander zich even groot kan voelen. En dat is geen groei, dat is compensatie.
Het wrange is: pesters weten vaak niet dat ze pesten. Ze noemen het plagen. Of dollen. Of karakter vormen. Maar karakter vorm je niet door er met modder naar te gooien. Dat wordt gewoon… een vieze jas.
En ja, soms verandert alles. Soms wordt een scheldnaam een geuzennaam. Soms wordt pijn later een grap aan de keukentafel. Soms kun je erom lachen. Maar dat is geen bewijs dat het toen niet pijn deed. Dat is bewijs dat mensen veerkrachtig zijn. En veerkracht is iets anders dan onkwetsbaarheid.
De boodschap?
Misschien deze: let op je woorden. Niet omdat ze altijd verkeerd zijn, maar omdat ze altijd landen. En jij bepaalt niet waar. Dat doet de ander. En als je iemand ‘Dooie’ noemt, vraag jezelf dan even af: zeg ik dit met iemand, of over iemand? Het verschil is klein. De gevolgen niet. Pieter weet het. Hij heeft het gevoeld. En hij lacht nu. Maar hij vergeet het nooit.
