
Pieters Pamflet
Sinds de nieuwe coalitie van D66, CDA en VVD liet weten de AOW-leeftijd verder te willen verhogen, word ik bestookt met filmpjes van kromlopende mannetjes, dames achter rollators en bureaustoelen als grafkisten. Tenenkrommend. Niet omdat die beelden niet ergens waar zijn, maar omdat ze de werkelijkheid zo platslaan. Alsof ouder worden per definitie gelijkstaat aan aftakelen. Alsof je na je zestigste vooral een probleem bent dat de samenleving moet zien te financieren.
Dat zegt niet alleen iets over politiek, maar vooral over hoe wij als samenleving naar werk, waarde en ouder worden zijn gaan kijken.
De verkeerde lens
We leven in een wereld waarin werk vooral een moetje is: een economische verplichting om de hypotheek, de boodschappen en het weekendje weg te betalen. Daarbij vergeten we dat werken ooit begonnen is als iets anders – als een manier om iets te maken, te helpen, betekenis te hebben. Werk is menselijk. En dat gaat niet vanzelf verloren als je 67 of 70 bent.
De echte vraag is dus niet: kunnen mensen nog doorwerken tot hun AOW? De echte vraag is: hoe zorgen we ervoor dat mensen hun talenten, ervaring en betrokkenheid kunnen blijven inzetten – op een manier die past bij hun levensfase?
Heel veel ouderen doen dat allang. Ze zijn vrijwilliger, mantelzorger, oppas, coach, raadslid, klankbord, vreugdebrenger. Ze dragen niet minder bij dan toen ze in loondienst waren – ze dragen alleen anders bij. Zij zijn het cement dat onze samenleving bijeenhoudt, vaak zonder dat we het doorhebben.
De verkeerde waardering
We spreken over arbeid alsof het een strafblad is dat je moet uitzitten tot je AOW. En wie dat niet redt, heeft ‘pech’. Maar wie bepaalt eigenlijk wat ‘werken’ is? De verpleegkundige met versleten knieën, de stratenmaker met een kapotte rug – ze kunnen misschien hun vak niet meer uitoefenen, maar ze verliezen niet plots hun waarde. Hun kennis, ervaring en menselijkheid verdwijnen niet bij het pensioenfonds. Ze verschuiven naar andere plekken – in buurten, families, verenigingen. En dát is werk dat je niet in euro’s uitdrukt, maar in samenhang, warmte en betekenis.
Tijd voor een ander verhaal
Politiek gesproken is het simpel om aan cijfers te draaien – een jaartje erbij, een procentje eraf. Maar als dat gebeurt zonder moreel kompas, missen we de kern. We hebben een samenleving nodig waarin er zijn voor elkaar net zo waardevol is als er werken voor elkaar. Waarin werk weer voelt als iets van jezelf, niet als iets tegen jezelf.
Dus ja, laten we het hebben over een betaalbare toekomst. Maar laten we vooral de horizon verruimen: niet langer denken in economische houdbaarheid, maar in menselijke wederkerigheid.
Want een samenleving redt het niet omdat iedereen tot z’n zeventigste werkt. Ze redt het omdat mensen – jong én oud – willen blijven bijdragen. Niet omdat het moet, maar omdat het mag.
Natuurlijk wil ik graag een oproep doen, maar dan wel eentje die schuurt. Niet nog een beleefd verzoekje, maar een uitnodiging om écht anders te durven kijken.
Tijd dat politiek en samenleving in de spiegel kijken
Beste politici: als je de AOW-leeftijd verhoogt omdat de cijfers dat nodig maken, heb dan ook de moed om het verhaal erachter te veranderen. Stop met ouderen weg te zetten als kostenpost of risico, en begin ze te zien als volwaardig deel van de ruggengraat van dit land – ook na hun 67ste. Ouderen zijn geen budgettair probleem, maar een relationeel kapitaal waar we veel te slordig mee omgaan.
En beste samenleving: wij zijn zelf onderdeel van die beeldvorming. Zolang wij filmpjes blijven delen van rollators, kromme ruggen en “zielige oudjes”, houden we een karikatuur in stand waar we uiteindelijk allemaal last van krijgen. Want hoe wij nu over ouderen praten, is hoe straks over óns wordt gepraat.
Dus wat mij betreft is de echte politieke opdracht niet: hoe krijgen we mensen nóg langer aan het werk? De opdracht is: hoe bouwen we een samenleving waarin mensen van elke leeftijd hun talenten en ervaring kunnen inzetten op manieren die passen bij hun lichaam, levensfase en dromen. Waarin werk geen noodzakelijk kwaad is om rond te komen, maar een vorm van betekenis geven – in loondienst, als vrijwilliger, als mantelzorger, als buurvrouw, als opa op de tribune bij de voetbal.
Daarom deze oproep
Aan politici: stop met beleid dat mensen reduceert tot leeftijd en loonstrook, en ontwikkel beleid dat uitgaat van wat mensen wíllen en kúnnen bijdragen.
Aan ons allemaal: deel minder angstplaatjes en meer echte verhalen van ouderen die ertoe doen – in de straat, op de club, in de zorg, in de familie.
Een duurzame en betaalbare toekomst begint niet bij één jaartje AOW erbij of eraf, maar bij een andere bril. Een samenleving waarin werk niet voelt als straf, maar als een manier om er voor elkaar te zijn – je hele leven lang.
En voor wie denkt dat het makkelijk praten is voor iemand die in goede (financiële) gezondheid leeft: ik ben (bijna) 70, ken zo de nodige medische beperkingen, maar werk nog elke dag met veel plezier. Niet, omdat het moet, maar omdat het kan!
