
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die woorden die meteen iets oproepen. Ratten is er zo één. Je ziet ze al voor je: glimmende oogjes, een staart als een nat touwtje, en een moreel kompas dat ergens tussen de afvalcontainer en het rioolputje is blijven steken. Niemand wil ze. Niemand mist ze. En toch zijn ze er. In groten getale. Ook in Capelle, in de wijk Middelwatering, waar de rat zich inmiddels heeft opgewerkt van incidentele passant tot volwaardige buurtbewoner.
Wie er woont, weet het. De struiken ritselen niet meer van de liefde, maar van pootjes. De kliko’s zijn geen kliko’s meer, maar all-you-can-eatbuffetten. En wie ’s avonds nog even de hond uitlaat, loopt niet alleen zijn rondje, maar ook langs de stille getuigen van een samenleving die ergens een kruimel te veel heeft laten liggen.
Maar laat ik eerlijk zijn: ratten zijn niet het grootste probleem. Rattengedrag is dat wel.
Want mensen kunnen zich óók als ratten gedragen. Dat is misschien nog wel vervelender. Dat begint klein. Een vuilniszakje naast de container. “Ach, één keer.” Een bankstel op de stoep. “De gemeente haalt ’m vast wel op.” En voor je het weet heb je geen wijk meer, maar een openluchtlaboratorium voor knaagdierkunde.
De rat is namelijk een opportunist. Net als sommige mensen. Hij komt niet omdat hij zo graag in Middelwatering wil wonen – hij komt omdat wij hem uitnodigen. Met slordigheid. Met wegkijken. Met het collectieve schouderophalen dat zegt: niet mijn probleem. En ratten luisteren daar aandachtig naar. Ze horen het zelfs beter dan wij.
Toch is het te makkelijk om alleen met de vinger te wijzen naar “de rat”. Want de rat doet wat ratten doen. Die volgt zijn natuur. De mens daarentegen heeft ooit beschaving uitgevonden. En afvalinzameling. En regels. En burenoverleg. Dat is geen biologie, dat is keuze.
Dus ja, we moeten ratten bestrijden. Serieus. Professioneel. Zonder valse romantiek. Een rattenkolonie hoort niet in een woonwijk, hoe sociaal ze onderling ook zijn. Maar minstens zo hard moeten we het andere probleem aanpakken: het ratten-in-de-mens-gedrag.
Dat betekent: geen rommel laten slingeren. Geen dumpingen goedpraten. Elkaar aanspreken zonder meteen in een verbaal knaaggevecht te belanden. En ja, ook van de overheid mag verwacht worden dat zij zichtbaar optreedt. Niet alleen met vallen en gif, maar met aanwezigheid, handhaving en gezond verstand. Want een wijk is geen riool. En samenleven is geen knaagwedstrijd.
Wie Middelwatering lief is / en dat zijn er velen – weet: ratten horen thuis in sprookjes, fabels en politieke metaforen. Niet tussen de speeltuin en het tuinpad. En als we daar samen iets aan doen, verdwijnen ze vanzelf. De echte ratten misschien iets sneller dan de figuurlijke. Maar ook dat is vooruitgang.
En vooruitgang, dames en heren, daar lust zelfs een rat geen kaas van.
