Maestro Jamai (en de wenkbrauwen van Jaap)

Ik moest denken aan Jaap van Zweden.

Dat overkomt me niet vaak, dat ik zomaar midden op de dag aan Jaap van Zweden moet denken. Meestal denk ik aan waar mijn bril ligt, of ik het gas uit heb gedaan en waarom mijn agenda altijd voller is nádat ik hem heb opgeruimd. Maar ineens was daar Jaap. Met zijn viool. En zijn wenkbrauwen. En dat verhaal dat we inmiddels collectief kennen: jongetje met een viool, man met een orkest, wereldberoemd, streng, precies, geen gezeur, nu inzetten.

En toen dacht ik: wacht eens even.

Van violist naar dirigent. Van eerste rij naar de bok. Van snaren naar zwaaien. En toen dacht ik nóg iets: van Idols-winnaar… naar dirigent?

Ja. Jamai.

U weet wel. Die jongen van Step Right Up, die ooit met een glimlach waar je een kamer mee kon verlichten en een stem waar je schoonmoeder stil van werd, Idols won. De man van musical, televisie, presentaties, het vakmanschap van de veilige lach en de keurige noot. De Jamai waarvan we dachten: die blijft gezellig waar hij is.

En toen stond hij daar ineens. Met een baton. En een orkest. En een blik van: dit is serieus, mensen.

Maestro.

In de eerste aflevering zei Isabelle van Keulen: ‘Je deed alsof je dit al jaren doet.’

Dat is zo’n zin die je normaal alleen hoort bij mensen die net voor het eerst zelf hun belastingaangifte hebben gedaan of zonder handleiding een IKEA-kast in elkaar hebben gezet. Maar hier ging het over dirigeren. Over het temmen van een orkest. Over het grote luisteren, het kleine gebaar, de stilte vóór de inzet.

Dominic Seldis hoopte dat Jamai dit niveau acht weken kon volhouden. Dat soort hoop ken ik. Dat is hoop met een wenkbrauw erbij.

En toen deed hij het. Acht weken lang. Alsof hij nooit anders had gedaan. Alsof hij stiekem ’s nachts al jaren voor de spiegel stond te zwaaien, terwijl hij zachtjes fluisterde: lang leve de muziek.

Iedere week bovenaan. Iedere week raak. Iedere week die vervelende combinatie van talent, discipline en iets wat verdacht veel op leiderschap lijkt.

Ed Spanjaard noemde het een “zeer sterke geestelijke en muzikale discipline”. Dat klinkt als iets waarvoor je normaal eerst drie kloosters en twee burn-outs nodig hebt. Jamai deed het gewoon. En in aflevering drie stond hij al zonder baton op de bok. Zonder vangnet. Zonder stokje. Met lege handen en volle aandacht.

En toen kwam Schindler’s List.

Filmmuziek is altijd gevaarlijk. Je kunt makkelijk winnen op sentiment. Maar dit was geen goedkoop huilmoment. Dit was sturen zonder te duwen. Leiden zonder te trekken. Dominic Seldis hield het niet droog. Ik ook niet, trouwens, maar ik huil al als de reclame te lief wordt.

Halve finale. Amélie. Harp. Intiem. ‘Kalm, elegant en respectvol,’ zei Seldis.

Dat zijn woorden die je zelden hoort in combinatie met televisie. Laat staan met een talentenjacht. En toch stonden ze daar. Drie tienen. Alsof het niets was.

‘Ik vind het waanzinnig om te doen!’ zei Jamai.

Dat geloofde je meteen. Omdat waanzin hier niet ging over glitter of applaus, maar over overgave. Over het besef dat je soms ineens op een plek staat waarvan je niet wist dat je er naartoe onderweg was. En daar zit, onder alle hilariteit en het lichte ongeloof, de serieuze ondertoon.

We stoppen mensen graag in dozen. Die is van dit. Die blijft van dat. Die kan dat niet. Die moet vooral doen wat we al van hem kennen.

Jaap van Zweden brak ooit uit zijn vioolkist. Jamai lijkt nu voorzichtig het deksel van een andere doos open te duwen.

Wordt hij een wereldberoemde dirigent? Geen idee. Moet hij dat willen? Weet ik niet. Maar het kunststukje is niet dat hij Maestro won. Het kunststukje is dat hij liet zien dat je jezelf opnieuw kunt uitvinden, zelfs als iedereen denkt dat jouw verhaal al af is.

Van Idols-winnaar naar dirigent? Waarom eigenlijk niet.

Lang leve de muziek. Maar misschien nog wel meer: lang leve de tweede akte.

Geef een reactie