
Knol der knollen, held van het Hollandse bord
Pieters Daglicht over DenkDingen
Er zijn dagen dat ik mij afvraag waarom we het eigenlijk nog over spiritualiteit, mindfulness en innerlijke rust hebben, terwijl de oplossing al eeuwen in onze kruideniersmand ligt: de aardappel. Ja, de pieper. De knol. De underdog van de nachtschadefamilie. De zetmeelbom die zich bescheiden onder de grond verschuilt alsof hij iets te verbergen heeft – wat natuurlijk ook zo is: pure culinaire zeggingskracht.
Laat ik maar meteen eerlijk zijn: Pieter houdt van aardappelen. Liefst kruimig. Zo kruimig dat ze nog vóór het afgieten spontaan uiteenvallen, als een licht wanhopige romanticus die bij de eerste aanraking in tranen uitbarst. Maar bloemig als puree? Ook niet te versmaden. Puree is eigenlijk een knuffel in voedselvorm. Een zetmeelhoudende liefdesbrief die je eet met een lepel.
Het mysterie van de uitloper
En dan heb je ze: de uitgelopen aardappelen. Die knollen die, als je ze iets te lang laat liggen, ineens denken: “We gaan verhuizen. We beginnen een nieuw leven. Hier, heb een spriet.”
Het geeft altijd een beetje een Frankenstein-gevoel wanneer je de keukenkast opentrekt en een aardappel je aankijkt met tentakels die qua uitstraling ergens tussen ‘modderig optimisme’ en ‘post-nucleaire flora’ hangen. Toch wordt er in huishoudens van Nederland nog te vaak paniekerig gereageerd. Mensen gooien ze linea recta in de prullenbak, alsof de aardappel ter plekke een misdrijf heeft begaan.
Maar laten we het beestje bij de knol noemen: Die uitlopers kun je er gewoon afsnijden. Weg ermee. Solanine zit in die sprieten, ja – een giftige stof, dat klopt. Maar zodra je ze wegsnijdt, is de rest van de aardappel weer zo veilig als een oma die op haar pantoffels naar de brievenbus schuifelt. Sterker nog, 99 van de 100 keer is die aardappel gewoon prima, mits hij stevig is en niet groen of glazig kijkt alsof hij al een week te veel heeft meegemaakt.
Ja, uitgelopen aardappels kunnen wat taaier zijn en een vitamine minder hier of daar. Maar we hoeven niet bij elk ontsproten sprietje te doen alsof het ding in quarantaine moet. Het is overdreven om de hele pieper weg te gooien. Het is zelfs een beetje beledigend voor de aardappel. Heeft ’ie zó hard gewerkt om zetmeel op te sparen, krijgt ’ie dit ervoor terug.
Waarom ik pleit voor aardappelrespect
De aardappel is een cultuurgewas, zeggen ze. En dat is waar. Maar het is ook een karaktergewas. Een gewas dat ons iets leert. Namelijk: bescheidenheid. Volharding. En het belang van af en toe ondergronds gaan om even bij te tanken.
Maar bovenal leert de aardappel ons dat perfectie overschat wordt. Oké, hij loopt af en toe uit. Oké, hij ziet er soms wat gehavend uit. Maar met een beetje aandacht, een klein mesje en liefde – altijd liefde – wordt hij weer het fundament van de Hollandse maaltijd.
Misschien, heel misschien, is dat wel de boodschap van de aardappel. Dat we elkaar niet afschrijven zodra we rare sprieten krijgen. Dat groei soms rommelig is. En dat er onder elk rafelrandje iemand zit die nog steeds gevoed kan worden – en vooral: kan voeden.
Dus ja, ik houd van aardappelen. Ze zijn betrouwbaar. Ze zijn eenvoudig. En ze leren mij dat een klein beetje schilwerk wonderen doet. En wie dat nog steeds niet begrijpt, moet maar eens proberen een stampot te maken met quinoa. Succes.

Ik lees vol verbazing dat er dus mensen schijnen te zijn die aardappels met sprieten weggooien. Hebben die mensen dan in hun jeugd niet geleerd dat je die weg kunt snijden, net zoals de blauwe en groene plekken? Dat de rest van de aardappel nog, zoals je al aangeeft, eetbaar is? Dat soort dingen leerde ik in mijn jeugd van mijn moeder en mijn oma. Bizar dat men dat niet meer leert.
Opgebakken aardappels, stamppotten of gewoon gekookt, heerlijk.