Het licht gaat niet uit, het wordt schemer


Er zijn momenten waarop een volk collectief even zijn koffiekopje laat zakken. Niet omdat er oorlog uitbreekt, of omdat de boter weer duurder wordt, maar omdat iemand zegt: “Ik stop ermee.” Zo’n moment is dit. Frits Spits. Klaar. Afgezwaaid. De microfoon voorzichtig neergelegd alsof hij een slapend kind is dat niet wakker mag worden.

En meteen klinkt het: het einde van een tijdperk. Dat werd ook gezegd bij Radio Veronica. Bij Van Kooten & De Bie. Bij Tineke de Nooy. En ja, zelfs toen de laatste pick-up van Hilversum 3 werd uitgezet en iemand vergat het rode lampje uit te doen.

Het is niet het einde van de wereld. Maar het is wél een duidelijke scheur in het collectief geheugen, ergens tussen “weet je nog” en “dat doen ze nu niet meer zo”.

Frits Spits. De man die 52 jaar lang bewees dat radio geen apparaat is, maar een ontmoeting. Geen medium, maar een stem die precies wist wanneer hij moest zwijgen.

Hij begon als Frits Ritmeester – wat klinkt als iemand die je automatisch vertrouwt met je platencollectie – en groeide uit tot Frits Spits, radiomaker van de eeuw. Dat is geen titel, dat is een natuurverschijnsel. Zoals de Elfstedentocht, maar dan vaker. De Avondspits. Zeg die naam hardop en een generatie automobilisten remt automatisch af.

Daar zaten we. In files die nog gewoon files mochten zijn. Geen apps, geen podcasts, geen algoritmes. Alleen een stem die zei: “Vrienden van De Avondspits…” En je wist: ik hoor erbij. Ook al zat je alleen in een Fiat Panda met een doorgezakte antenne.

Frits maakte geen programma’s. Hij bouwde kamers in je hoofd. Met woorden die niet schreeuwden, maar gingen zitten. Met muziek die niet opdronk, maar bleef hangen.

En toen kwam de taal. De liefde voor het Nederlands. Voor vergeten woorden, onhandige zinnen, kromme constructies die ineens prachtig bleken als je ze hardop uitsprak. Poplimericks. Tweespraak. Het Groot Dictee – een nationale oefening in nederigheid, waarin zelfs hoogleraren begonnen te zweten bij cassowary en coûte que coûte.

Frits bewees dat taal geen wapen is, maar een instrument. Je kunt ermee ontroeren. Verbinden. En ja, soms ook lichtjes pesten – maar altijd met stijl. Nu zegt hij: “Ik voel dat het tijd is.”

Dat is misschien wel het meest Frits Spits-achtige wat hij had kunnen zeggen. Geen drama. Geen afscheidstournee met confetti. Geen greatest hits in zeven delen. Gewoon: het klopt zo.

Radio maken is intensief, zegt hij. Dat klopt. Zeker als je het goed wilt doen. Zeker als je weigert om achtergrondruis te worden in een wereld die steeds harder praat en minder luistert.

En daar zit de serieuze ondertoon. Frits Spits stond voor aandacht. Voor zorgvuldigheid. Voor vakmanschap zonder borstklopperij. Hij maakte radio alsof de luisteraar ertoe deed. Alsof woorden gewicht hadden. Alsof stilte ook iets kon zeggen. Dat is geen nostalgie. Dat is een les.

Het licht gaat niet uit bij Frits Spits. Het wordt schemer. Dat zachte moment waarop je even denkt: zal ik het lampje aan doen? En dan besluit: nee, nog niet. Laat dit maar even zo.

Neem het mee. In ons geheugen. In ons taalgevoel. In hoe we luisteren. Want tijden eindigen. Maar wat echt goed was, blijft hoorbaar. Zelfs als de radio uit staat.

Eén reactie

Geef een reactie