De laatste grap van Gerard Cox

Gisteren ging Gerard Cox dood. Ja, u leest het goed. Gerard Cox, de man die ooit zei dat hij “’t is weer voorbij die mooie zomer” — en gelijk had hij, want nu is het voorgoed herfst in Rotterdam.

Laat ik eerlijk zijn: de dood van Cox is geen gewone overlijdensadvertentie waard. Die man was namelijk geen ster, maar een sterrenstelsel. Eén van die types die je het liefst op een verjaardag in de hoek zette met een glas te zoet sherry en dan gewoon de hele avond luisterde. Niet omdat hij zo bescheiden was, maar omdat hij tegelijk kon zeuren, zingen, lachen en vloeken op een toonhoogte die ergens tussen een psalm en een vismarkt in lag.

Ik bedoel: wie anders dan Cox kon met droge ogen zeggen dat Nederland eigenlijk niet deugde, maar dan zo zingen dat je de volgende dag alsnog de vlag uithing? Hij was een soort menselijke bitterbal: krokant van buiten, gloeiend heet van binnen, en je moest altijd oppassen dat je je tong er niet aan verbrandde.

Wat mij altijd trof in Cox, was dat hij nooit bang was om de waarheid te overdrijven. Als de politiek het liet afweten, maakte hij er een cabaretlied van dat je meezong, zelfs al ging het over je eigen ondergang. Hij had de gave om onze nationale zeurcultuur te verheffen tot kunst. Waar wij anderen ons geniepig ergeren aan de buren, maakte Cox er een lied van en verkocht er honderdduizend platen mee.

Maar achter al dat lawaai en die zelfspot zat altijd de serieuze boodschap: we zijn maar kleine mensen in een groot, soms belachelijk land, en juist daarom moeten we lachen.

En nu is hij dus dood. Dat klinkt cru, maar bij Cox mag dat. Hij hield niet van mooipraterij. Hij zou ons uitlachen als we het over “een groot verlies” hebben. Sterker nog: hij zou waarschijnlijk vanuit de hemel — als hij daar tenminste binnenkomt — roepen: “Jullie weten niet wat jullie missen!”

Maar toch, ergens doet het pijn. Omdat met Cox ook een stukje van dat volkse, dwarse, Rotterdamse geluid verdwijnt. Het geluid dat zei: “Doe maar normaal, maar doe het zo hard dat iedereen het hoort.”

Dus wat leren we van de laatste grap van Gerard Cox?

  1. Zeur hardop. Beter een lied van gemopper dan een stille knoop in de maag.
  2. Maak het belachelijk. Als de wereld te groot is om te begrijpen, maak er een grap van en zing hem vals maar luid.
  3. Wees onbeschaamd jezelf. Want wie dat doet, kan na zijn dood rekenen op een lach in plaats van een zucht.

En zo sluiten we af. Gerard Cox is dood, maar zijn stem echoot nog na in de kroegen, in de keukens, in de stad waar het altijd waait. Het is weer voorbij die mooie zomer, Gerard. Maar we zingen je door de winter heen.

Geef een reactie