
Pieters Daglicht over Denkdingen
Er is een wonderlijke hiërarchie in de wereld van het kwaad. Alsof er een rangorde bestaat, een soort Champions League der Schurken. En laten we eerlijk zijn: Nederland kijkt graag mee, vanaf de bank, knabbelend aan een handje pinda’s, terwijl ergens ver weg de wereld in brand staat.
Poetin, bijvoorbeeld. De man die zichzelf zo graag ziet als een tsaar, maar in feite de regisseur van een eindeloze tragedie is. Zijn oorlog tegen Oekraïne grenst aan het onwaarschijnlijke, een misdadig toneelstuk waarin tanks de hoofdrol spelen en mensenlevens slechts figuranten zijn. Een schurk van formaat, zonder twijfel.
Maar dan, wie de blik verschuift naar Gaza, ziet een nog duisterder tafereel. Want hoe wreed kun je zijn, als je de wetten van de menselijkheid – de wetten die na Auschwitz zijn geschreven, notabene om dit soort verschrikkingen te voorkomen – achteloos in de prullenbak gooit? Het humanitair oorlogsrecht is geboren uit de tranen en as van de Holocaust. En juist Israël, dat land van overlevers, dat volk van herinnering, schendt die wetten alsof het kruimels van tafel veegt. Het wringt, het schroeit, het snijdt.
En daar zitten wij dan. Verontwaardigd, natuurlijk. Mokkend en twitterend. Onmachtig. Want wat kunnen wij, kleine toeschouwers in een groot, bloedig theater? We doen wat we altijd doen: we kijken. We mompelen. We schudden het hoofd. En straks, als de wapens eindelijk zwijgen, marcheren we weer massaal de straat op met het vertrouwde refrein: “Dit nooit meer!”
Maar, o ironie, dát roepen we al sinds 1945. Sinds de kampen, sinds de honger, sinds de schaduw van wat een mens een mens kan aandoen. En telkens opnieuw blijkt dat “nooit” in de praktijk gewoon betekent: “tot de volgende keer.”
De boodschap: een schurk herken je niet alleen aan zijn daden, maar ook aan ons zwijgen. Want zolang wij blijven toekijken, blijven zij spelen.
