‘Ze zei dat ze ging, en dat deed ze ook’

Vanuit de keuken klonk het gerommel van een theepot die tegen de gootsteen tikte. De gordijnen hingen scheef, zoals altijd, en de kat keek verwijtend naar buiten, alsof de regen zijn schuld was. In het huis van nummer 23 was alles ogenschijnlijk normaal. Behalve dat ze haar sleutels op tafel had laten liggen.

“Ze zei dat ze ging,” vertelde de buurvrouw, “en dat deed ze ook.”

Maar niemand vroeg: Waarheen?

In Nederland wordt elke acht dagen een vrouw vermoord. Niet door een onbekende, niet in een steegje, niet als gevolg van een misdaadserieachtige wending in haar leven. Nee — door haar partner. Of haar ex. Door iemand die haar bij naam kent, haar lievelingseten weet en ooit haar verjaardag vierde met een taart die net te veel slagroom had.

We noemen het femicide, een woord dat nog steeds klinkt als iets voor een Scandinavië-docu, terwijl het dus ook gewoon in Veenendaal, Schiedam en Deventer gebeurt.

De meeste vrouwen worden niet ineens vermoord. Er is meestal een voorgeschiedenis. Niet van één ruzie, maar van tientallen signalen.

Ze voelt het als eerste. In de blik. De toon. De stilte na een opmerking. De opluchting als hij even niet thuis is.

“Je stelt je aan,” zegt hij dan.

En vervolgens zegt ze het zelf ook maar.

Tot ze het op een dag niet meer zegt.

Ik sprak laatst een wijkagent die zei: “Als een vrouw opbelt en zegt ‘ik voel me niet veilig, maar ik weet niet precies waarom’ — dan weet ík meestal al waarom.”

En dat zou al genoeg moeten zijn. Maar het is het nog niet.

We hebben sinds kort een Femicide Monitor. Daaruit blijkt: in 2024 zijn in Nederland 24 vrouwen vermoord, vaak nadat er al meldingen waren geweest van stalking, dreiging of mishandeling. Nog eens 49 vrouwen overleefden een poging. En dan hebben wij het nog niet over de vrouwen die, onder de druk van de situatie, zelf uit het leven zijn gestapt.

Het is alsof er een groep vrouwen op een smalle brug staat, en sommigen worden net op tijd teruggetrokken — terwijl anderen in het donker verdwijnen.

Er zijn gelukkig plannen. “Stop Femicide!” heet het. Serieus werk: meer geld, betere signalering, samenwerking tussen instanties.

Maar als het plan in de kamer ligt en de vrouw op de bank zit te wachten tot hij thuiskomt, dan zijn we er nog niet.

Ze draagt een trui tot haar kin, en ze zegt: “Ik viel tegen de kast.”

Ze zegt: “Hij heeft het moeilijk op zijn werk.”

Ze zegt: “Het is mijn schuld ook wel een beetje.”

Ze zegt: “Ik wil geen problemen maken.”

En wij zeggen dan nog steeds te vaak: “Dat is privé.”

Dat moet anders. Niet met megafoons en posters alleen, maar met iets veel ingewikkelders: menselijke moed.

De moed van de buurvrouw die doorvraagt.

De moed van de huisarts die níet alleen pillen voorschrijft.

De moed van een vriendin die zegt: “Kom hier. Nu.”

Want de meeste vrouwen die worden vermoord, zijn al eens eerder gezien.

Maar niet geloofd.

Niet serieus genomen.

Niet beschermd.

Ik weet het, het is geen zonnig stukje vandaag. Maar soms moet je het donker benoemen om het daglicht te kunnen laten schijnen.

En als je dit leest en denkt: Misschien moet ik iemand bellen. Misschien klopt er iets niet.

Doe dat dan.

Ook als het maar een gevoel is.

Juist dan.

Want misschien zegt ze straks:

“Hij doet me niks.”

En misschien zegt ze morgen niks meer.

Pieters Daglicht

Voor wie de waarheid soms beter klinkt met een beetje zonlicht eromheen

Geef een reactie