
of hoe we straks in maanpakken het bos in moeten
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er is iets gaande in de bossen en bermen, mensen. En het is niet de wederopstanding van het fluitenkruid. Wie met open vizier de paden des levens bewandelt – of gewoon een ommetje maakt in het bos – kan er niet omheen: de brandnetel is aan een stille coup bezig. Ooit was het een hinderlijke zijlijnspeler, een prikkende passant in de marge van de natuur. Nu rukt hij op, frontaal, parmantig, en zonder excuses.
Je kunt geen graspaadje, zandweggetje of halfvergeten schelpenpad bewandelen, of je moet laveren alsof je meedoet aan een natuurvariant van Ninja Warrior. En dat alles om een aanraking te vermijden die voelt alsof je door een bij is beledigd.
Wat is hier aan de hand?
Laten we eerst even de vinger op de zere plek leggen. Of nou ja, laten we dat maar niet letterlijk doen – brandnetelervaring leert: vingers branden sneller dan boter smelt.
Het antwoord is: stikstof. En warmte. En een portie menselijke gemakzucht. De brandnetel is een stikstofliefhebber, een echte veelvraat op voedingsrijke grond. Door onze landbouw, auto’s en overijverige meststrooiers is de natuur inmiddels een all-you-can-eat-buffet geworden voor deze stekelige opportunist.
Tegelijkertijd zorgt het veranderende klimaat – warmer, vochtiger, grilliger – voor een groeiseizoen waar menig moestuineigenaar van droomt. Behalve dan dat het niet de courgette is die woekert, maar de brandnetel. De winnaar van de evolutie is blijkbaar degene die zich het minst aanpast, maar gewoon doet alsof hij al thuis is.
Wat kunnen wij eraan doen?
Nou, ten eerste: ophouden met de brandnetel demoniseren. Want ook al is hij de Voldemort van de wandelaar, hij is óók een ecologische kampioen. Tal van insecten – zoals de dagpauwoog en kleine vos – zijn dol op de brandnetel. Ze leggen er eitjes op, smikkelen van de bladeren en zingen vermoedelijk kleine liedjes van geluk (zij branden zich immers niet).
Maar, zoals bij elke monocultuur, geldt ook hier: té veel is niet gezond. We moeten dus toe naar balans. Minder stikstof in de lucht en bodem zou helpen. Meer variatie in het beheer van natuurgebieden ook. En misschien moeten we zelf ook iets meer in de brandnetel gaan staan – figuurlijk dan.
Want ja, je kunt ze eten. Echt.
De jonge blaadjes van de brandnetel – geplukt vóór ze hun innerlijke vlammenwerper hebben geactiveerd – zijn heerlijk in soep, pesto of thee. Klinkt gek, maar denk aan spinazie met een verhaal.
Recept: Brandnetelsoep voor beginners (en overlevenden)
- Pluk (met handschoenen!) een vergiet vol jonge brandneteltopjes.
- Was ze grondig. (Soms leeft er nog een kevertje met groot huisrecht tussen de blaadjes.)
- Fruit een ui in wat boter, voeg een teentje knoflook toe.
- Gooi er twee aardappels in, in blokjes. Voeg een liter groentebouillon toe.
- Laat het koken tot de aardappels gaar zijn.
- Voeg dan de brandnetels toe en laat nog 5 minuten meekoken.
- Pureer. Peper, zout, een scheutje room, klaar.
Je eet dus niet alleen je vijand op – je helpt de biodiversiteit een handje én verlaagt je stikstofvoetafdruk. Een win-wín-wín, zoals dat in managementkringen heet.
Tot slot
Laat de brandnetel niet het symbool worden van hoe wij de natuur hebben verbrandmerkt met onze overvloed. Maar laat hem ook geen reden zijn om ons straks in maanpakken voort te bewegen door onze eigen achtertuin. Wandel lichtvoetig, wees waakzaam – en neem voor de zekerheid een thermoskan soep mee.
Want in een wereld die brandt, moeten we soms gewoon de soep eten om te overleven.
Brandnetelsoep, welteverstaan.
