
Over liefde, verschillen en de merkwaardige gewoonte van mensen om zich met andermans geluk te bemoeien
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter moest even slikken toen hij het nieuws las. Niet omdat hij zich verslikte in zijn zondagse boterham met gekookt ei. Dat gebeurt ook weleens, maar daar is doorgaans een glas melk afdoende voor.
Nee, dit keer was het iets anders.
Uit het nieuwste HBSC-onderzoek van de Universiteit Utrecht en het Trimbos-instituut blijkt dat Nederlandse jongeren tussen 2021 en 2025 duidelijk negatiever zijn gaan denken over homoseksualiteit. Onder meisjes daalde het percentage met een positieve houding van 78 naar 51 procent. Bij jongens ging het van 40 naar 22 procent. Ook het gevoel dat je op school openlijk over homoseksualiteit kunt praten, is afgenomen.
Iedereen mag zichzelf zijn. Behalve als de klas het niet leuk vindt.
Pieter vindt dat toch een merkwaardige ontwikkeling.
We leven namelijk in een land waarin we onszelf graag presenteren als kampioen mogen zijn wie je bent. We hebben regenboogvlaggen, Paarse Vrijdag, inclusiebeleid, diversiteitsagenda’s en waarschijnlijk ergens een beleidsadviseur die een werkgroep heeft opgericht om te onderzoeken hoe inclusief de inclusie eigenlijk is.
Prachtig allemaal. Maar ondertussen blijkt dat een jongen op school misschien liever niet vertelt dat hij verliefd is op een jongen. Of een meisje haar vriendinnetje niet durft te noemen.
Dan heb je toch een probleem.
Want inclusie betekent niet dat iedereen hetzelfde moet worden. Het betekent juist dat je verschillend mag zijn zonder dat je daarvoor eerst toestemming hoeft te vragen aan de rest van de klas.
Pieter heeft daar een tamelijk eenvoudige opvatting over. Als jij van mannen houdt, moet je vooral van mannen houden. Als jij van vrouwen houdt, vooral doen. Als jij twijfelt, zoek het lekker uit. En als jij helemaal niet weet waar je op valt, dan mag dat óók.
Pieter vindt zelfs dat je best gewoon Pieter mag zijn. Al begrijpt hij dat voor sommige mensen een tamelijk zware opgave kan zijn.
De school als oefenplaats
School zou bij uitstek de plek moeten zijn waar je kunt oefenen met het leven. Niet alleen met breuken, topografie en de vraag wie Willem van Oranje ook alweer was. Maar ook met verschillen.
Daar ontmoet je kinderen die anders denken, anders geloven, anders wonen, anders liefhebben, anders eruitzien en soms gewoon anders reageren op de vraag: “Wat wil je later worden?”
De één zegt dokter. De ander profvoetballer. En een derde zegt: “Weet ik veel, ik ben vijftien.”
Die laatste heeft misschien wel het beste antwoord.
Maar daarvoor moet de school wel veilig zijn. Niet alleen veilig voor brand, asbest en een omgevallen kapstok, maar vooral sociaal veilig.
Dat blijkt helaas niet vanzelfsprekend. Het HBSC-onderzoek laat tegelijkertijd zien dat jongeren school minder leuk vinden, vaker pesten ervaren en dat vooral meisjes al jaren met forse mentale problemen kampen.
Misschien moeten we daarom ophouden inclusie te behandelen als een project. Inclusie is geen beleidsstuk. Geen poster. Geen jaarlijkse studiedag waarop iemand met een PowerPoint van 73 dia’s uitlegt dat diversiteit belangrijk is.
Inclusie is gewoon: je kunt hier jezelf zijn. De regenboog is geen aanvalswapen
Pieter begrijpt best dat niet iedereen alles hoeft te begrijpen. Hij begrijpt zelf ook niet alles.
Zo heeft hij nog steeds geen idee waarom iemand vrijwillig een selfie maakt terwijl hij op een loopband staat. Maar dat hoeft ook niet. Je hoeft niet alles te begrijpen om iemand te respecteren. Dat is misschien wel de belangrijkste les.
En juist daarom is het zorgelijk wanneer seksuele diversiteit steeds vaker onderwerp wordt van verhitte discussies en misinformatie. De onderzoekers wijzen erop dat jongeren de afgelopen jaren vaker zijn blootgesteld aan dergelijke opvattingen, al benadrukken zij dat nader onderzoek nodig is om oorzakelijke verbanden vast te stellen.
Dus laten we vooral blijven praten. Niet schreeuwen. Niet elkaar wegzetten. Niet de regenboogvlag behandelen alsof het een politiek strijdvaandel is. Het is uiteindelijk maar een vlag.
De echte vlaggenmast staat namelijk in ons hoofd. En daar moeten we misschien allemaal wat vaker de deur openzetten.
Want een samenleving wordt niet sterker doordat iedereen hetzelfde denkt. Een samenleving wordt sterker wanneer iedereen verschillend mag zijn.
En als een jongen op school morgen tegen zijn klas zegt dat hij verliefd is op een jongen, zou het mooiste antwoord misschien helemaal niet ingewikkeld hoeven zijn. “Leuk voor je.” En dan gewoon verder met de les. Dat zou pas inclusief zijn.
En Pieter? Die gaat ondertussen lekker door met Pieter zijn.
Dat is al moeilijk genoeg.
