
Pieters’ Daglicht over kleine wonderen, grote opruimers en kabouters die kennelijk vrijaf hebben
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Pieter had ze al een tijdje in zijn tuin zien verschijnen. Paddenstoelen.
Niet één. Niet twee. Nee, inmiddels leek het alsof Moeder Natuur ergens achter de schuur een geheim distributiecentrum voor zwammen had geopend.
En het merkwaardige was: er zat geen kabouter bij. Pieter heeft er nog even op gewacht. Je weet tenslotte maar nooit. Misschien kwam er eentje met een rood puntmutsje uit de border tevoorschijn om te melden dat de productie was hervat. Maar nee. Geen kabouter. Geen dwerg. Zelfs geen verdwaalde kabouter met een verlopen parkeerkaart. Wel paddenstoelen.
En toen moest Pieter denken aan de Capelse Heemtuin aan de ’s-Gravenweg.
Want daar is de herfst inmiddels ook voorzichtig begonnen. Niet met trompetgeschal, vallende bladeren en een storm die complete tuinmeubelen naar de buren blaast, maar met milde regenbuien, laagstaande zon en dat prachtige strijklicht waardoor zelfs een gewone boom ineens doet alsof hij auditie doet voor een natuurdocumentaire.
De appels en peren zijn rijp. De aarde ligt bezaaid met eikels, hazelnoten en kastanjes. En tussen al dat herfstige geweld verschijnen de paddenstoelen. Klein soms. Heel klein. Zo klein dat je er gemakkelijk overheen kijkt.
Neem de wieltjes. Witte paddenstoeltjes met een hoedje van gemiddeld één centimeter en een lange steel. Eén centimeter! Pieter kent mensen die bij één centimeter al onmiddellijk de afdeling optiek bellen. Maar deze kleine zwammetjes doen gewoon hun werk.
En dan zijn er de mycena’s. Een hele familie van zwammen met lange, holle steeltjes en vaak wat doorschijnende hoedjes. De blauwgrijze schorsmycena groeit op de stam van een omgevallen, maar vrolijk doorgegroeide boom tegenover de bijenstal.
Een beetje blauwgrijs tegen groen mos. Geen spektakel. Geen lichtshow. Geen rode loper. En toch prachtig.
Er zijn ook bloedsteelmycena’s. Die staan op een boomstronk en hebben een opmerkelijk trucje. Breek je het steeltje, dan komt er een rode vloeistof uit.
Pieter heeft dat vanzelfsprekend niet persoonlijk uitgeprobeerd. Een mens moet grenzen stellen.
Bovendien kent Pieter genoeg mensen die bij het zien van een rood vlekje onmiddellijk concluderen dat de halve natuur naar de dokter moet.
Het mooiste verhaal zit echter onder de grond.
Wieltjes en mycena’s zijn saprotrofe paddenstoelen. Dat klinkt alsof het een dure Italiaanse koffiemachine is, maar het betekent eenvoudigweg dat ze dood organisch materiaal opruimen. Ze eten als het ware op wat niet meer leeft. En daarmee doen ze iets buitengewoon belangrijks.
Ze ruimen op. Niet omdat iemand ze daartoe opdracht heeft gegeven. Geen beleidsnota. Geen projectgroep. Geen uitvoeringsagenda. Geen subsidieaanvraag van 47 pagina’s.
Gewoon omdat het hun rol is in de natuur.
Dood hout, bladeren en ander organisch materiaal verdwijnen langzaam in de kringloop. Wat ooit leefde, wordt opnieuw onderdeel van het leven.
Daar kan een mens nog wat van leren.
Wij zijn namelijk nogal goed geworden in bewaren. Opslaan. Archiveren. Vasthouden. Dingen, spullen, meningen, oude dozen en soms zelfs ergernissen waarvan niemand meer weet waarom we ze eigenlijk nog bezitten.
De natuur doet dat anders. Die zegt: wat voorbij is, mag terug naar de aarde. En vervolgens groeit er iets nieuw.
Misschien is dat wel de stille boodschap van de paddenstoel. Niet alles wat klein is, is onbelangrijk. Niet alles wat onopvallend is, doet er niet toe. En niet iedereen die opruimt, krijgt daar applaus voor.
In de Capelse Heemtuin hoef je dus niet alleen naar de grote stinkzwam of de spectaculaire inktviszwam te zoeken. Juist die kleine wieltjes en mycena’s laten zien hoe wonderlijk de natuur kan zijn als je even de moeite neemt om beter te kijken. Want het schijnt zo te zijn: als je eenmaal één paddenstoel ziet, zie je er steeds meer.
Dat geldt misschien ook voor mooie dingen. Je moet ze alleen eerst leren zien.
En Pieter? Die kijkt voortaan wat beter in zijn eigen tuin. Want je weet maar nooit. Misschien komt die kabouter alsnog.
Zonder paddenstoel. Maar mét een bezem. En eerlijk gezegd zou dat in sommige Nederlandse tuinen helemaal geen overbodige luxe zijn.
