Kijk eens door mijn ogen

Pieters’ Daglicht over Denkdingen

Van 26 oktober tot en met 1 november is het de Week van de Opvoeding. Het thema van dit jaar klinkt eenvoudig: Kijk eens door mijn ogen.

Een prachtige oproep.

Hoewel Pieter onmiddellijk een praktisch probleem ziet.Door wiens ogen precies?

Want als Pieter door de ogen van een kind kijkt, ziet hij waarschijnlijk een wereld waarin een boterham met hagelslag een volwaardige maaltijd is, naar bed gaan een ernstige schending van mensenrechten en een bezoek aan de tandarts een vorm van georganiseerde marteling.

Kijkt Pieter door de ogen van een ouder, dan ziet hij vooral een kind dat dringend naar bed moet, zijn kamer moet opruimen, zijn huiswerk moet maken en vooral moet ophouden met datgene wat het vijf minuten geleden nog wél mocht.

Kijkt Pieter door de ogen van een leerkracht, dan ziet hij dertig kinderen, zestig ouders, vierentachtig meningen, een volle agenda en ergens onderin een verdwaalde nietmachine.

En kijkt hij door de ogen van een pedagogisch professional, dan ziet hij waarschijnlijk vooral een enorme hoeveelheid formulieren waarin moet worden aangetoond dat er daadwerkelijk naar iemand is gekeken.

Pieter heeft ooit geleerd dat opvoeden begint met luisteren.

Dat klinkt prachtig. Maar luisteren is iets anders dan wachten tot de ander is uitgepraat. Dat laatste kunnen we namelijk allemaal. We knikken erbij, kijken ernstig en zeggen: “Ja, ik begrijp je.” Waarna we vervolgens gewoon doorgaan met wat we zelf al van plan waren. Dat is geen luisteren. Dat is wachten met antwoorden. En precies daar zit misschien wel de kern van Kijk eens door mijn ogen.

Een kind vertelt bijvoorbeeld dat het niet naar school wil.De eerste reactie van een volwassene kan zijn:”Je moet gewoon gaan.”

Logisch.Want school is belangrijk.Maar misschien is de betere eerste vraag:”Waarom wil je niet?”

Misschien is het antwoord onbenullig.Misschien is het huiswerk niet af. Misschien is er ruzie. Maar misschien ook niet. Misschien ligt er iets onder dat je pas ziet als je bereid bent om even niet meteen te repareren.

Dat geldt trouwens niet alleen voor kinderen.

Ook ouders kunnen het gevoel hebben dat ze voortdurend beoordeeld worden. Alsof er ergens een geheim nationaal comité bestaat dat precies bijhoudt hoeveel groente een kind heeft gegeten, hoe laat het naar bed ging en of er gisteren misschien iets te veel schermtijd is geweest.

Pieter vermoedt dat dit comité gewoon in een kelder zit. Met Excel. En een stempel.

ONVOLDOENDE OPVOEDKUNDIGE VERANTWOORDELIJKHEID.

Ook leraren verdienen soms een blik door hún ogen. Want achter die leerkracht staat geen onderwijsrobot met ingebouwde geduldmodule. Daar staat een mens. En achter iedere ouder staat óók een mens. Met zorgen, onzekerheden, verwachtingen en soms gewoon een ontzettend slechte dinsdag.

Misschien is dat wel wat deze week ons wil leren.

Dat opvoeden geen wedstrijd is tussen ouders, kinderen en professionals. Het is ook geen estafette waarbij de één het stokje zo snel mogelijk aan de ander moet doorgeven.

Het is samen zoeken. Samen proberen. Samen soms hopeloos falen. En daarna opnieuw beginnen. Want opvoeden is geen exacte wetenschap.

Als het dat wel was, zouden we inmiddels allemaal een handleiding hebben van 846 pagina’s, inclusief QR-code voor de nieuwste firmware.

Maar kinderen zijn geen apparaten. Ouders zijn geen uitvoerders van protocollen. En professionals zijn geen lopende band met een BIG-registratie en een laptop.

Het zijn mensen. En mensen hebben verhalen. Dus misschien moeten we deze week eens iets eenvoudigs proberen.

Niet meteen oplossen. Niet meteen oordelen. Niet meteen zeggen hoe het moet. Maar gewoon vragen: “Hoe is het voor jou?”

En dan werkelijk luisteren naar het antwoord. Ook als dat antwoord ons ongemakkelijk maakt.

Want pas wanneer we proberen te kijken door de ogen van een ander, zien we soms dingen die vanuit onze eigen stoel onzichtbaar blijven.

En misschien ontdekt Pieter dan wel dat opvoeden uiteindelijk helemaal niet gaat over het perfecte antwoord. Maar over elkaar blijven aankijken. Van mens tot mens. Van ouder tot kind. Van professional tot gezin.

En soms gewoon van Pieter tot zijn kleinkind, dat hem met grote ogen aankijkt en zegt: “Opa, jij snapt er echt helemaal niks van.”

Pieter glimlacht dan. Want misschien heeft dat kind wel gelijk.

En dát is misschien de mooiste vorm van opvoeden: durven ontdekken dat je niet altijd gelijk hoeft te hebben.

Zeker niet als je even door de ogen van een ander kijkt.

Geef een reactie