Tussen Pourcel en de polonaise

Pieters’ Daglicht over Denkdingen 

Over een man, een radio en drie heren die beter begrijpen hoe een mens tot rust komt dan menig mindfulnesscoach

Er zijn mensen die de dag beginnen met yoga. Met een koud glas citroenwater. Met affirmaties als “ik ben één met de kosmos” en “ik laat los wat mij niet meer dient.” Dat zijn vaak dezelfde mensen die een matje bezitten, een kaars met de geur Japans dennenbos en een abonnement op een blad waarin havermelk nog als levenshouding wordt gebracht.

Pieter behoort niet tot die mensen. Pieter begint zijn dag met een radio.

Niet zo’n hippe digitale kubus die via wifi een Scandinavische jazzzender uit Reykjavik plukt, maar gewoon een radio. Een apparaat dat, zodra het aangaat, het gevoel geeft dat de wereld nog niet helemaal verloren is. Dat er ergens een presentator bestaat die “goedemorgen luisteraars” zegt alsof hij je persoonlijk uit een kuil trekt. En als het meezit – als de sterren gunstig staan, de buren hun bladblazer nog niet gestart hebben en de goden van Hilversum genadig zijn – komt daar ineens een orkest voorbij.

Geen gillende gitaren. Geen zanger die klinkt alsof hij in een fietspomp is gaan wonen. Nee. Dan schuiven ze aan, de heren van de lichte instrumentale muziek. De aristocratie van de melodie. De drie musketiers van de muzikale ontspanning: Dick Bakker, Franck Pourcel en James Last.

Dan verandert de woonkamer.

Plotseling is het geen woonkamer meer, maar een plek waar het leven even niet duwt. De krant ligt open, maar hoeft niet gelezen. De koffie dampt op een manier die verdacht veel wegheeft van filmkunst. De zon valt door het raam alsof ze auditie doet voor een Franse speelfilm. En Pieter — die normaal al zingend door het huis gaat als een kruising tussen een scheepssirene en een goedbedoelende bariton met hooikoorts — voelt het gebeuren: hij wordt zacht vanbinnen.

Want dat is het geheim van deze muziek.

Mensen doen soms een beetje lacherig over lichte instrumentale muziek. Dan zeggen ze woorden als “achtergrondmuziek”, “liftmuziek” of, als ze echt willen kwetsen, “muzikale behangrol.” Zulke mensen hebben vermoedelijk nog nooit ervaren wat een goed gearrangeerde strijkerpartij met een mensenziel kan doen. Ze weten niet wat het is om bij Franck Pourcel ineens het gevoel te krijgen dat je in een Parijs hotel zit, met fluwelen gordijnen, een glas cognac en een leven vol stijl, terwijl je in werkelijkheid gewoon in joggingbroek een boterham met oude kaas staat te smeren in Zoetermeer of Zwaagwesteinde.

Neem James Last.

James Last is geen man, James Last is een gebeurtenis. Een optocht. Een vrolijk staatsbezoek van trompetten, koortjes en ritmesecties. Hij maakt van een liedje geen uitvoering maar een collectieve levenshouding. Bij James Last wil je niet alleen luisteren; je wilt meedoen. Klappen. Meeneuriën. Eventueel met een servet zwaaien alsof je op een cruiseschip bent dat koers zet naar de Middellandse Zee en de bittergarnituur all-inclusive is. James Last is de man die van een regenachtige dinsdagmiddag een gala-avond in een rookvrij kuuroord kan maken.

En dan Dick Bakker.

Dick Bakker is van een ander soort klasse. Minder polonaise in smoking, meer vakmanschap met glans. Als James Last de feestzaal binnenkomt met een brassband en een glimlach, dan komt Dick Bakker binnen met een perfect gestreken arrangement onder de arm en de serene overtuiging dat een melodie ook zonder woorden een heel verhaal kan vertellen. Bij Bakker hoor je de liefde voor het lied, maar ook het ambacht van de man die weet hoe je een nummer laat ademen. Hoe je een strijker laat fluisteren. Hoe je een luisteraar precies ver genoeg weg laat dromen om even niet meer te denken aan wachtlijsten, wereldleed en de vraag of de vuilniszak nog buiten moest.

En dan Franck Pourcel.

Ach, Franck Pourcel. Pourcel is geen muziek, Pourcel is parfum met violen. Hij is de belichaming van een tijd waarin een orkest nog de allure had van een avondjurk. Zijn klank ruikt naar grand hôtel, naar marmeren vloeren, naar obers die “mais bien sûr” zeggen en naar liefdes die nooit helemaal worden uitgesproken omdat dat in Frankrijk als een vorm van kunst geldt. Bij Pourcel wil Pieter niet eens per se zingen — al doet hij dat uiteraard toch — maar vooral kijken. Naar niets. Naar de lucht. Naar een boom. Naar een koffievlek op tafel die onder Pourcels begeleiding de allure krijgt van een modern kunstwerk.

En zo zit Pieter daar dan. Soms zingend alsof hij auditie doet voor een vergeten Eurovisie-voorronde uit 1974. Soms dirigerend met een lepeltje. Soms met gesloten ogen, alsof hij persoonlijk door een orkestbak wordt gedragen. En altijd met datzelfde gevoel: dat muziek niet alleen bedoeld is om op te dansen of indruk mee te maken, maar ook om in te wonen.

Want dat is misschien wel de serieuze ondertoon van dit hele verhaal.

We leven in een tijd waarin alles schreeuwt. Telefoons piepen. Meningen botsen. Nieuws dendert als een winkelwagentje zonder wiel door je hoofd. Iedereen moet iets vinden, delen, duiden, versnellen, optimaliseren of minstens een mening hebben over havercappuccino’s en geopolitiek. Rust is tegenwoordig iets waarvoor je eerst een cursus, een app en een ademcoach nodig lijkt te hebben.

Maar soms is rust veel eenvoudiger. Soms is rust een radio. Een melodie zonder woorden. Een orkest dat niets van je wil behalve dat je even luistert.

Even niet presteert. Even niet oplost. Even niet vooruit hoeft. Alleen maar zit. Of meezingt. Of droomt. Of heel even de ster bent van je eigen woonkamer, begeleid door mannen die al decennia weten dat een goed arrangement net zo troostrijk kan zijn als een arm om je schouder.

En dus houdt Pieter van Dick Bakker, Franck Pourcel en James Last.

Niet uit nostalgie alleen, al speelt die vrolijk mee als een triangeltje op de achtergrond. Maar vooral omdat zij iets doen wat zeldzaam is geworden: ze maken ruimte. In je hoofd. In je hart. In de kamer. Ze bewijzen dat licht niet hetzelfde is als oppervlakkig. Dat toegankelijk niet hetzelfde is als onbeduidend. En dat muziek die je zacht maakt misschien wel sterker is dan muziek die alleen maar hard kan.

Dus als u Pieter zoekt en hij neemt even niet op, kijkt u dan niet meteen ongerust onder de bank of in de kruipruimte.

De kans is groot dat hij gewoon in de woonkamer zit. Met een radio. Een kop koffie. Een blik op oneindig. En James, Dick of Franck op de achtergrond.

Zingend. Niet zuiver, wel gelukkig.

Geef een reactie