
Over krakende ether, rauwe gitaren en muzikale liefde voor het leven
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die momenten in een mensenleven waarop alles nog openligt, behalve je mond, want die hangt al een kwartier open van verbazing. Pieter was dertien. Een jochie nog. Knieën als luciferhoutjes, een kapsel dat tegen de zwaartekracht in dacht, en een hoofd dat nog niet wist dat sommige muziek zich voorgoed in je ribben nestelt. Toen kwam de Veronica Top 40 voorbij, en ergens tussen de krakende ether, de opwinding van de hitlijst en het heilige geritsel van jeugdige aanbidding, stapte John Fogerty zijn leven binnen.
Niet letterlijk natuurlijk, al had dat best gemogen. Dan had die man uit Berkeley, geboren in 1945, gewoon in de woonkamer kunnen staan met zo’n stem alsof hij grind had gegeten, daar een emmer Mississippi overheen had gegoten en het geheel had afgewerkt met een scheut onweer. Pieter hoorde geen gewone popmuziek. Pieter hoorde een geluid dat tegelijk uit Californië kwam en klonk alsof het in een moeras was opgegraven tussen de meervallen, het zweet en een gammele veranda met een schommelstoel die politieke meningen had.
Dat is misschien wel het grote wonder van Creedence Clearwater Revival. Vier jongens uit El Cerrito, Californië, die al sinds 1959 samen speelden, eerst onder namen als The Blue Velvets en The Golliwogs, en die in 1967 als Creedence Clearwater Revival herboren werden, maar intussen klonken alsof ze hun jeugd hadden doorgebracht op een boot in Louisiana met modder aan de enkels en een harmonica in de jaszak. Dat is op zichzelf al een prestatie van olympisch niveau. De meeste mensen uit Californië klinken immers niet alsof ze zojuist een rivier hebben overgestoken met een banjo, een maatschappijkritische opvatting en een losgeslagen alligator.
En toen ging het hard. Het debuutalbum uit 1968 leverde met “Suzie Q” meteen een hit op, maar met *Bayou Country* uit 1969 en “Proud Mary” brak de zaak pas echt open. Daarna volgden in razend tempo songs als “Bad Moon Rising,” “Green River,” “Down on the Corner,” “Fortunate Son,” “Up Around the Bend,” “Travelin’ Band,” “Who’ll Stop the Rain” en later “Have You Ever Seen the Rain,” terwijl CCR tussen begin 1969 en eind 1970 de Amerikaanse hitlijsten ongeveer behandelde als hun persoonlijke moestuin. Ze speelden zelfs op Woodstock, al was Fogerty daar achteraf niet bepaald lyrisch over.
Kijk, daar zit precies de magie voor een jongen van dertien. Niet alleen dat de liedjes goed waren. Nee, ze waren kort, fel, raak en zonder franje. John Fogerty schreef geen nummers die beleefd op de deur klopten. Die beukten gewoon de gang in, zetten een stoel achterstevoren neer en zeiden: luisteren nou. Zijn stem deed niet aan voorzichtigheid. Zijn gitaar ook niet. En onder dat alles zat iets wat Pieter toen misschien nog niet helemaal kon benoemen, maar wel voelde: dit ging ergens over.
Want CCR zong niet alleen over rivieren, regen en donkere manen. In liedjes als “Fortunate Son” en “Who’ll Stop the Rain” ving Fogerty ook de nerveuze tijdgeest van Vietnam, maatschappelijke onrust en de scheve verhoudingen tussen gewone mensen en deftige heren die hun zoons opmerkelijk vaak níét naar het front hoefden te sturen. Dat was knap. De band kon swingen alsof de vloer van elastiek was, en tegelijk iets zeggen over de wereld zonder met een wijsvinger te gaan wapperen als een oververhitte gymnastiekleraar.
Pieter wist dat toen natuurlijk nog niet zo precies. Die dacht vooral: wat is dit voor zalige herrie en waarom voelt het alsof de wereld ineens groter is dan mijn straat? Zo begint volwassen worden soms niet met een diploma of een eerste kus, maar met een liedje op de radio waarvan je plots begrijpt dat er buiten je dorp, je school en je huiswerk nog een heel universum bestaat. Een universum met bayous, tegenwind, opstandigheid en refreinen die zich aan je vastbijten als een terriër met artistieke aspiraties.
En John Fogerty was daarin geen toevallige passant. Hij was de motor, de zanger, de gitarist en de voornaamste songwriter van CCR. De band bestond verder uit broer Tom Fogerty, bassist Stu Cook en drummer Doug Clifford, maar het creatieve zwaartepunt lag stevig bij John, wat later ook precies onderdeel werd van de spanningen die de groep zouden opbreken. Tom vertrok in 1971, Mardi Gras uit 1972 werd geen triomftocht, en nog datzelfde jaar viel Creedence uiteen zonder ooit echt te herenigen.
Zoals dat vaker gaat in grote muziekverhalen zat er achter de glorie ook gedoe, gedonder en gedoe met extra saus. Fogerty’s solocarrière kreeg te maken met langdurige juridische gevechten rond royalties en rechten, al kende hij later weer grote successen, waaronder de Grammy voor Blue Moon Swamp en de blijvende populariteit van “Centerfield.” In 2023 kreeg hij bovendien een meerderheidsbelang in de wereldwijde publicatierechten van zijn liedcatalogus terug, iets wat hij zelf beschreef als een hereniging met zijn eigen songs na meer dan vijftig jaar.
En dat is misschien de serieuze ondertoon van dit hele verhaal. Muziek is nooit alleen amusement. Muziek is ook geheugen. Ze bewaart een versie van jezelf die allang verdwenen leek: die dertienjarige jongen met grote oren voor de wereld, die via Veronica ontdekte dat een stem uit Amerika hem iets kon vertellen over vrijheid, verzet, melancholie en vaart maken zonder precies te weten waarheen.
Misschien is dat wel waarom sommige nummers niet verouderen. Ze worden geen museumstukken, maar metgezellen. Ze lopen met je mee door de jaren heen, van puberkamer tot later, wanneer het leven zich iets minder als een hitparade en iets meer als een administratieve hinderlaag gedraagt. Dan is het een zegen als ergens nog altijd die stem opduikt die klinkt alsof ze dwars door de mist heen een pad kapt.
Pieter was verkocht, voor het leven zelfs. Niet aan een modegril, niet aan een zorgvuldig gemanagede popillusie, maar aan muziek met modder aan de schoenen en vuur in de longen. En eerlijk is eerlijk: dat is misschien nog steeds de beste koop van zijn jeugd geweest. Andere jongens spaarden postzegels, kregen puistjes of begonnen ingewikkelde gevoelens te ontwikkelen voor meisjes met een pony. Pieter kreeg John Fogerty. Dat was uiteindelijk praktischer.
Want van sommige liefdes weet je pas later hoe degelijk ze gebouwd zijn. CCR bleek geen zomerverkoudheid, maar een levenslange toestand. Een innerlijk transistor-radiootje dat op onverwachte momenten aanspringt en zegt: kom, we gaan nog één keer de bocht om, de rivier af, de regen in, het refrein tegemoet. En ergens staat dan die dertienjarige Pieter weer te luisteren, alsof de Top 40 heilig is en de wereld nog helemaal open kan.
