
Over De Internationale, een meiboom en het verlangen om samen iets op te tillen
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die dagen waarop je wakker wordt en denkt: vandaag ga ik de wereld veranderen. Of op z’n minst de schutting rechtzetten. 1 mei is zo’n dag. De Dag van de Arbeid. De dag waarop zelfs mijn koffiemachine even stil lijkt te staan bij de rechten van de werkende boon.
En ergens, heel zachtjes, hoor je het nog: “Ontwaakt, verworpenen der aarde…”
Ja, daar is-ie weer. De Internationale. Het lied dat ooit met opgeheven vuisten werd gezongen, maar tegenwoordig vooral nog opduikt als iemand per ongeluk de verkeerde Spotify-playlist aanklikt tussen “Rustige Regengeluiden” en “Hits van Toen”.
Ik zag laatst iemand De Internationale zingen op een terras. Alleen. Met een cappuccino. De ober vroeg of het met havermelk moest. Dat is hoe revoluties eindigen: met havermelk.
En toch… er zit iets in dat lied. Iets wat kriebelt. Iets wat zegt: misschien zijn we het een beetje kwijtgeraakt. Niet het zingen – dat is misschien maar goed ook, want mijn buren zouden een petitie starten – maar het idee. Dat we het samen doen. Dat de wereld niet ophoudt bij de grens, het paspoort of de korting bij de bouwmarkt.
Want laten we eerlijk zijn: we zijn dol op ons land. We klagen er graag over, dat wel, maar als iemand anders dat doet, staan we meteen paraat met een stroopwafel en een licht passief-agressieve blik. Maar ondertussen boeken we wel massaal vluchten naar plekken waar niemand “gezellig” zegt, maar waar ze wel begrijpen dat je om 11 uur ’s ochtends al aan de wijn kunt.
We willen de wereld zien. Proeven. Beleefbaar maken. Maar o wee als de wereld ook een beetje ónze kant op komt wandelen. Dan zetten we ineens de deur op een kier en roepen: “Het is hier al best vol hoor!”
Dat is het ongemakkelijke van deze tijd. Nationalisme in joggingbroek: comfortabel, een beetje strak om de enkels, en je komt er lastig weer uit.
En toen dacht ik aan de meiboom.
Ja, echt. Die oeroude paal die ergens tussen kerk en kroeg wordt neergezet, versierd met linten, bloemen en – als het echt uit de hand loopt – een gestolen haan die zich ook afvraagt hoe hij in deze situatie terecht is gekomen.
De meiboom is eigenlijk het tegenovergestelde van nationalisme. Het is een uitnodiging. Een middelpunt. Een plek waar mensen samenkomen, dansen, zingen, en vooral: elkaar een beetje verdragen terwijl ze proberen niet over hun eigen linten te struikelen.
Dat beeld. Dat is het.
Een dorp dat een boom optuigt en zegt: kom erbij. Neem iets mee. Een lied, een dans, een slecht verhaal. We maken er samen wat van. En als de buren proberen de boom te stelen, dan rennen we erachteraan – niet omdat we ze haten, maar omdat het erbij hoort. Een soort speelse rivaliteit, geen geopolitieke crisis.
Misschien is dat wat we nodig hebben. Niet per se een massale revival van De Internationale met duizend mensen op een plein (al zou dat op zichzelf al een prachtig chaotisch schouwspel zijn), maar een herontdekking van het idee erachter.
Dat we de wereld niet kleiner maken door hem op te delen, maar groter door hem te delen. Dat we best trots mogen zijn op waar we vandaan komen, maar niet zo trots dat we vergeten dat we ergens naartoe willen.
En dat we, als het even kan, af en toe een denkbeeldige meiboom planten. Gewoon midden op het plein van ons bestaan. Met linten van verhalen, bloemen van verschillen en een vlaggetje waarop staat: “Iedereen welkom, maar je moet wel even meedansen.”
Ik probeerde het gisteren nog. In mijn achtertuin. Met een bezemsteel en een oude sjaal van mijn tante. De buren keken bezorgd. Maar ergens, heel even, voelde het alsof het klopte.
Alsof er ruimte was. Alsof we samen iets konden optillen, zonder dat iemand vroeg van wie het eigenlijk was. En toen zette ik zachtjes een lied op. Niet te hard. De buren, je weet wel. Maar hard genoeg om het te horen.
