
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Soms lees je iets in het plaatselijke sufferdje waarvan je denkt: dit kan niet waar zijn.
Het begint meestal onschuldig. Een kopje koffie. Een beschuitje. Adri die zegt: “Heb je het sufferdje al gezien?”
En voor je het weet ligt je wereld aan gruzelementen.
Zo zat ik dus vanavond in mijn luie stoel. Rustig. Te rustig misschien. Adri bladerde door de krant zoals alleen Adri dat kan: met een mengeling van nieuwsgierigheid en lichte argwaan, alsof er ergens tussen de advertenties voor trapliften en tuincentra een staatsgeheim verborgen ligt.
En toen zei ze plots: “Pieter… ENZA stopt.”
Ik dacht eerst dat ze een grap maakte. Of dat het een nieuwe Netflixserie was. Enza stopt – seizoen 1: De Schroef keert terug. Maar nee.
Het stond er echt. Zwart op wit. De zaak van Astrid en Ruud aan de Bermweg gaat dicht. Begin mei. Vier uur ’s middags. De deur dicht. Klaar.
Adri sloeg haar hand voor haar mond. Ik voelde iets in mijn borststreek wat leek op een lichte hartverzakking, maar waarschijnlijk gewoon paniek was. Want begrijpt u: ENZA is geen winkel. ENZA is een instituut.
Het is de laatste plek in de wijde omtrek waar je binnen kunt lopen met een schroefje in je hand en kunt zeggen: “Goedemorgen, ik zoek er nog eentje van deze.”
En dat Astrid dan niet zegt: “Dat zit in gangpad 37 naast de tuinkabouters.” Nee. Astrid pakt het schroefje. Houdt het tegen het licht. Roept naar achteren: Ruud! Is dit M4 of M5?”
En Ruud komt dan naar voren met de rust van een man die al veertig jaar schroeven bestudeert alsof het zeldzame vlinders zijn. “M4. Verzinkt. Fijne draad.”
En drie minuten later loop je naar buiten met precies één schroefje. Eén. Niet twaalf. Niet een blisterverpakking met vijftig stuks en een gratis sleutelring. Gewoon één.
Bij de grote bouwmarkten werkt dat anders. Daar ga je naar binnen voor een schroefje en kom je drie uur later naar buiten met:
- een opbergbox met 600 schroeven
- een set bitjes voor apparaten die je niet bezit
- een kruiwagen
- en een barbecue ter grootte van een kleine satellietschotel
En thuis zegt Adri dan: “Wat had je ook alweer nodig?”
“Een schroefje.” “En?” “Die zit er ook tussen.”
Het mooie van ENZA was dat ze daar ook dingen deden die eigenlijk nergens meer gebeuren. Je snoeischaar slijpen bijvoorbeeld. Bij de bouwmarkt kijken ze je dan aan alsof je gevraagd hebt of ze ook nog paardenhoeven beslaan.
Maar bij ENZA zegt Ruud: “Leg maar neer. Kom volgende week maar terug.” En dan komt hij hem nog bij je thuis ophangen ook. De hordeur. Of een haakje. Of iets waarvan jij dacht dat het een haakje was maar volgens Ruud eigenlijk een nippel met schroefdraad is.
Dat soort kennis. Dat soort service. Dat soort winkels. Die verdwijnen.
En ineens lees je dan dat Astrid en Ruud na 35 jaar zeggen: “Nu gaan we zelf eens genieten.” En dat begrijp ik ook wel. Na 35 jaar luisteren naar mannen die binnenkomen met een roestig boutje en zeggen: “Ik had er eentje van deze, maar nu niet meer.”
Na 35 jaar mensen helpen die eigenlijk alleen maar even hun verhaal kwijt willen. Astrid zei het zelf: “Soms ben je net een maatschappelijk werker.” En dat geloof ik onmiddellijk. Want de ijzerwarenwinkel is ook een soort dorpscafé zonder bier.
Je komt voor een schroefje. Je vertrekt met een oplossing voor je regenpijp, je schutting en je huwelijksproblemen.
En straks? Straks blijven de grote hallen over. Met tl-licht. Muziek die klinkt alsof een robot een lift heeft geschreven. En personeel dat je vraagt of je de klantenkaart al hebt. Maar niemand die zegt: “Wacht even… volgens mij heb jij eigenlijk een M4 nodig.”
En dat is misschien wel het echte probleem van deze tijd.
We hebben steeds meer spullen. Maar steeds minder mensen die weten welke schroef erbij hoort.
Dus Adri en ik zaten daar aan de keukentafel. Stil. Met het sufferdje tussen ons in. “Wat moeten we nu?” vroeg Adri. Ik dacht even na. “Misschien moeten we gewoon nog een keer gaan,” zei ik. “Waarvoor?” “Geen idee.”
Maar ik weet wel dat ik daar binnenkort binnenstap. En dat ik tegen Astrid zeg: “Doe mij nog maar één schroefje.” Gewoon. Voor de zekerheid. Voor later. Voor als de wereld ooit weer eens los begint te zitten.
