
Pieters’ Daglicht over Denkdingen
Er zijn van die mensen die bij hun aantreden de wereld beloven. Niet een stukje wereld, nee, de hele wereld. Inclusief vrede, zonsondergangen en een gratis glimlach bij elke grensovergang.
Zo stond daar ooit een man met een kapsel dat de zwaartekracht dagelijks uitdaagt: Donald Trump. Hij beloofde oorlogen te beëindigen. “We gaan ze stoppen,” zei hij. Alsof het om een lekkende kraan ging. Even een steeksleutel erop en klaar. De wereld als badkamermeubel.
Pieter zat op de bank. Met koffie. En een koekje dat veel te groot was voor de schaal der verwachting. “Kijk,” zei Pieter tegen niemand in het bijzonder, “dit is nou het mooie van beloftes. Ze zijn gratis. Je hoeft ze alleen maar uit te spreken.”
Het is een wonderlijk fenomeen, die belofte. Je blaast wat warme lucht in de wereld, je zet er een strik omheen en iedereen denkt: ach, wat glanst dat mooi. Totdat blijkt dat het helium langzaam ontsnapt en het ding als een slappe feestdecoratie tegen het systeemplafond hangt.
Want wat gebeurde er? Oorlogen verdwenen niet. Ze veranderden van naam, van plek, van kleur. Soms begonnen ze zelfs opnieuw. Niet altijd met tanks, soms met tweets. Soms met sancties die klonken als strafwerk op een internaat voor dwarse naties. De werkelijkheid bleek minder gehoorzaam dan een campagnelied.
En Pieter dacht: wat moet je met een mens die vrede belooft als ware het een aanbieding bij de bouwmarkt?
Het ingewikkelde is dit: mensen als Trump – ja, daar gaan we weer – hebben een bijzondere gave. Ze tonen hun scherpste rand alsof het een trofee is. En het merkwaardige is: dat haalt bij anderen óók scherpe randen naar boven. Het is alsof je een kamer binnenloopt, hard roept dat iedereen incompetent is, en dan verbaasd bent dat niemand koffie voor je zet.
Pieter moet bekennen – en hij doet dat met lichte tegenzin en een dramatische zucht – dat hij weinig kanten kan ontdekken aan deze man die dringend in een lijstje “lichtend voorbeeld” thuishoren. Het is alsof je een kubus inspecteert en ontdekt dat alle zes de vlakken spiegels zijn. Je kijkt, en ziet vooral jezelf terug. Maar dan net iets bozer.
Toch is dit geen blog over één man. Dit is een blog over beloftes.
Want laten we eerlijk zijn: wie heeft er nog nooit plechtig beloofd om minder suiker te eten? Vaker te sporten? Nooit meer cynisch te worden bij het achtuurjournaal? We zijn allemaal kleine presidenten van ons eigen rijkje der goede voornemens. We spreken grote woorden uit in de troonzaal van januari, en tegen maart ligt het koninkrijk bezaaid met kruimels en gemiste hardlooprondes.
Het verschil zit ’m misschien hierin: sommige beloftes kosten alleen jezelf iets. Andere kosten de wereld iets.
En daar wordt het serieus.
Een belofte is geen marketinginstrument. Het is een morele handdruk. Je zegt: vertrouw mij. En als je dat vaak genoeg zegt terwijl je ondertussen het tegenovergestelde doet, dan slijt het woord “vertrouwen” als een deurklink in een stationshal.
Wat moet je met mensen die het slechtste in anderen naar boven halen door zelf het slechtste tentoon te stellen? Je kunt boos worden. Cynisch. Je kunt je terugtrekken in je eigen gelijk. Maar dan winnen de scherpe randen alsnog.
Misschien – en Pieter zegt dit terwijl hij zijn koekje doormidden breekt om het symbolisch minder groot te maken – begint het ergens anders.
Misschien begint het bij kleinere beloftes. Beloof dat je nuance niet inruilt voor applaus. Beloof dat je niet meegaat in het gemak van wij-tegen-zij. Beloof dat je, zelfs als de wereld schreeuwt, zelf niet hoeft te schreeuwen om gehoord te worden.
Want leiderschap – in het Witte Huis of aan de keukentafel – is niet het doen van spectaculaire beloften. Het is het dragen van de consequenties ervan.
En als iemand oorlog belooft te beëindigen maar ondertussen het lontje vasthoudt, dan mogen we dat benoemen. Met humor. Met overdrijving. Met een beetje Pieters Daglicht over de absurditeit van het geheel.
Maar ook met ernst. Want uiteindelijk is een belofte geen ballon. Het is een kompas.
En wie het kompas verkoopt voor applaus, moet niet verbaasd zijn als niemand hem nog volgt wanneer het stormt.
